De nieuwe Tweede Kamer: te oud en te slim

Honderdvijftig volksvertegenwoordigers treden vandaag aan. De meesten zijn oude bekenden, eenderde is nieuw. Ze zouden bij elkaar het volk - u dus - moeten vertegenwoordigen. Toch lukt dat de vandaag aangetreden generatie slechts matig. De Kamerleden zijn te randstedelijk, te hoogopgeleid en een tikkeltje te oud.

De Tweede KamerBeeld ANP

De provincies Zuid- en Noord-Holland zijn in de Tweede Kamer oververtegenwoordigd. Dat is van oudsher al zo, en ook nu komt 57 procent van de Kamerleden ervandaan, tegen 37 procent van de Nederlanders. Ook Limburg heeft dit keer niets te klagen: terwijl 7 procent van de Nederlanders in Limburg woont, heeft 8 procent van de Tweede Kamerleden daar zijn huis staan.

In Noord-Brabant is de scheve verhouding tussen volksvertegenwoordigers en inwoners het grootst. Er wonen naar verhouding drie keer zoveel mensen als in de Kamer vertegenwoordigd zijn.

Als het gaat om opleidingsniveau lijkt de Tweede Kamer in geen enkel opzicht op Nederland. In de Kamer is 95 procent hoger opgeleid, in het land is dat 28 procent. Het percentage hoogopgeleide Nederlanders stijgt weliswaar, maar de toename in de Kamer is door het volk niet bij te houden. In 1970 waren er 34 Kamerleden met alleen middelbaar of basisonderwijs, in 2006 nog 14 en met deze lichting halveert dat aantal naar 7. Zelfs die zeven probeerden het vaak wel in het hoger onderwijs, maar haakten voortijdig af.

Ook qua werkervaring is de scheefgroei groot. Zo werkt 20 procent van de beroepsbevolking in de handel en vervoerssector, maar slechts twee Kamerleden hadden in die sectoren een baan voordat ze naar het Binnenhof kwamen. De industrie is dankzij de VVD iets beter vertegenwoordigd.

Met de zorg, een sector waarover in de campagne veel te doen was, is het niet beter gesteld. Drie Kamerleden hadden voor hun vertrek naar Den Haag een baan in de zorg, terwijl een op de zeven Nederlanders in deze sector werkzaam is. De onderwijswereld weet iets beter door te dringen in de Kamer, met vijf ervaringsdeskundigen.

Waar werkten al die Kamerleden dan wel? Vaak waren ze al bezig voor de publieke zaak, bij ministeries of als burgemeester, wethouder, ambtenaar of rechter. Samen werkten ze bijna zeven keer zo vaak in overheidsdienst als de gewone Nederlander.

Vrouwen maken de overstap naar het Kamerlidmaatschap minder snel: terwijl meer dan de helft van de Nederlanders vrouw is, overheersen op het Binnenhof, met 60 procent, de mannen.

De SP: hoogopgeleid
Arbeiders? Welnee, de SP telt enkel hoogopgeleiden in zijn gelederen. Een paar hbo'ers: Emile Roemer met pabo, Sharon Gesthuizen met vrije kunst en Nine Kooiman met maatschappelijk werk. De rest bezocht de universiteit. De standaard-SP'er beklimt na zijn academische vorming gestaag de ladder van de partij. Een wethouderschap hier, een gemeenteraadslid daar, beleidsmedewerker van de fractie in Den Haag, en dan, na enkele jaren trouwe dienst: het Kamerlidmaatschap. Er is niet één SP'er bij die geen ervaring opdeed op een laag niveau alvorens de landelijke fractie te versterken.

Zijn de SP-Kamerleden eenmaal binnen op het Binnenhof, dan blijven ze. De SP heeft de meest ervaren fractie, met een gemiddelde van zesenhalf jaar trouwe dienst bij het aantreden vandaag. Wie zo lang ergens werkt, komt natuurlijk in de buurt wonen: tweederde van de SP'ers woont in Noord- en Zuid-Holland.

SP-leider Emile RoemerBeeld anp

Het CDA: welgeteld één boer
Het CDA is een partij van bestuurders en ambtenaren. Verreweg de meeste Kamerleden werkten voor ze naar het Binnenhof kwamen in het openbaar bestuur. Sybrand van Haersma Buma en Hanke Bruins Slot waren medewerker op een ministerie, Raymond Knops en Mona Keijzer wethouder. Madeleine van Toorenburg werkte in de gevangenis, nieuwkomers Peter Oskam en Pieter Heerma zaten bij een rechtbank en een zorgverzekeraar.

De enige ondernemer, die ook nog eens de hele boerenachterban moet vertegenwoordigen, is nieuwkomer Jaco Geurts, varkenshouder te Voorthuizen. Het Noorden is goed vertegenwoordigd: relatief zijn er twee keer zoveel Friezen, Drenthenaren en Overijsselaars in het CDA als in Nederland. De CDA'ers hebben gemiddeld 2,2 kind, landelijk is het gemiddelde 1,8.

CDA-leider Sybrand van Haersma BumaBeeld anp

De PVV: veiligheidsmannnen
Al die met de PVV willen varen, moeten mannen zijn. Geert, Martin, Louis en Teun. Sietse, Barry, Joram en Harm. Dion, Roland, Raymond en Machiel. Hollandse jongens. Zuid- of Noord-Hollandse, overwegend. Of desnoods een Limburger. Vrouwelijk gezelschap is schaars. Alleen Fleur Agema, Lilian Helder en de nieuwe Reinette Klever bevinden zich in de gelederen van de PVV.

Veel PVV'ers hadden al vroeg belangstelling voor een veiliger samenleving. Vier van hen studeerden rechten. Helder werkte lang als advocaat, Fritsma als beslismedewerker bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst, De Roon was advocaat-generaal bij het Gerechtshof Amsterdam en Bontes klom op van politieagent tot districtscommandant. Zonder uitzondering zijn de PVV'ers hoogopgeleid.

PVV-leider Geert WildersBeeld anp

Lees over de samenstelling van alle partijen in de Volkskrant van vandaag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden