Analyse

De omikronpatiënt is geen deltapatiënt, zien artsen: ‘We voelen wat meer optimisme door alle lagen heen’

De omikronpatiënt in het ziekenhuis heeft andere kenmerken dan de deltapatiënt. Dat blijkt uit de eerste indrukken van artsen. ‘Ik heb al in geen weken een patiënt naar de ic gestuurd.’

Michiel van der Geest
Een coronapatiënt in het Albert Schweitzer-ziekenhuis in Dordrecht. Beeld Arie Kievit
Een coronapatiënt in het Albert Schweitzer-ziekenhuis in Dordrecht.Beeld Arie Kievit

Sinds enkele dagen neemt het aantal nieuwe opnamen van coronapatiënten in de ziekenhuizen voorzichtig toe. De komende weken zal deze groei versnellen, verwacht het RIVM, nu omikron in volle hevigheid om zich heen grijpt. Het betekent dat de ziekenhuizen zich moeten voorbereiden op een stroom patiënten, die net weer anders is dan de vorige.

Maar hoe ziet de typische omikronpatiënt eruit? Drie artsen vertellen over hun eerste indrukken, maar zeggen daar uitdrukkelijk bij dat het gaat om een eerste beeld, de patiëntenaantallen zijn nog te klein voor vergaande conclusies. De komende weken zal er meer duidelijk worden.

Wat in elk geval wel duidelijk is, zegt Joost Wiersinga, internist-infectioloog bij het Amsterdam UMC, is dat omikron milder is. Veel minder patiënten belanden in het ziekenhuis. Dat blijkt ook in Nederland inmiddels uit de cijfers.

Wiersinga: ‘Op dit moment is bij meer dan 95 procent van de besmettingen sprake van de omikronvariant en is deze in Amsterdam al weken dominant. Toch is de helft van de patiënten in het ziekenhuis nog besmet met de deltavariant, zelfs bij de nieuwe opnamen. Delta is dus zwaar oververtegenwoordigd. Dat past bij het beeld dat delta ziekmakender is.’ Deltapatiënten liggen om die reden ook gemiddeld langer in het ziekenhuis.

Ook in het Erasmus MC in Rotterdam is de verdeling omikron-delta nog fiftyfifty, zegt internist Robin Peeters. ‘De ziekenhuisbezetting daalt nog steeds, omdat de deltapatiënten nog aan het herstellen zijn en daarna uitstromen.’

Ander ziekteverloop

Bij besmette personen die niet naar het ziekenhuis hoeven, zie je dat het ziekteverloop anders is, zegt Wiersinga. ‘Uit onderzoek blijkt dat omikron zich minder goed vasthecht aan de cellen in de lagere luchtwegen. Het nestelt zich in vooral in de neus- en keelholten en zorgt daar voor een hogere virale lading. Dat verklaart het feit dat omikron besmettelijker is, maar ook het klachtenpatroon. Omikron geeft meer griepachtige klachten, de klassieke verkoudheid, een loopneus, niesen, keelpijn, spierpijn. Bij delta was het beeld diverser, tot geur- en smaakverlies en benauwdheid aan toe.’

In het Amsterdam UMC en het Erasmus MC liggen veel patiënten op eenpersoonskamers, zodat zij makkelijk in isolatie verpleegd kunnen worden. Dat betekent dat Wiersinga en Peeters patiënten die om een andere reden dan corona worden opgenomen, maar toch positief blijken, eigenlijk niet tegenkomen. Zij kunnen immers op de reguliere ziekenhuisafdelingen (zoals heelkunde of neurologie) geïsoleerd terecht. ‘In ons ziekenhuis gaat dat om ongeveer eenderde van de besmette patiënten’, zegt Peeters.

Anders is dat in het Haagse HagaZiekenhuis, waar álle besmette patiënten op de cohortafdeling (een afdeling waar alleen patiënten met dezelfde infectieziekte verpleegd worden) terechtkomen. Daar valt internist Geert Labots de afgelopen weken wel degelijk iets op. ‘We zien de covidpatiënt de laatste weken duidelijk veranderen. Het typische benauwde beeld, met duidelijke afwijkingen in de labwaarden en de longen, zien we veel minder.’

Vaker gaat het om een patiënt die zich met een ander probleem bij het ziekenhuis meldt en toevallig ook covidpositief is. En wat daarnaast vaak gebeurt: dat covid niet de primaire diagnose is, maar wel degelijk mede de oorzaak van de opname.

Labots: ‘Ouderen wonen tegenwoordig langer zelfstandig thuis. Dat gaat allemaal net, maar als ze corona oplopen, kan dat ze net over het randje duwen. Ze krijgen koortspieken, zakken door de benen, krijgen een delier. Dan is iemand zo verzwakt dat thuisblijven niet meer gaat. De enige oplossing is dat ze even worden opgenomen.’

Corona leidt dan misschien niet tot een harde medische indicatie – extra zuurstof is niet of nauwelijks nodig – maar er is wel sprake van een zorgprobleem, zegt Labots. ‘Ze liggen een paar dagen in het ziekenhuis, zodat er tijd is om bijvoorbeeld thuiszorg of een plek in het verpleeghuis te regelen.’ Hadden deze mensen geen corona gekregen, ‘dan hadden we ze misschien een maand later gezien na een struikelpartij of een blaasontsteking’.

Niet meer zo grimmig

Het maakt de sfeer in het ziekenhuis anders, zegt Labots. Niet meer zo grimmig als twee maanden terug, ‘we voelen wat meer optimisme door alle lagen heen’.

Toch, zegt de Amsterdamse internist Wiersinga: ‘Als een patiënt echt door omikron moet worden opgenomen, zie je klinisch geen verschil meer. Die zitten maximaal aan de zuurstof.’ Peeters heeft dezelfde ervaring bij hem op de afdeling.

Door de omikronvariant is één behandelmogelijkheid weggevallen. Eerder boekten artsen goede resultaten met zogenoemde monoklonale antistoffen bij patiënten zonder afweerstoffen tegen het coronavirus (doordat zij niet waren gevaccineerd, of het immuunsysteem het vaccin niet oppikte). Maar bij de omikronvariant werken die medicijnen niet meer. Het spike-eiwit heeft te veel mutaties ondergaan, waardoor de behandeling haar werking heeft verloren. Maar goed nieuws, zegt Wiersinga: ‘Vanaf volgende week hebben we waarschijnlijk de beschikking over nieuwe monoklonale antistoffen van een andere farmaceut, die het wél doen tegen omikron. Daar kijken we naar uit.’

Tot slot blijkt een ic-opname minder vaak nodig. In het Erasmus MC ligt vrijwel geen omikronpatiënt aan de beademing. ‘Maar het aantal omikronpatiënten is hier in totaal ook erg klein’, zegt Peeters. ‘Ik heb al in weken geen covidpatiënt naar de ic overgeplaatst’, zegt zijn collega Labots. ‘De patiënten die daar liggen, zijn nog het staartje van de deltagolf.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden