De olie in de motor van Swansea City

Hij is een wereldburger uit Canada, een beetje verliefd op Rotterdam en neergestreken in Wales. Daar is De Guzman opgebloeid. De middenvelder lacht tevreden om zijn voorlopige verkiezing in de selectie van Oranje. Eindelijk. 'Iedereen droomt van een WK. Ik ook.'

De ogen van Jonathan de Guzman twinkelen na de vraag wat het allerleukste is aan voetbal. Het antwoord volgt meteen: 'De bal hebben. Gewoon, simpel, de bal bezitten. Dat is ons spel bij Swansea City. En dat is mijn spel, geleerd in de jeugd van Feyenoord.' Eindelijk kan hij helpen uitvoeren wat hij wil.


De Guzman draagt een clubkostuum met een losse stropdas en een rode, wollen muts. Een grappig contrast tussen clubverplichting en vrijetijdskleding. Overal om hem heen in het Liberty Stadium heerst deze woensdagavond opwinding, na de plaatsing van Swansea City voor de finale van de League Cup, een unieke prestatie in de 100-jarige clubgeschiedenis. Eindelijk.


De Guzman voetbalde goed tegen Chelsea. Hij is de olie van het elftal. Altijd onderweg, lichtvoetig, kilometers vretend, met arendsogen die het spel lezen. Zijn kleine (1,74 meter) gestalte spoedt zich van rechts naar links, van achteren naar voren. Zeker een keer of zeventig beroert hij de bal. Soms geeft hij alleen een tikje naar Britton, Michu of een ander. Overal vormen ze driehoekjes, de mannen van 'Swanselona'. Dan weer opent hij lang of diep, op zijn oranje schoenen. 'Die kleur is toeval', zegt hij.


De middenvelder mijmert over de heerlijke, onvergetelijke dag die woensdag 23 januari voor hem was. Eerst was daar die uitnodiging voor de voorlopige selectie van Oranje voor het oefenduel met Italië op 6 februari. 'Ik kon niet echt mijn dutje pakken', zegt hij over de uren van opwinding na de invitatie, tevens de uren voor de wedstrijd tegen Chelsea. En 's avonds was daar de plaatsing voor de eindstrijd op Wembley tegen Bradford City.


'Meneer Blind was komen kijken tegen Stoke en zei dat ik in beeld was.' Danny Blind is de assistent van bondscoach Louis van Gaal, die tot het WK selecteert, wikt en beschikt, totdat de ideale groep voor Brazilië is geformeerd.


De Guzman scoorde tweemaal, met een prachtige vrije trap en na een soepele, snelle aanval van achteruit. Een typische Swansea-goal: tik, tik, tik, tik. 'Al onze bedoelingen zag je terug in dat doelpunt. Michel (Vorm, de doelman, red.) zei na die wedstrijd: jij bent er gewoon bij. Let maar op.'


Hij beseft dat de voorlopige selectie vertekend is nu Wesley Sneijder en Rafael van der Vaart nog ontbreken, en hij duimt dat hij vrijdag 1 februari tot de definitieve groep behoort. Maar hij is in beeld, en hij weet dat 'Meneer van Gaal' prestaties beloont. 'Iedereen droomt van een WK. Ik ook.'


Weer dat vrolijke jongensgezicht. 'Die lach is er al de hele dag', zegt zijn Nederlandse vriendin Sigourney.


Zijn verhaal is zo'n grenzeloze geschiedenis uit de sport, van integratie van volkeren. Een jongen uit Canada, land van ijshockey, stort zich in het avontuur van het Europese voetbal en leert op een veld in Rotterdam wat het spel inhoudt. Dat is dus de bal hebben, zo vaak en zo lang mogelijk, in de geest van Barcelona of Ajax, in de geest ook van zijn huidige trainer Michael Laudrup - niet toevallig voormalig speler van beide clubs, een van de sieraden van de sport.


Het meest leerde De Guzman overigens van jeugdtrainer Henk Fräser, voorheen juist een houwdegen met een behoorlijke techniek, doch bepaald geen tipa-tapaspeler. 'Fräser was heel belangrijk voor me. Zo willen voetballen, moet in je zitten. Er zijn spelers die er graag de beuk in gooien. Dat zie je bijvoorbeeld bij Stoke City. Maar niet iedereen bewandelt hetzelfde pad. Hier kom ik tot voetballen.' Eindelijk.


Bij Feyenoord was dat fijne spel uit zijn jeugdjaren te vaak verdwenen bij het eerste elftal, door eindeloos blessureleed en andere problemen. Zelfs bij Mallorca en Villarreal, in de Spaanse zon, viel het gedroomde samenspel tegen.


De verlossing, via zaakwaarnemer Jan de Visser van SP-international, kwam opvallend genoeg uit Wales, van Swansea City, een club waarvan hij vroeger nooit had gehoord, in een stad met gewone mensen zonder opsmuk die, opvallend genoeg, het combinatievoetbal omarmen en het nooit meer willen loslaten. Tipi-tapa, tiki-taka, tikkie-takkie, hoe je het ook noemt, de Welshmen vreten het.


Wat was hij blij toen Laudrup, met wie hij bij Mallorca werkte, hem vroeg naar Swansea te komen. Hij is voor een seizoen gehuurd van Villarreal, dat hem voor 8 miljoen euro had gekocht doch degradeerde, en hij wil dolgraag blijven.


Als de verslaggever opmerkt dat hij iets meer risico in zijn spel mag leggen, stemt hij toe, waarna een verontschuldiging volgt. 'We hadden geen haast tegen Chelsea. We stonden met 2-0 voor na de eerste wedstrijd. Vandaar. Als clubje zetten we de Europees kampioen onder druk. We speelden voor elkaar, vol trots. Het is niet normaal wat we hebben gepresteerd en het is verdiend ook. We hebben Liverpool verslagen en Chelsea. Nu mogen we Bradford niet onderschatten.'


Weer die lach: 'Ik denk dat Bradford in de broek schijt voor ons. Ze spelen in de tweede league.' Dat is het vierde profniveau.


Internationaler dan Jonathan de Guzman vind je ze bijna niet. Wie of wat ben je, als je vader van de Filipijnen komt en je moeder uit Jamaica, als je zelf bent opgegroeid in Canada en op je 12de naar Nederland bent geëmigreerd, het land waar je in 2008 een paspoort hebt gekregen? 'Ik ben een geboren Canadees met een Nederlands paspoort. Ik voel me Canadees en Nederlander.'


En een Nederlander mag uitkomen in het Nederlands elftal. Hij speelde al voor Jong Oranje en deed mee aan de Olympische Spelen van 2008, maar de stap naar het grote Oranje bleef uit. 'Mijn broer Julian zei een paar maanden geleden nog: het zal moeilijk worden om gekozen te worden voor het Nederlands elftal. Ik antwoordde dat ik hoe dan ook niet voor Canada wilde spelen.' Julian, 31 en clubloos momenteel, is international van het Noord-Amerikaanse land.


Jonathan voelt zich Nederlander. Vrienden zijn Nederlands, zijn vriendin en twee kinderen uit een vorige relatie zijn Nederlands. Hij houdt van Rotterdam, waar hij tien jaar woonde en waar hij een huis heeft. 'Als jij na de vakantie terugvliegt naar Nederland denk je: oh, ik ben weer thuis. Dat heb ik met Rotterdam.'


In Rotterdam werd hij opnieuw geboren, deze keer als voetballer. Na twee weken proeftraining mocht hij blijven, als 12-jarige. 'Toen zijn mijn ouders even in Nederland geweest om te zien hoe ik woonde. Ik vond het leuk in Rotterdam, hoe groot de verandering in mijn leven ook was. Gelukkig was mijn broer Julian ook in Europa, eerst bij Marseille en later in Duitsland.'


In Canada had hij altijd op straat gevoetbald en keek hij naar banden van Maradona en Cruijff. 'Dat was onze opleiding. We zagen wedstrijden van een week oud. Het was niet makkelijk, maar we waren altijd met voetbal bezig in Toronto.'


Dromen

Zijn broer vertrok op zijn 16de naar Europa en zei al snel tegen zijn vader: 'Als Jono het wil maken, moet hij zo snel mogelijk weg.' Julian had gemerkt dat hij eigenlijk al te laat was vertrokken. 'In het begin snapte ik er niets van. Voetbal was gewoon een leuk spel en ik voetbalde naast dat grote stadion, de Kuip, met allemaal andere jongens vol dromen.


'Mijn vader zei: 'Misschien komen er momenten dat je voor het raam staat te huilen en naar huis wil, vanwege heimwee.' Dat is nooit gebeurd. Alleen als het mocht, met vakantie en Kerst, was ik blij naar Canada te vliegen. Verder was Rotterdam mijn thuis.'


Een vorm van eenzaamheid hoort misschien bij de topsporter. 'Ik zie mijn ouders weinig, maar de band met de familie is juist inniger geworden. Met Kerst, ruim een jaar geleden, was iedereen bij mij in Nederland. Dan geven we elkaar veel liefde en hebben we een mooie tijd.'


De laatste Kerst was anders, omdat clubs in Engeland dan volop voetballen. Alleen zijn zus was op bezoek in Swansea, dat rustige stadje. 'Rust is goed voor een voetballer. Je wordt niet afgeleid.'


Hij is aanbeland in de jaren van de waarheid. Blessures in zijn Feyenoordtijd wierpen hem al eens ver terug. 'Ik wist dat ik de kwaliteit had, maar het was de vraag of mijn lichaam topsport aankon.' Hij leerde zijn lijf kennen en weet steeds beter wie hij is als voetballer; geen echte nummer tien, maar iemand die overal opduikt, rust bewaart, passt en verdeelt. Voorin helpen, meeverdedigen, druk zetten, lopen. Lopen.


Altijd is daar die waardering. 'Nergens is het publiek zo fantastisch als hier in Engeland. Het is niet normaal hoe de mensen voor de club leven, ondanks de recessie. Het stadion zit altijd vol, ze reizen massaal mee naar uitwedstrijden. In Spanje zijn de stadions leger en leger, hier zie je dat niet.'


Het leven lacht hem toe. Hij klopt hard op de houten tafel, om het gevaar van nieuwe blessures te bezweren. Februari kan weer zo'n mooie maand worden, als Louis van Gaal hem ook een plek in de definitieve selectie gunt en als Swansea de beker wint.


'Het gaat goed. Ik ben trots op mezelf.' Hij lacht.


ANDERE NEDERLANDERS BIJ SWANSEA

JOHN VAN ZWEDEN (50)

Tien jaar geleden vroeg een jeugdvriend hem een halve ton om Swansea City te redden. De Haagse volksjongen, eigenaar van het Behangparadijs, besloot de gok te wagen. Daarna zag Van Zweden de club opklimmen. Nu is hij mede-eigenaar.

MICHEL VORM (29)

Voor 1,7 miljoen euro vertrok de doelman van FC Utrecht in 2011 naar Swansea. Dat was een koopje, bleek al snel. Vorig seizoen was hij een van de revelaties van de Premier League. Vorm ontwikkelde zich tot steunpilaar van het elftal. Dit jaar is hij, na een blessureperiode, goed teruggekomen. Maar de echte uitblinker was de doelman dit seizoen nog niet vaak.

DWIGHT TIENDALLI (27)

Na het aflopen van zijn contract bij FC Twente, in de zomer van 2012, zat de vleugelverdediger even zonder club. In september besloot hij te verhuizen naar Wales. Het supportersblad Jack- Swan noemt Tiendalli 'aanvallend sterk' en 'een rivaal voor beide vleugelverdedigers'. Bij Swansea heeft hij tot nu toe zeven competitiewedstrijden achter zijn naam staan.

KEMY AGUSTIEN (26)

De middenvelder van Antilliaanse afkomst speelde eerder onder meer voor Willem II en AZ. Hij vertrok in 2010 naar Swansea, waar hij nog een jaar onder contract staat. Volgens het fanmagazine is hij wisselvallig: 'Man of the match tegen Manchester United, gevolgd door een slecht duel tegen Fulham.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden