De Oliver Stone van Varkenoord

Aan de hand van videobeelden, cijfers en grafieken neemt videoanalist Michel Valke het afgelopen voetbalseizoen door. Wat kan beter? 'Er waren eigenlijk twee Feyenoorden.'

ROTTERDAM - Er was dit seizoen eigenlijk geen sprake van één Feyenoord, volgens Michel Valke, videoanalist van de Rotterdamse eredivisieclub. In werkelijkheid waren er twee ploegen: het Feyenoord van de heenronde, en het Feyenoord van de terugronde.

Die twee teams verschillen op allerlei in het oog springende manieren. Het Feyenoord van de heenronde (17 punten, doelsaldo 22-33) was veel minder dan het Feyenoord van de terugronde (27 punten, 31-21), en het Feyenoord van de terugronde verloor niet met 10-0 van PSV, maar won dat duel met 3-1.

Maar wat verklaart die verschillen? Dat vroeg Michel Valke zich ook af, en hij denkt tot een deel van een antwoord te zijn gekomen. Op zijn laptop toont hij een grafiek van het balbezit Feyenoord - PSV (3-1). PSV had 25 minuten de bal, Feyenoord 34 minuten. (31 minuten was de bal niet in het spel.) Dat was niet anders dan anders. Ook het verliezende Feyenoord van de heenronde, had vaak rond de 60 procent balbezit. Het verschil, volgens Valke: 'We hadden een ander soort balbezit.'

Valke toont een andere grafiek. Daaruit blijkt dat PSV 216 keer de bal had, en Feyenoord 221 keer - gemiddeld 9 seconden per balbezit. In de heenronde was het vaak anders: Feyenoord had minder vaak de bal, maar elk balbezit duurde langer. Ofwel: het balbezit was traag. Na de winterstop begonnen die verhoudingen te veranderen. 'En dat', zegt Valke, 'is waarschijnlijk het verschil tussen Andre Bahia en Stefan de Vrij.'

De Vrij veroverde centraal achterin de plaats van Andre Bahia. Bahia is een typische mandekker, 'die met gemak een man uitschakelt', maar in de opbouw vaak breed speelt. Stefan de Vrij 'is meer naar voren gericht dan Bahia'. Gemiddeld scheelt het een seconde, maar op dit niveau is dat lang. Resultaat: 'Sneller, gevaarlijker balbezit.'

Of dit het cruciale verschil is tussen twee Feyenoorden? De oud-international haalt zijn schouders op. Wat in elk geval zeker is: 'Een hoog percentage balbezit zegt helemaal niks.'

Michel Valke (51) was de sierlijke linkshalf van Sparta, PSV, en Feyenoord, die zestien keer het Nederlands elftal haalde. Op gevoel speelde hij, ja. En misschien had hij dat, met de kennis van nu, soms wat minder moeten doen. In 2007 vroeg technisch directeur Peter Bosz hem om videoanalist te worden. Hij was toen jeugd- en techniektrainer, 'en ik was al aan het vogelen met Photoshop, dus vandaar'.

Hij zag al snel de waarde van zijn nieuwe werk. 'Voetbal moet een gevoelssport blijven', zegt hij. Maar hij zegt ook: 'Ik ben op een nieuwe manier naar voetbal gaan kijken.'

Zet alle acties van een speler op een rij, en het stelt opvallend vaak het beeld over die speler bij. 'Zie je iemand twee slechte acties maken, dan denk je achteraf: die was slecht. Kijk je de video terug, dan blijkt vaak iets heel anders.'

Statistieken zijn daarnij de volgende stap 'al staat dat hier nog in de kinderschoenen'. Maar soms onderzoekt hij dingen die hij niet begrijpt, zoals de balbezit-paradox. En als hij iets vindt, meldt hij dat aan de trainersstaf in Rotterdam-Zuid. 'Maar ik heb niet het idee dat dit de reden is dat Bahia er naast staat.'

Dit soort onderzoekjes zijn afgeleiden van zijn hoofdtaak: videoanalyse. Als videoanalist werkt hij in dienst van de trainersstaf. Valke 'codeert' elke wedstrijd van het eerste, en alle thuiswedstrijden van de jeugd, in duizenden stukjes, en stelt naderhand video's samen van individuele spelers. Voor Feyenoord 1 wijst assistent-trainer Leon Vlemmings de 'individuele ontwikkelingspunten' aan - op Valkes laptop heten die 'IOWP' - waarvan Valke filmpjes moet maken.

Zijn fanatisme, ook thuis met zijn apparatuur op zolder, is niet onopgemerkt gebleven. 'De Oliver Stone van Varkenoord', noemde René van der Gijp hem recent in Voetbal International, mild spottend. Valke heeft het stukje uitgeknipt. Van der Gijp, 'een vriend van me', gelooft niet zo in analyse, merkt hij droogjes op. 'Ik vroeger ook niet.'

Feyenoord hecht groot belang aan analyse, in alle geledingen. Deze week zit Valke in Ghana, om de trainers van de Feyenoord Fette Academy te scholen in de videoanalyse. Het gaat Feyenoord met name om de individuele ontwikkeling van spelers. Dat is vooral bij jonge spelers relevant. Geen wonder dat er voor dit seizoen meer IOWP's op Valkes laptop te vinden zijn dan voor vorig seizoen, toen Makaay, Van Bronckhorst en Landzaat op het veld stonden.

Een voorbeeld is de IOWP 'loopacties naar binnen' voor Ryo Miyaichi, de van Arsenal gehuurde Japanner. Op het bijbehorende filmpje is te zien wat dat betekent: Miyaichi trekt tijdens een aanval naar binnen en loopt het gat dicht voor Wijnaldum, voor Castaignos, voor Wijnaldum en voor Wijnaldum. 'Zeker met Ryo is video handig, omdat zijn Engels nog niet zo goed. En het werkte: de laatste wedstrijden ging dat veel beter.'

De truc daarbij is ook positieve acties te tonen. Dat bevordert het leerproces. Bij Miyaichi gebeurde dat, maar ook bij Georginio Wijnaldum. 'Wijnaldum was voor de winterstop niet tevreden over zijn spel. Voor hem heeft Paul (van Zwam, sportpsycholoog, red.) een video laten maken.' Een afbeelding van Wijnaldum in actie verschijnt, met de tekst 'feet fail me not', waarna Lose Yourself van rapper Eminem klinkt. Er volgen acties van Wijnaldum, waarbij zijn voeten hem inderdaad niet in de steek laten. Valke: 'Kijk, dit spreekt die gasten aan, met hun muziek eronder. Dat werkt beter dan dat je ze alleen hun fouten laat zien.'

De nadruk op het positieve betekent ook dat de spelers weinig hebben teruggezien van de 10-0 tegen PSV. Na de wedstrijd smste hij Vlemmings wat hij met de beelden moest doen. 'Verbranden', sms'te hij terug.

Een vreemd seizoen was het. Dan weer was Feyenoord 'de ploeg zonder ervaring', en dan weer 'de ploeg met geweldige jeugdtalenten'. Of hij dat ook inzichtelijk kan maken? Toevallig heeft hij daars over nagedacht.

Valke laat een grafiek zien, die toont wanneer op het WK werd gescoord. De grafiek stijgt langzaam, zakt na rust, en stijgt in het laatste kwartier scherp. 'Die lijn zie je bijna altijd. In het begin is iedereen geconcentreerd. Daarna raken spelers vermoeid. Goede ploegen profiteren daarvan.' Ploegen zoals Feyenoord in het seizoen 2009/2010, wiens grafiek is identiek aan de WK-lijn. Met hun ervaring waren Makaay en Van Bronckhorst op het juiste moment scherp, denkt Valke.

Dezelfde grafiek voor dit seizoen buigt in het laatste kwartier juist naar beneden. Maar na de winterstop buigt de lijn ietsje naar boven. Dat kleine knikje vertelt een verhaal, volgens Michel Valke. Langzaam maar zeker leren Luc Castaignos en zijn jonge collega's om hun krachten te verdelen, en wat het is om te excelleren in de eredivisie. 'Dat knikje' zegt Valke, 'stemt mij optimistisch.

Michel Valke

Michel Valke

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden