NieuwsVoedsel- en Warenautoriteit

De NVWA kan het werk niet meer aan

De overheidsinstantie die toeziet op voedsel- en productveiligheid in Nederland is zodanig onderbezet, dat het in tweederde van haar taken tekortschiet. Met risico’s voor volksgezondheid, dierenwelzijn en milieu tot gevolg. Dit blijkt uit onderzoek van Deloitte naar het functioneren van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

Door capaciteitstekort heeft de NVWA onvolledig zicht op mogelijke uitbraken van dierenziekten, blijkt uit het rapport van Deloitte Beeld ANP
Door capaciteitstekort heeft de NVWA onvolledig zicht op mogelijke uitbraken van dierenziekten, blijkt uit het rapport van DeloitteBeeld ANP

Het rapport is een volgende bevestiging van een organisatie in crisis. Landbouwminister Carola Schouten, waar de NVWA onder valt, gaf opdracht tot het onderzoek vanwege de ‘herbezinning’ die zij voor de overheidsinstantie had afgekondigd. Die werd ingelast, nadat de minister eerder dit jaar besloot te stoppen met de ontwikkeling van een nieuw IT-systeem. Voormalig NVWA-topman Rob van Lint was toen al vertrokken vanwege gebrek aan vertrouwen bij de ondernemingsraad.

Er is jarenlang op de NVWA bezuinigd, totdat het huidige kabinet er meer geld voor uittrok. Gezien het rapport van Deloitte lijkt deze investering echter onvoldoende. De consultants adviseren het Landbouwministerie te beginnen met het aanpakken van de tekortkomingen waar de weerslag voor mens, dier en milieu het grootst is.

Kans op kanker bij speelgoed

Het capaciteitstekort wordt vooral inzichtelijk bij de controle op niet-eetbare producten. Zo kan de NVWA maar 1 procent van de 275 duizend ‘toezichtlocaties’ in dit domein controleren. Met als risico dat onveilige producten op de markt komen. Als voorbeelden geven de onderzoekers: verstikkingsgevaar en kans op kanker bij speelgoed, woningbranden door lithium ion-batterijen en het gebruik van kankerverwekkende, verboden chemische stoffen in consumentenproducten.

De voedselveiligheid is vooral in het geding, omdat niet alle ondernemingen die eten verwerken en verhandelen in beeld zijn bij de NVWA. Met name internetbedrijven kunnen buiten het zicht van de toezichthouder werken.

Door gebrekkige controle op de mestafzet van de veehouderij, voorzien de onderzoekers problemen met Brussel. Nederlandse boeren mogen bovengemiddeld veel mest uitrijden over hun land, maar alleen als er goede controle op is - om milieuschade te voorkomen. Schouten heeft het mestbeleid daarom aangescherpt, maar de NVWA is onvoldoende toegerust om die uit te voeren. Bij de controle op duurzame visserij doen zich ook risico’s voor in Europa.

Intimidatie

Het grootste dierenwelzijnsprobleem ligt in de slachthuizen. Zo is er onvoldoende toezicht tijdens het doden, onderbrengen, opdrijven en bedwelmen van dieren. Eind vorig jaar verscheen er, in opdracht van hetzelfde ministerie, al een ontluisterend rapport over inspecties van slachthuizen in Noord-Nederland. Daaruit bleek dat inspecteurs door onderbezetting niet alleen gebukt gaan onder een hoge werklast, maar ook onder druk staan en soms zelfs intimidatie ondervinden van slachters.

Ondertussen is er intern een tweestrijd gaande tussen strenge inspecteurs enerzijds, en NVWA-collega's die juist geneigd zijn mee te buigen met slachthuiseigenaren anderzijds. In juli werd de problematiek pijnlijk zichtbaar toen een onderzoek naar slachthuizen werd gestaakt vanwege traag optreden van de NVWA.

Door capaciteitstekort heeft de NVWA verder onvolledig zicht op mogelijke uitbraken van dierenziekten. Dit kan economische schade tot gevolg kan hebben, waarschuwt Deloitte. Bij een uitbraak zouden landen de grens met Nederland kunnen sluiten voor dierenexport. Dit gebeurde vorige week nog, na een uitbraak van vogelgriep bij een pluimveebedrijf in Gelderland.

Herbezinning, focus en balans

Bij het toezenden van het Deloitte-rapport naar de Tweede Kamers schreef Landbouwminster Carola Schouten dat ‘logischerwijs vooral wordt aangegeven waar verbetering mogelijk en nodig is’. Hierdoor blijft volgens haar echter ‘onderbelicht dat veel zaken binnen de NVWA goed gaan en dat de afgelopen periode ook al verbeteringen zijn gerealiseerd’.

Het is na de herbezinning en de onderzoeken nu aan haar, zoals ze schrijft, ‘meer focus en balans in de werkzaamheden van de NVWA’ aan te brengen. De Raad van advies zal ‘de verbetermaatregelen nauwlettend blijven volgen’.

Verder lezen:

Onderzoek naar sjoemelslachthuizen gestaakt vanwege traag NVWA
Een strafrechtelijk onderzoek naar misstanden in slachthuizen in Noord-Nederland is stopgezet vanwege nalatigheid bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), ontdekte RTL Nieuws.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden