De nieuwe ster van de regering-Clinton

MET veel energie en zichtbaar plezier heeft de nieuwe Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Madeleine Albright, haar internationale debuut gemaakt....

In Parijs werden Franse ego's gestreeld. In Bonn werd de bijzondere Amerikaans-Duitse relatie bevestigd. Brussel luisterde naar plannen om Rusland te verzoenen met de uitbreiding van de NAVO. En in Peking werd de begrafenis van leider Deng Xiaoping uitgesteld om de Amerikaanse minister te ontvangen. Dat werd opgevat als een Chinees gebaar van goede wil.

Geen spectaculaire uitkomsten, maar evenmin een resultaat om ontevreden over te zijn. Temeer omdat zij vandaag in Washington terugkeert als de nieuwe ster van de regering van president Clinton. De beelden van de kordate vrouw met de snelle Stetson op haar hoofd en broches van Uncle Sam en een adelaar op haar revers hebben hun uitwerking op het thuisfront niet gemist.

'I like to tell it like it is' is een aanpak die gewaardeerd wordt. Jay Leno en David Letterman, wier grappen de ochtend na de uitzending gemeengoed zijn, vroegen zich af waarom in de regering Clinton alle kerels vrouwen zijn. Columnisten vermoeden dat zij onder de wijde cape ook een Smith & Wesson .38 draagt.

Qua stijl, toon en taakopvatting is Albright een verademing vergeleken bij haar voorganger, die al bijna vergeten is. Christopher beschouwde zich in de eerste plaats als adviseur van de president achter de schermen en voelde zich zichtbaar ongemakkelijk in tv-studio's. Albright daarentegen wil de belichaming zijn van assertief Amerikaans leiderschap.

Zij denkt met goede redenen dat zij isolationistische tendenzen in de VS kan bestrijden door iedere dag opnieuw duidelijk te maken dat er een rechtstreeks verband bestaat tussen banen en veiligheid en buitenlands beleid.

Met miljoenen immigranten en vluchtelingen uit alle delen van de wereld heeft zij gemeen dat zij Amerika als idee volledig onderschrijft en ronduit trots is Amerikaanse te zijn. Zeker nadat bekend is geworden dat drie van haar vier grootouders joods waren, is het duidelijk dat zij haar leven te danken heeft aan de vlucht van haar ouders naar de VS.

Christopher zag, zo vertelde hij in een afscheidsinterview, het buitenlands beleid als een reeks van dagelijkse problemen, die al of niet opgelost konden worden. Albright, wier familie het voormalige Tsjechoslowakije ontvluchtte voor de nazi's en de communisten, noemt zichzelf een 'ware gelovige'. Daarmee bedoelt zij dat Amerika het 'onmisbare land' is voor stabiliteit in de wereld, handhaving van mensenrechten en verspreiding van democratische waarden.

Op korte termijn zal blijken of zij haar aanzienlijke politieke kapitaal en communicatieve vaardigheden kan gebruiken om concrete resultaten te bereiken. Absolute voorrang heeft de ratificatie van de conventie ter vermindering van chemische wapens. Zonder de deelname van de VS en Rusland heeft de inwerkingtreding op 29 april geen praktische betekenis. Senator Jesse Helms, de machtige voorzitter van de buitenlandcommissie van de Senaat, ligt dwars.

Het tweede grote project is de uitbreiding van de NAVO, waarvan zij op grond van haar persoonlijke geschiedenis een overtuigd voorstandster is. De afgelopen drie jaar is in het bondgenootschap op het niveau van de regeringen consensus ontstaan. De Russische president Jeltsin en minister van Buitenlandse Zaken Primakov lijken bereid een deal te sluiten. De parlementen, die de uitbreiding uiteindelijk moeten goedkeuren, moeten echter nog geraadpleegd worden.

Het Amerikaanse Congres steunt de uitbreiding in principe, maar het echte debat moet in de VS nog beginnen. De kosten, maar ook de militair-politieke randvoorwaarden zullen van doorslaggevend belang zijn.

In de onderhandelingen speelt de heropening van het CFE-verdrag een centrale rol. Zonder substantiële vermindering van het aantal NAVO-troepen en tanks, waartoe de NAVO een aanbod heeft gedaan, zal Moskou geen akkoord sluiten. Wordt echter de Russische eis ingewilligd dat uitbreiding van de NAVO niet zal leiden tot uitbreiding van de huidige sterkte, dan zal de Republikeinse meerderheid in de Senaat heftig protesteren. De vergroting van de NAVO met de legers van Polen, Hongarije en Tsjechië moet dan immers gecompenseerd worden met verkleining van de legers van de huidige zestien.

Albright en Clinton kunnen in die komende discussie rekenen op een bijzonder wantrouwig Congres, waar in de meerderheidspartij haviken als Helms de toon zetten. Helms is voor uitbreiding van de NAVO, maar tegen concessies aan de Russen.

Het derde project is China. Goede Amerikaans-Chinese relaties worden beschouwd als de sleutel voor stabiliteit in de wereld. 'To tell it like it is' op het gebied van mensenrechten, wapenhandel en Taiwan is na de ontwijkende aanpak van Christopher zeer verfrissend. Albright heeft beloofd consequent te zullen hameren op verbetering van de mensenrechten in China.

Dat zal opnieuw tot spanningen leiden, die Amerika's commerciële belangen en de hoop dat China zich ontwikkelt tot een bondgenoot onder druk zullen zetten. Pas dan zal blijken hoe consistent minister Albright werkelijk is.

Oscar Garschagen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden