De omweg die naar de Grieken voert

'Was Plato een Belg?' vroeg Piet Grijs zich ooit af in Vrij Nederland, toen hij sprak over de vertaling van Plato's verzamelde werk door Xaveer de Win, inderdaad: een Vlaming....

De inzet van de BBC-serie over 'The Greeks' is weidser: we zijn allemáál Grieken.

Tja, probeer dat de kijkers maar eens duidelijk te maken.

Paul Cartledge, hoogleraar in de Griekse geschiedenis aan de universiteit van Cambridge - de deskundige achter de serie - heeft geprobeerd dat te doen door middel van een 'biografische benadering' en de 'doorwerking' van een aantal grote Griekse persoonlijkheden in onze geschiedenis, het liefst tot op de dag van vandaag.

Om een voorbeeld te noemen: hij gaat uitgebreid en liefdevol in op Sappho, de grote dichteres van Lesbos (van wie nauwelijks gedichten zijn bewaard, maar wat daarvan representatief is, wordt ten gehore gebracht) en knoopt daar vervolgens een beschouwing over homoseksualiteit in de Oudheid aan vast. Het biedt hem de gelegenheid zijn in het begin al uitgedragen stelling ('in veel opzichten lijken we op de oude Grieken, maar we wijken minstens zoveel van ze af') weer eens te benadrukken.

De homoseksualiteit van Sappho (aan wie we het woord 'lesbisch' te danken hebben, maar ook het Engelse woord sapphic, dat staat voor een bepaalde versvoet en vroeger gebruikt werd om lesbiënnes mee aan te duiden) is niet te vergelijken met de hedendaagse beleving van de damesliefde, of althans: je kunt Sappho's omgang met vrouwen alleen begrijpen als je iets meer weet van de wijze waarop de oude Grieken leefden en dachten.

Een educatief programma dus, veraangenaamd door de vele beelden.

Wie van de serie iets wil vasthouden, kan het boek aanschaffen dat erbij gemaakt is: The Greeks - Crucible of Civilization (BBC; fl 74,95).

Ik heb de serie niet gezien, maar wel het boek gelezen en daarbij doet zich het gemis van de beelden nadrukkelijk voelen, hoewel deze uitgave ruim, zelfs met kleurplaten is verlucht.

Een groter bezwaar is, meer in het algemeen, wat je met zulke, op een kennelijk groot publiek gerichte, inleidende populariseringen aan moet. Een beetje bekruipt je toch het gevoel dat je ook hebt als het gaat om het massatoerisme. Ik heb op de Peloponnesos eens een groepje Nederlanders meegemaakt die door de een of andere chartermaatschappij waren ingevlogen, en geen idee hadden waar ze waren. Griekenland deed hier en daar nog wel een belletje rinkelen, maar Peloponnesos? Sparta? Et in Arcadia ego.

Voor een ontmoeting met de Grieken is een omweg nodig. Beter kun je er te voet heenreizen, slechts belast met knapzak, veldfles en een kleine handbibliotheek in het Grieks, om van tijd tot onder een boom de blik te laten weiden en te dromen van de Elyseïsche velden.

Dat kunnen we niet meer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.