De nieuwe Verhoevens

Meer horror en romantiek dan filmkunst, biedt Lichting 2011, het nieuwe talent van de Nederlandse Film en Televisie Academie.

Shariff Korver (28, Caracas, Venezuela), regisseur van Geen weg terug - over een medewerker van een asielzoekerscentrum die worstelt met zijn loyaliteit (24 min, bekroond met de Nassenstein Prijs voor beste fictiefilm).

'De scenarist van de film - Gert Altena - heeft zelf op een asielzoekerscentrum gewerkt. Op een dag stond er een arrestatiebusje om een bewoner op te pikken met wie hij goed bevriend was geraakt. Wat doe je dan? Zijn ervaring leende zich voor een sociaal drama mét suspense.


'Al voor we op dit idee kwamen, wist ik dat mijn afstudeerfilm een groot drama moest worden. Juist omdat we dat op de Filmacademie niet zo gewend zijn. Hier is het meestal klein, ingetogen. Ik wilde ook spektakel. Zo hebben we bijvoorbeeld een helikoptershot gebruikt, en in slowmotion gefilmd. Tegelijk mocht dat alles niet afdoen aan de authenticiteit. Ik denk dat zoiets kan, en die middelen helpen je in de beleving.


'We hebben twee weken op het Asielzoekerscentrum Crailo gedraaid. Als figuranten vroegen we echte asielzoekers, voor de hoofdrollen professionele acteurs. Het mocht geen verhaal over zielige asielzoekers worden. Het idee was dat het hoofdpersonage moet handelen, zelfs al weet hij niet hoe goed of fout de asielzoeker werkelijk is, omdat de feiten schimmig blijven. Dat is een interessant dramaturgisch gegeven. Ook de kijker gaat daarin mee, die moet er wel iets van vinden.


'In het tweede jaar aan de Academie heb ik samen met mijn klasgenoot Jonathan Herzberg al een speelfilm geregisseerd, De weg naar Cádiz. Die is ook in de bioscoop uitgebracht. Ooit hoop ik een co-productie in mijn geboorteland Venezuela te kunnen regisseren. Over een corrupte Nederlandse consul die op een tropisch eiland woont, voor de kust van Venezuela.'


Ewoud Heidanus (27, Groningen) en Sander Jansen (25, Kruisberg) en visual-effectsontwerpers van Een bizarre samenloop van omstandigheden - waarin drie ongelukjes - in de 17de eeuw, WO II en het nu - het centrum van Amsterdam doen instorten.

Sander: 'We hebben er met alle acht visual-effectsontwerpers van ons jaar aan gewerkt. Hoeveel uur erin zit? We werkten maandenlang door tot 12 uur 's nachts, dat is de enige reden dat dit kan. Ieder van ons heeft een specialisatie. Die van mij en Ewoud is compositing, het samenvoegen van beelden uit de computer met echt, gefilmd materiaal.


'In Een bizarre samenloop van omstandigheden is heel veel nep: de metrotunnel, de Duitse bommenwerpers, de omgeving in de 17de eeuw.'


Ewoud: 'Zo'n shot waarin de camera om het vliegtuig draait, is heel complex. We filmen eerst iemand in het nagebouwde binnenwerk van de cockpit, met een bedieningspaneel voor zich. Vervolgens ontwerpen we daar het hele vliegtuig omheen, maar dat digitale vliegtuig moet wel perfect samenvallen met de camerabeweging.'


Sander: 'De vraag naar ons werk neemt toe, eindelijk ook in Nederland. Samen met Ewoud heb ik meegewerkt aan Sint van Dick Maas, tijdens onze stage. Bijvoorbeeld aan de scène waarin het paard over de daken galoppeert. Die film gaat de wereld over, dat is best cool natuurlijk.'


Ewoud: 'Echt en nep in elkaar laten opgaan, zodat je het verschil niet meer ziet. Dat is toch het mooiste.'


Sander: 'Reinout Oerlemans laat nu een ijsbeer voor zijn film Nova Zembla door een Duits bedrijf maken. Maar dat kunnen we in Nederland inmiddels ook best zelf.'


Anne-Marieke Graafmans (35, Rotterdam), regisseur Als ik jou niet had - over een vrolijk doch gehavend paar, en hun camper (23 min, bekroond met de VPRO documentaire prijs)

'Riek en Harrie zijn mijn buren. Eén huis zit ertussen. Harrie klust op straat vaak aan zijn oude camper, Riek komt dan een kopje thee brengen. Toen ik dat zag, werd ik al verliefd op ze, die twee oudjes. Pas later hoorde ik dat de dochter van Riek al vijftien jaar vermist is, en de zoon van Harry verslaafd aan harddrugs. Toch wilde ik daar uiteindelijk geen film over maken, het speelt op de achtergrond. Als ik jou niet had gaat niet zozeer over hun ellende, maar over hoe Riek en Harrie doorleven. Over hun unieke vermogen om te genieten van kleine dingen: een campertocht door Nederland, samen zingend onderweg.


'Af en toe zal je ons wel willen wegschoppen, waarschuwde ik Riek en Harrie vooraf. Met een cameraploeg in zo'n camper is het krap. Onderweg kregen we twee keer pech. Daar had ik vooraf wel een beetje op gehoopt, maar toen we in de stromende regen langs de weg stonden, met gevaarlijk langsrazende vrachtwagens, was ik vooral bezig met hun veiligheid. Dat het zulke mooie beelden opleverde, realiseerde ik me een dag later pas, toen ik het materiaal terugzag.


'Mijn fascinatie voor film ontstond pas laat. Ik heb achttien jaar in de zorg gewerkt als verpleegkundige, onder meer bij de spoedeisende hulp in Bergen op Zoom. In die baan moet je continu heel pragmatisch zijn, iets wat ik als filmmaker heb moeten leren loslaten.


'In mijn documentaires wil ik dingen láten gebeuren, niet ingrijpen. Tegelijk kan ik nu een betrokkenheid toelaten die ik me als verpleegkundige nooit kon permitteren, anders lag ik nachtenlang wakker van patiënten.'


Inspiratie zit altijd dichtbij

Zoek het dicht bij jezelf, is vaak het advies aan jonge filmmakers op zoek naar een onderwerp. Ook de Lichting 2011, de afstuderenden van de Film en Televisie Academie, de belangrijkste audiovisuele opleiding van Nederland, zochten en vonden hun materiaal in de directe omgeving. Documentaireregisseur Eline Schellekens (Daar is het beter) verdiepte zich in de schimmige busjes die ze door haar straat zag rijden, van en naar Oost-Europa.


Jaargenoot Anne-Marieke Graafmans richtte voor haar documentaire Als ik jou niet had de camera op haar buren, die hun tragische lot (twee kinderen kwijt) verzachten met een gedeelde liefde voor de camper - een knap in balans gehouden, opbeurende én dieptreurige film. In Onze Vaders tracht filmmaakster Liseth Medema in het reine te komen met haar strenggelovige vader, wat iets te therapeutisch uitpakt. De jaaroogst telt 7 documentaires en 6 fictiefilms, elk ongeveer 20 minuten lang. Opvallend: de Nederlandse studenten fictie lijken minder dan voorheen beïnvloed door gedurfde, experimentele arthousecinema. Filmacademie anno 2011 is meer horrorfilm en romantische komedie dan filmkunst.


Het gebrek aan afstuderende scenaristen (dit jaar slechts drie) is zichtbaar in de producties, die op verhaalniveau wat weinig sprankelden. Tegelijk is het technisch niveau alom hoog. Ietwat overlopend van ambitie, maar in alle facetten - camera, regie, script - zonder meer een belofte: de asielzoekerscentrum-thriller Geen weg terug van Shariff Korver. Ook de documentaire Destiny van Sjoerd Oostrik, die met veel oog voor detail het uitzichtloze leven van een tienermoeder vastlegt, verdient een eervolle vermelding.


Lichting 2011 telt 11 regisseurs, 10 producenten, 6 cameralieden, 6 productiedesigners, 7 geluidontwerpers, 8 visual-effectsontwerpers, 4 editors en 3 scenaristen. Hun eindexamenfilms - visitekaartjes voor een verdere carrière -- zijn vandaag en morgen nog te bewonderen in de academiebioscoop in Amsterdam.


De fine fleur van de Filmacademie:

Frans Weisz (Op afbetaling, Bij nader inzien)


Dick Maas (Flodder, Sint) (Foto links)


Mike van Diem (Karakter)


Paula van der Oest (Zus & zo, Black Butterflies)


Dana Nechushtan (Nachtrit, Dunya en Desie)


Paul Verhoeven (Turks Fruit, Basic Instinct).


Verhoeven maakte de opleiding niet af, want hij vond dat hij er niks leerde.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden