De nieuwe route voor vluchtelingen zit vol hindernissen

Via Kroatië naar Slovenië, en van daaruit naar Oostenrijk en Duitsland of verder. Dat is de nieuwe route die vluchtelingen afleggen nu de grens tussen Hongarije en Servië potdicht zit. Onderweg stuiten ze op tal van hindernissen. Oostenrijk, Duitsland en Slowakije voeren hun grenscontroles verder op. En aan de grens met Roemenië verrijst een nieuw hek.

Irene de Zwaan
Een vluchteling in een korenveld nabij de Servische grensplaats Horgos. Beeld afp
Een vluchteling in een korenveld nabij de Servische grensplaats Horgos.Beeld afp

Tot begin deze week liep de populairste route nog via Griekenland, Macedonië en Servië naar Hongarije. Meer dan 180 duizend vluchtelingen bereikten alleen al dit jaar via deze weg het Schengengebied, waar paspoortvrij reizen mogelijk is. Sinds Hongarije dinsdag strenger beleid heeft ingevoerd, is deze route geen optie meer. Vluchtelingen die illegaal de grens oversteken, riskeren een gevangenisstraf van drie jaar. Vluchtelingen die legaal de grens over willen, worden teruggestuurd naar Servië.

Het gevolg is dat honderden vluchtelingen zijn gestrand nabij de Servische grenspost Horgos, dichtbij het Hongaarse Röszke. Ze moeten nu op zoek naar andere manieren om hun gewenste eindbestemming in Europa te bereiken.

De meest logische route is via Kroatië, lid van de Europese Unie. Het land grenst aan Hongarije én, ook niet onbelangrijk, er staat geen hek. De autoriteiten tonen zich bovendien bereidwillig om de vluchtelingen te helpen. 'Kroatië is klaar om die mensen te ontvangen en door te sturen naar de landen waar ze heen willen; duidelijk Duitsland en de Scandinavische landen', zei premier Zoran Milanovic vandaag in het parlement. 'Ze mogen Kroatië doorkruisen en we zullen ze helpen.'

Of Milanovic zijn belofte waar kan maken, moet nog blijken. Binnen Kroatië kan hij doen wat hij wil, maar het zal lastig worden om de vluchtelingen te helpen bij hun vervolgreis. Daarvoor is hij immers afhankelijk van het beleid van de buurlanden, die de maatregelen juist steeds verder opvoeren.

Een vrouw en kind wachten bij de Servische grensplaats Horgos. Het is niet meer mogelijk om vanuit daar Hongarije te bereiken. Beeld afp
Een vrouw en kind wachten bij de Servische grensplaats Horgos. Het is niet meer mogelijk om vanuit daar Hongarije te bereiken.Beeld afp

Geregistreerd

Kroatië toonde zich vandaag in ieder geval van zijn meest barmhartige kant. Meer dan honderd vluchtelingen werden met bussen vanuit het grensgebied tussen Macedonië en Servië naar het land gebracht. Hulpverleners en politieagenten vervoerden de binnengekomen vluchtelingen vervolgens naar opvangcentra nabij de hoofdstad Zagreb, waar de registratie plaatsvindt. Dit zal voor veel vluchtelingen niet de meest wenselijke optie zijn, want eenmaal opgeslagen in het systeem bestaat de kans om teruggestuurd te worden naar Kroatië. In de hoop deze Dublin-verordening te omzeilen, geven vluchtelingen geregeld een valse identiteit op.

Een andere manier om registratie te vermijden is de grens met Kroatië lopend oversteken. De korenvelden in het grensgebied met Servië bieden een uitstekende doorgangsroute. Vluchtelingen die op deze manier illegaal de grens passeren, lopen wel het risico op arrestatie.

Vanuit Kroatië kunnen de vluchtelingen verder doorreizen naar Slovenië, dat onderdeel uitmaakt van Schengen. Dit land grenst aan Oostenrijk, nog maar één horde verwijderd van Duitsland. Toch wordt het steeds lastiger om de oversteek te maken nu Oostenrijk vanaf vandaag extra streng controleert bij de grenzen van Slowakije. Hongarije, Slovenië en Italië. Ook Duitsland voert sinds afgelopen weekend extra grenscontroles uit. Vluchtelingen die lopend of per auto de oversteek wagen, maken weinig kans. Alleen EU-burgers kunnen zonder problemen verder reizen.

Een andere optie is de trein vanuit het Oostenrijkse Salzburg naar Duitsland. Duizenden vluchtelingen wisten afgelopen weken op deze manier de andere kant van de grens te bereiken, maar het treinverkeer ligt door overbelasting geregeld stil. Ook vandaag weer. Zo'n 1200 vluchtelingen wachten nabij het station op het sein dat de treinen weer rijden.

Vluchtelingen die in Hongarije zijn gestrand, kunnen er ook voor kiezen om oostwaarts te trekken, richting Roemenië. Van daaruit kan de grens met Hongarije buiten het oog van de grensbewaking worden overgestoken, al worden hier nu maatregelen tegen getroffen. Gisteren kondigde de Hongaarse minister van Buitenlandse Zalen Peter Szijjarto aan dat het huidige grenshek bij Servië doorgetrokken wordt richting Roemenië. Hongarije is alvast begonnen met het grondwerk. De lengte zal afhangen van het aantal vluchtelingen dat in de richting van Roemenië trekt om Hongarije binnen te komen, aldus de minister.

Hongaarse militairen lopen langs het grenshek met Servië. Beeld epa
Hongaarse militairen lopen langs het grenshek met Servië.Beeld epa

Oneindig kat-en-muisspel

Wat de autoriteiten ook doen om vluchtelingen te weren, de stroom zal er niet minder door worden, zei Demetrios Papademetriou, directeur van onderzoeksinstituut Migration Policy Institute Europe, recent in een interview met de Volkskrant. Hij maakte de vergelijking met een sluis. 'Als je die aan één kant afsluit, dan opent die zijn deuren aan de andere kant. De stroom verandert erdoor, maar het water blijft komen. Dat geldt ook voor migranten. Het is een oneindig kat-en-muisspel.'

Itayi Viriri van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) vindt het geen goede zaak dat autoriteiten er alles aan doen om vluchtelingen te weren of om te leiden. 'De consequentie is dat de reis voor een migrant langer, duurder en gevaarlijker wordt. Hoe groter de wanhoop, hoe dieper ze in de handen van mensensmokkelaars worden gedreven.'

De maatregelen hebben niet tot resultaat dat de vluchtelingenstroom wegblijft of vermindert, benadrukt Viriri. 'Als vluchtelingen eenmaal Europa hebben bereikt, dan denken ze er niet over om terug te keren. Ze zijn desnoods bereid een eigen tunnel naast de Kanaaltunnel te graven om zo Engeland te bereiken.'

Vluchtelingen proberen vanuit Salzburg te voet de grens met Duitsland te bereiken nu er geen treinen meer rijden. Beeld getty
Vluchtelingen proberen vanuit Salzburg te voet de grens met Duitsland te bereiken nu er geen treinen meer rijden.Beeld getty

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden