De ondankbare functie van premier

De benoeming van de Franse premier wordt morgen verwacht. De post van eerste minister geldt als een van de ondankbare regeringsfuncties. Het is de president die zijn eerste minister aanstelt en, in overleg met hem, ook diens regering. Het is ook de president die hem voor zijn diensten kan bedanken. Naast de drie kandidaten hiernaast worden ook oud-minister Michel Sapin (60) en campagnedirecteur Pierre Moscovici (54) genoemd.

Capabel, maar niet echt verwant aan Hollande

Martine Aubry (62) is de dochter van partijprominent Jacques Delors. Ze bouwde als burgemeester van Lille een mooie staat van dienst op en was in 2008 de opvolgster van François Hollande als leider van de Parti Socialiste. Ze is een van de weinige socialisten met regeringservaring. Van 1997 tot 2000 was ze minister van Werkgelegenheid onder Lionel Jospin. Aan die periode dankt ze haar bijnaam Madame 35 heures; het was Aubry die de 35-urige werkweek invoerde.


Qua statuur kan Hollande amper om haar heen. Er is ook het nodige dat tegen haar pleit. 'Ik zoek een eerste minister met wie ik me verwant voel', heeft Hollande zich laten ontvallen. Dat geldt niet voor Aubry. Ze stonden tegenover elkaar bij de linkse voorverkiezingen, waar Aubry zich een paar nare opmerkingen over de nieuwe president permitteerde. Vooral dat hij de vertegenwoordiger van 'slap links' zou zijn, is verkeerd gevallen. Maar tijdens de campagne bood ze hem loyaal steun. Het zou een mooi gebaar zijn: als socialistische president een vrouwelijke premier benoemen.


Hun opvattingen lopen nogal uiteen. Aubry bivakkeert op de linkerflank van de PS. Minder dan Hollande hecht ze geloof aan de vrije markt economie. Aubry wil drastisch de kernenergie afbouwen en de overheid meer greep geven op het bedrijfsleven. Een hogere score van Jean-Luc Mélenchon van het extreem-linkse Front de Gauche bij de presidentsverkiezingen zou haar kansen vergroot hebben.


Hollande zal goede argumenten moeten hebben om Aubry, die als partijleider de PS van veel trauma's heeft verlost, terzijde te schuiven. Er is een vluchtroute: ze staat bekend als een cultuurliefhebber. Dank zij haar groeide Lille uit tot kunstenstad. Een ministerie van Cultuur, uitgebreid met digitale cultuur en hoger onderwijs, zou haar tevreden kunnen stellen.


Ambitieus, maar te rechts voor de linkervleugel

Manuel Valls (49) is de dark horse van deze officieuze competitie. Valls is waarschijnlijk de meest ambitieuze van de generatie veertigers van de Parti Socialiste die hunkeren naar de macht. Tijdens de campagne week hij als spindoctor van Hollande amper van diens zijde. Overal waar je Hollande zag, zag je de scherpe trekken van Valls, die de klok in de gaten hield en lastige vragen afwimpelde.


Als Spaans student kwam hij op z'n zeventiende naar Frankrijk. Al snel werd hij politiek actief en nam hij de Franse nationaliteit aan. In het kabinet van Jospin kreeg hij de communicatie onder zijn beheer.


Hij is sinds 2001 burgemeester van Evry, een probleemgemeente aan de rand van Parijs. Valls zit op de rechtervleugel van de PS, Sarkozy heeft geprobeerd hem tot een ministerspost te verleiden. Vergeefse moeite. Maar de verhouding met de PS is van dien aard, dat Valls niet lang geleden een naamsverandering van de partij voorstelde. Aubry riep hem vervolgens op zijn lidmaatschap op te zeggen. Ook in zijn opvattingen wijkt hij af van de partijlijn. Hij geldt als Mister law and order, was als een van de zeldzame socialisten voorstander van de gouden regel in de grondwet, die een regering verplicht jaarlijks een sluitende begroting op te stellen, en hij wil van de 35-urige werkweek af.


In de linkse voorverkiezingen haalde hij een bescheiden 6 procent. Ze hielpen hem wel aan de landelijke bekendheid waar hij naar smachtte. Zijn plek aan de zijde van Hollande deed de afgelopen maanden de rest. Dat maakt Valls niet kansloos voor een benoeming op Matignon. Al zou de klassieke linkerflank van het partijkader zoiets tandenknarsend aanzien. In peilingen komt hij vaak als favoriet voor de premierpost uit de bus. Met het ministerie van Binnenlandse Zaken zou hij waarschijnlijk al niet ontevreden zijn.


Onbekend, maar de veiligste keuze voor Hollande

Jean-Marc Ayrault (62) is al sinds 1997 aanvoerder van de socialistische fractie in het parlement. Hij kent de Parijse politiek dus heel goed. Toch is hij voor het grote publiek een onbekende. Het is niet de man die vanwege zijn scherpe reacties voor tv-programma's wordt uitgenodigd of die in kranten diepgaande analyses publiceert. Hij is ook nooit minister geweest. Wel is hij al meer dan twintig jaar burgemeester van Nantes, een middelgrote stad in Bretagne. Daar geldt hij als een bevorderaar van stadsvernieuwing en aanjager van het culturele leven van de stad.


Juist de laatste dagen lijkt het burgemeesterschap zich tegen hem te keren. Hij is pleitbezorger van de aanleg van een vliegveld in de buurt van Nantes. Milieubeschermers en landbouwers voeren daartegen actie. Ze werden vorige week door de rechter in het gelijk gesteld. De werkzaamheden zijn nu stilgelegd. Hij wordt ook achtervolgd door een veroordeling uit 1997, omdat hij een partijgenoot het stadsblad liet drukken. Hollande zegt een regering van onbesproken gedrag te willen.


Ayrault is een vertrouweling van Hollande. Ze kennen elkaar al lang, Ayrault steunde hem bij de linkse voorverkiezingen en was tijdens de presidentscampagne een van Hollandes voornaamste adviseurs. Bij grote verkiezingsbijeenkomsten haalde Hollande de afgelopen weken geregeld Ayrault op het podium, om met hem te delen in het applaus. Dat is een manier om de kiezers vertrouwd met hem te maken.


Misschien wel even belangrijk is dat hij Duits studeerde en dat hij Duitsland goed kent. Gezien de precaire verhoudingen met bondskanselier Merkel kan die kennis van pas komen. Ayrault is de veiligste keuze voor Hollande, een president die zich de afgelopen maanden heeft leren kennen als een man die waar mogelijk risico's vermijdt.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden