'De olympische titel van Atlanta gaf mijn carrière een kickstart'

Als laatste van de gouden generatie volleyballers van 1996, en met nog een titel, nam Richard Schuil zondag afscheid van zijn sport. 'Het is toch een beetje sterven.'

In indoorsportcentrum The Beach in Aalsmeer waarschuwt Richard Schuil dat hij de finale van het NK beachvolleybal niet zal halen. 'Ik heb vanochtend om 4.00 uur het licht uitgedaan en ben zo brak als een hond.' Maar zondagmiddag staan de 40-jarige Schuil en zijn drie jaar jongere partner Reinder Nummerdor als vanouds op het hoogste schavot, als kampioenen van een gedevalueerd NK. Het is een afscheid in stijl én een aanklacht tegen de jeugd.


Na een dopingcontrole zou bij Schuil en Nummerdor zondag urine tussen de alcohol zijn aangetroffen, want de routiniers hebben zaterdagavond uitbundig gefeest. En 'Skule' zal vast stiekem een peukje hebben opgestoken voordat hij zondag het centercourt betreedt. Nog één keer smoren de ballen in zijn grote handen, enorme kolenschoppen die als de klauwen van een arend een muurtje vormen boven het net.


Nummerdor heeft een flesje 'katerwater' klaar staan voor de laatste volleyballer van de gouden generatie die ermee ophoudt. 'Je had een afscheid verdiend in een stadion met vijftigduizend toeschouwers', zegt oud-bondscoach Toon Gerbrands in een videoboodschap voor Schuil, die in 1996 in de zaal olympisch kampioen werd. Het wordt een intiem samenzijn voor vrienden en familie.


In de finale tegen Wessel Keemink en Jeffrey van Wijk krijgt Schuil op matchpoint een symbolische set-up van Nummerdor. Hij mag zichzelf naar zijn pensioen slaan. Met een niet te pareren smash verdient de Fries zijn laatste hoofdprijs in een illustere carrière, met behalve olympisch goud in de zaal ook drie Europese titels in het zand. Nummerdor zegt zich te verbazen over hoe laconiek Schuil het laatste punt beleefde.


Opbrengen

Drie dagen eerder heeft Schuil in een Amsterdamse café al verteld dat hij zich heeft verzoend met het onafwendbare einde. 'Ik heb het er tot nu toe niet moeilijk mee gehad. Ik had nog mee gekund tot de Spelen van Rio in 2016, maar dan had ik elke dag moeten trainen en dat kan ik niet meer opbrengen. Het is goed zo. Ik werd thuis een keer wakker en zei: 'Ik stop.' Als je dat eenmaal tegen jezelf hebt gezegd, accepteer je het ook. Ik trainde al twee maanden niet meer.'


Zijn echtgenote Elke Wijnhoven, voormalig toplibero in de zaal, hield hem een spiegel voor. 'Ze zei: 'Je moet nu kiezen. Het is of voluit trainen of stoppen. Zeker op jouw leeftijd kun je beachvolleybal niet half doen.' Elke had gelijk. Nummerdor en ik speelden vorig seizoen voor de negende tot de zestiende plaats. Daarvoor doe ik het niet. Het paste ook niet bij onze status.'


Schuil besloot zijn vijfde Spelen met een vierde plaats. Zou een medaille in Londen tot een eerder afscheid hebben geleid? Schuil: 'Nee, dan waren we ook doorgegaan. Brons of vierde, dat maakt niet zo veel uit. We hadden in Londen minstens de finale moeten halen. Reinder en ik hebben elkaar niets verweten. Het was jammer dat we niet gezamenlijk in topvorm waren.'


De afgang op de Spelen in Peking, waar de Nederlanders in de kwartfinales werden uitgeschakeld door twee Georgische Brazilianen, dreunde veel langer na. Schuil: 'Van die nederlaag heb ik een jaar last gehad. Toen heb ik serieus overwogen te stoppen.' Hij had in Peking in de voetsporen van de Amerikaan Karch Kiraly willen treden, door een gouden medaille in het zand toe te voegen aan die in de zaal. 'We waren met de Amerikanen ook favoriet voor het goud. In Londen waren we geen titelkandidaat.'


Het is de kunst op het juiste moment te stoppen, zoals Schuil in 2004 deed in de zaal. Goud in 1996 op de Spelen van Atlanta. In 2000 in Sydney een verloren kwartfinale tegen Servië, gevolgd door een bijrol op de Spelen van Athene in 2004. De neergang was onmiskenbaar, aldus Schuil. 'Ik heb het altijd goed uitgestippeld. We haalden de Spelen van 2004 op het nippertje, maar in feite waren we als toeristen in Athene. Ik besefte dat we de Spelen van Peking niet meer zouden halen. Toen besloot ik te switchen naar het beachvolleybal en dat heeft me veel gebracht.'


Toen Schuil onlangs zijn cv opmaakte voor een nieuw leven, kon hij vele hoogtepunten noteren. 'Ik heb veel gewonnen, veel meer dan ik had verwacht.'


Nu pas beseft Schuil hoeveel rust de gouden medaille van 1996 hem heeft gegeven. 'Die medaille heeft me in het zadel geholpen. Ik ging als olympisch kampioen naar de Italiaanse Serie-A. Een jaar later werden we Europees kampioen en speelde ik het toernooi van mijn leven. Voor jongens als Ron Zwerver was goud het gedroomde slot van hun loopbaan, de Spelen van Atlanta gaven mijn carrière juist een kickstart.


'Ik heb die gouden medaille nooit als een last ervaren. Ik speelde vier jaar als stand-in van Olof van der Meulen, ik heb veel van hem geleerd. Nu realiseer ik me dat ik een bijdrage heb mogen leveren aan het grootste succes in de historie van het Nederlandse volleybal.


'Ik ontmoette vorig jaar de Italiaan Luchetta. Hij was er niet eens bij in Atlanta, maar maakte wel lachend het gebaar alsof hij me wilde neerslaan. Zo diep zit de pijn bij de Italianen dat ze nooit olympisch kampioen zijn geworden.'


Drankje

Pierewaaien op het strand; Schuil werd erom uitgelachen. Beachvolleybal was toch vooral een leuk vakantiespel? 'Zo begonnen wij ook. Toernooitje spelen in de eredivisie, daarna een lekker drankje.' Lachend: 'En zo zijn we ook geëindigd.'


Schuil laat een sport in bloei achter. Zondag wordt hij door de wereldkampioenen Alexander Brouwer en Robert Meeuwsen - op het NK slechts aanwezig als eregasten - geroemd als de gedroomde gids op weg naar Rio de Janeiro. Schuil: 'De wereldtitel is voor Brouwer en Meeuwsen een bliksemstart van hun carrière. Achter dit team heb je topspelers als Stiekema en Varenhorst, terwijl Nummerdor ook nog beschikbaar is. Het beachvolleybal staat als een huis.'


Heeft Bert Goedkoop, in naam nog altijd technisch directeur van de volleybalbond Nevobo, dan toch gelijk gekregen met zijn voorspelling dat het beachvolleybal groter en populairder wordt dan de zaaltak?


Schuil: 'Misschien was Goedkoop niet de juiste persoon om dat te zeggen, al weet ik niet of Bert het zo heeft bedoeld. Het is gevaarlijk de sporten zo tegen elkaar af te zetten. Maar indoorvolleybal is nog altijd groter dan beachvolleybal.'


Joop Alberda, coach van het gouden team van Atlanta, typeerde hem onlangs feilloos, zegt Schuil. 'Volgens Joop ben ik de individuele sporter in een teamsport gebleven. Zo zie ik het ook. Ik ben een sociale jongen, met wie het gezellig kan zijn. Maar als het me niet zint, zeg ik waar het op staat.


'Toen ik jong was, liep ik achter de kudde aan. In Atlanta had ik als reserve niks te vertellen, ik deed wat me werd opgedragen. Als prof in Italië heb ik geleerd voor mezelf op te komen, anders wordt er over je heen gelopen. Ik weet dat ik mensen tegen de schenen heb geschopt, jammer dan.'


Zoals in 2011, toen hij Nevobo-directeur Marcel Sturkenboom hardhandig confronteerde met zijn - volgens Schuil niet nagekomen - toezeggingen. 'Het werd me niet in dank genomen, maar ik voelde me benadeeld. En ik vond dat Sturkenboom topsporters met meer respect moest behandelen.' Enkele maanden later werd Sturkenboom ontslagen. Schuil, met een glimlach: 'Mijn kritiek heeft consequenties gehad.'


Schuil herkent die eigenzinnigheid bij zijn bijna 2 jaar oude dochter Lisa. 'Ze kan nog niet lopen of ze heeft er geen zin in. Maar ze kletst me de oren van het hoofd.' Grijnzend: 'Ik liep evenmin als peuter, maar ik zei ook niks. Ik ben nooit een prater geworden.'


De loodzware bevalling van zijn vrouw Elke heeft er ook bij hem ingehakt, zegt Schuil. 'Is je dochter eindelijk geboren, ga je nog alleen naar huis. Het is kritiek geweest, want Lisa wilde maar niet komen. Ze ademde niet bij de geboorte, was helemaal blauw. Het had geen vijf minuten langer moeten duren.' Weer glimlachend: 'Heeft ze ook van mij. Ik bleef ook liever liggen. Na een week waren we eindelijk herenigd als gezin. En door die meid ging ik nog meer relativeren.'


Toch is stoppen met topsport 'een beetje sterven', aldus Schuil. 'Ik kan me goed voorstellen dat spelers als Olof van der Meulen in een zwart gat belandden. Je sluit iets af waarin je uitblinkt. En dan moet je opnieuw beginnen in de wetenschap dat je vooral verstand hebt van je sport. Ik heb een bedrijfje opgericht dat de fiscale begeleiding van topsporters verzorgt. Kijken of het wat wordt.'


Met een gouden medaille om zijn nek zet Schuil gretig een flesje bier aan zijn mond. Ook dit heet stoppen op het juiste moment, zegt hij. 'De jonkies kunnen nog niet van ons winnen. Ergens klopt het niet dat Reinder en ik geen set verliezen terwijl we elkaar vier maanden niet hebben gezien. Maar als het toch voorbij moet zijn, dan als kampioen.'


Reinder Nummerdor wil naar Spelen 2016

Richard Schuil had niet verwacht dat zijn beachvolleybalpartner Reinder Nummerdor zonder hem zijn carrière zou verlengen. 'Ik dacht: als ik stop, stopt hij ook. We hebben zo lang samen gespeeld. Een olympische medaille maakt het af, misschien dat Reinder daarom nog de Spelen van Rio wil halen.'

Het is een droom, erkent Nummerdor. Bij voorkeur zou hij samen met zijn aanstaande vrouw Manon Flier naar Rio gaan, zij in de zaal en hij als beachvolleyballer op de Copacabana. 'Ik vind het nog zo leuk, waarom zou ik stoppen?'

Toch houdt Nummerdor een slag om de arm, hij heeft nog geen nieuwe teamgenoot gevonden. 'Ik had iemand op het oog, maar dat gaat helaas niet door. De meeste spelers zijn al bezet.'

Voor één seizoen zegt Nummerdor zich als mentor te willen binden aan een jong talent. 'Maar als ik na volgend jaar geen partner vind met wie ik op de Spelen van Rio om de prijzen kan spelen, stop ik.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden