De nieuwe monnik is niet zo volgzaam meer

Het beeld is veelzeggend: een Tibetaanse monnik die bezig is de deur van een Chinese winkel in Lhasa in te trappen, samen met Tibetaanse jongeren.

De monniken hebben een leidende rol in de onrust die Tibet inmiddels een week beheerst. Het begon maandag 10 maart met een vreedzame demonstratie ter herdenking van de onderdrukte opstand van 10 maart 1959. De mars werd verhinderd door de Chinese oproerpolitie. Toen monniken werden gearresteerd en mishandeld, riep dat de woede op van gewone Tibetanen, die dinsdag samen met monniken de straat opgingen om vrijlating van de arrestanten te eisen.

Vrijdag liep het protest totaal uit de hand. Een confrontatie met Chinese veiligheidstroepen escaleerde in aanvallen door groepen Tibetaanse jongeren op alles wat Chinees was. Winkels, auto’s en hotels werden vernield of in brand gestoken, en diverse Chinese burgers werden doodgeslagen en -gestoken of kwamen om in de vlammen. Ook sommge monniken deden aan het geweld mee. Er lijkt een nieuwe generatie jonge monniken te zijn die niet meer volgzaam is. Menige jonge monnik in Tibet heeft tegenwoordig een mobieltje, protest is eenvoudiger te coordineren.

Birma
Daarmee lijkt het oproer in Tibet op dat in Birma een paar maanden geleden. Ook daar gingen jonge boeddhistische religieuzen de straat op als protest tegen onderdrukking door een autoritair regime, en sloten gewone Birmanen zich bij het protest aan.

Maar anders dan in Tibet richtte het Birmaanse verzet zich alleen tegen het regime. Er werden geen burgers vermoord. In Tibet zit er echter een sterke etnische component in de onvrede: het ongekende geweld tegen Chinese burgers in Lhasa toont hoe diep de frustratie is over de Chinese overheersing.

Die dominantie is niet alleen politiek en militair, maar ook economisch. De meeste winkels, hotels en bedrijven in Lhasa zijn in Chinese handen, en door de opening van de nieuwe spoorweg vorig jaar komen er steeds meer zakenlieden en toeristen uit China naar Tibet. Veel Tibetanen zien hun cultuur bedreigd door deze Han-invasie en klagen dat ze te weinig meeprofiteren van de economische ontwikkeling van hun land.

Dalai Lama
Voor de boeddhistische clerus in Tibet –en hun hoofd in Indiase ballingschap, de Dalai Lama- kunnen de beelden van monniken die zich bij op Chinezen jagende meutes hebben aangesloten niet anders dan slecht uitpakken. Het is koren op de molen van Peking, dat er een welkome nieuwe aanleiding in ziet om de Dalai Lama’s ‘regering in ballingschap’ te verketteren.

Kijk, zeggen de Chinese staatsmedia nu, dat is nu de Dalai Lama, die lieveling van westerse leiders die in 1989 de Nobelprijs voor de Vrede ontving,: hij is de hand achter dit terroristische complot om China uiteen te scheuren.

‘De vlammen en het bloed in Lhasa hebben de ware natuur van de Dalai Lama onhuld’, aldus de commentaarschrijver van het staatsagentschap Nieuw China. ‘ De Dalai Lama en zijn kliek zijn nooit vies geweest van geweld en terreur. Als kind had hij een leraar, een Oostenrijker, die Nazi was. En het is geen geheim dat hij na zijn vlucht naar India lange tijd een legertje had, bewapend door zijn westerse beschermheer, om separatistische acties uit te voeren’.

Het zou goed zijn als de internationale gemeenschap zich herbezint over haar steun aan deze lieden, voegt de spreekbuis van de Chinese regering eraan toe.

Aanleiding
De Chinese media maken geen melding van de aanleiding voor het geweld in Lhasa, de arrestatie en mishandeling van monniken, of van het schieten op demonstranten door het leger. Dit soort eenzijdige informatievoorziening zorgt ervoor dat de meeste Chinezen niet beseffen dat Tibetanen hen als koloniale onderdrkkers zien. Ze weten niets over de achtergronden van het conflict in hun verre buitengewest in de bergen.

Nu de Tibetaanse kwestie plotseling zo is geescaleerd lijkt de kans nihil dat het ooit nog komt tot succesvolle onderhandelingen tussen Peking en de Dalai Lama over een compromis waarin Tibetanen meer vrijheid krijgen en hun geestelijk leider zal terugkeren. Peking heeft aangekondigd dat de verantwoordelijken voor het oproer hard gestrafd zullen worden.

Dat kan de sfeer in Tibet de komende tijd weer terugzetten tot de dagen na de in bloed gesmoorde opstand van 1959, toen honderden Tibetanen de dood vonden en duizenden de grens over vluchtten. Zo’n strafcampagne aan de vooravond van de Olympische Spelen zal sommige westerse sporters misschien tot een boycot doen besluiten van het sportevenement, maar dat is voor de Chinese regering een ondergeschikte kwestie. Het de kop indrukken van bewegingen die op Chinezenjacht zijn gaat boven alles, in Peking.

(EPA) Beeld
(EPA)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden