Reportage De Nieuwe Maas

De Nieuwe Maas: van werkrivier naar plezierrivier - en dat is oppassen geblazen

Watertaxi's, plezierboten, binnenvaartschepen, de Waterbus... Het wordt steeds drukker op de Nieuwe Maas in Rotterdam. En dat kan gevaarlijke situaties opleveren, zoals vorige week toen een watertaxi in botsing kwam met een rondvaartsloepje. ‘Dat het opletten is op dit drukke stuk water, is een feit.’

Er is veel verkeer op de Nieuwe Maas. Beeld Arie Kievit

Han Verhagen kijkt niet naar de rivier, hij leest haar. De 61-jarige schipper van de Rotterdamse Watertaxi zal het uitleggen. ‘Kijk’, zegt hij, terwijl hij een gebronsde hand van het roer haalt en wijst naar het enorme containerschip dat voorbijkomt, de zeilboten daarachter, het kleine motorsloepje aan stuurboord en in de verte de waterbus. ‘Luister.’ Uit de krakende speaker stroomt informatie over alle schepen die zichtbaar zijn op de radar. ‘De rivier kan verraderlijk zijn. Ik weet precies wat hier vaart en wat ik kan verwachten.’

Het is nodig ook. Het is druk op dit deel van de Nieuwe Maas dat door het centrum van Rotterdam slingert. En het wordt steeds drukker. Lange tijd was dit water hoofdzakelijk het terrein van de binnenvaartschepen die traag voorbij sjokten. Maar de schepen worden groter, ze gaan sneller en het worden er steeds meer, zegt Verhagen, die naast zijn werk voor de Watertaxi ook sleepbootkapitein in de haven is.

Toeristen

Nu toeristen Rotterdam steeds beter weten te vinden en de gemeente het personenvervoer over het water subsidieert, vaart er bovendien een groeiende groep watertaxi’s, waterscooters, snelle rib-boten, motorsloepen, jachten, zeilboten, roeibootjes en schepen van de waterbus - een vorm van openbaar vervoer - en een amfibische rondvaartbus voor toeristen.

Vorig weekend werd duidelijk waar die groeiende drukte toe kan leiden. Toen botste een watertaxi op een rondvaartsloepje vol toeristen. Twaalf mensen vielen overboord en moesten uit het water gered worden. Drie opvarenden werden met botbreuken naar het ziekenhuis gebracht. De Zeehavenpolitie doet nog onderzoek naar de toedracht van het ongeluk, ‘maar dat het opletten is op dit drukke stuk water, is een feit’, aldus een woordvoerder.

Op de rivier wijst iedereen naar elkaar. De eigenaar van een botenverhuurbedrijf, die anoniem wil blijven omdat hij niet met het ongeluk ‘geassocieerd wil worden’, vindt dat motorsloeps niets te zoeken hebben op dit deel van het water. ‘Wij komen er bewust niet. De Nieuwe Maas is een werkrivier, er vaart van alles rond. Veel te gevaarlijk.’

De eigenaar van een rondvaartboot die wel op dit stuk rivier vaart en ook anoniem wil blijven, moppert op de watertaxi’s die ‘over het water jakkeren’. ‘Niemand vaart expres tegen iemand aan, maar ze zouden wel rustiger kunnen varen.’

Een watertaxi in volle vaart op de Maas. Beeld Arie Kievit

45 kilometer per uur

Onterechte kritiek, vindt Daan van der Have, directeur van de Watertaxi, op zijn beurt. ‘Wij varen ongeveer 45 kilometer per uur. Er zijn allerlei andere vaartuigen die dat soort snelheden halen of nog een stuk harder gaan.’ Bovendien, zegt de directeur, is een beetje snelheid juist veilig. ‘Je bent veel wendbaarder, je hebt altijd de mogelijkheid boten te ontwijken.’

Het vaarbedrijf, dat passagiers op afroep kriskras over het water vervoert voor een bedrag vanaf 4,50 per tochtje, heeft veiligheid ‘onwaarschijnlijk’ hoog in het vaandel, zegt Van der Have. ‘Onze schippers hebben allemaal een groot vaarbewijs, dat is niet verplicht maar wij doen het niet met minder. Dit is de eerste keer sinds we bestaan dat we een ongeluk hebben.’

De botsing op de rivier drukt ‘ons weer met de neus op de feiten’, zegt Tie Schellekens, woordvoerder van het Havenbedrijf Rotterdam dat toezicht houdt op de veiligheid. ‘De haven is heel veilig, maar als er hier iets gebeurt met een pleziervaartuig, ben je ontzettend kwetsbaar.’

Sinds vorig jaar voert het Havenbedrijf samen met de Zeehavenpolitie extra patrouilles uit om te controleren of alle vaartuigen zich aan de regels houden. Dat is geen overbodige luxe. Voor de huur van een motorsloep is geen vaarbewijs nodig. Onervaren schippers laveren hier tussen enorme binnenvaartschepen op een rivier waar golven tot een meter hoog kunnen worden.

Is dat verstandig?

‘Kijk dat sloepie, midden op de rivier’, zegt Verhagen, die op weg is om passagiers op te pikken. ‘Daar varen de grote schepen. Waarom houdt-ie geen stuurboord?’ Even later: ‘Zie je die roeiboot daar, midden op het water. Daar verderop komt een groot transportschip. Is dat nou verstandig?’

De rivier is van iedereen, vindt de schipper. ‘Maar sommige mensen denken dat ze op de Kralingse Plas varen. Hier heb je beroepsvaart, daar moet je ervaring mee hebben.’ Zelf komt de schipper al sinds zijn tienerjaren op de Nieuwe Maas. Toen hij vijftien was en van school ging om in de vaart te werken, vervoerde hij ‘dronken zeelui, hoeren en waterklerken’ van de stad naar de haven.

Dat veranderde toen de Watertaxi werd opgericht, deze maand precies vijfentwintig jaar geleden. Het bedrijfje ging tegelijk van start met Hotel New York, dat zich vestigde in het oude gebouw van de Holland-Amerika Lijn op de Wilhelminapier. De Erasmusbrug moest nog geopend worden, de watertaxi bracht hotelgasten de rivier over. Verhagen was een van de eerste schippers. ‘Binnen drie jaar hadden we zeven bootjes nodig, zo druk was het. Iedereen wilde naar Hotel New York met de watertaxi. Wij waren de slagroom op de kop koffie.’

Toeristen genieten van het uitzicht vanaf de watertaxi. Beeld Arie Kievit

Plezierrivier

Het verhaal van de Watertaxi is het verhaal van de stad. De laatste decennia transformeerde Rotterdam van sobere werkstad naar een plek die een groeiend aantal toeristen weet te trekken. Zo is het ook met het water. De Nieuwe Maas wordt behalve een werkrivier steeds meer een plezierrivier. Waar het water bovendien intensiever benut wordt voor personenvervoer.

De Watertaxi telt inmiddels zeventien schepen, binnenkort komen er weer twee nieuwe bootjes bij. In vijf jaar tijd steeg het aantal passagiers van 200 duizend naar 500 duizend per jaar. Sinds twee jaar ontvangt het bedrijf subsidie van de gemeente en het Rijk, en is de prijs van een kaartje flink gedaald. Het passagiersvervoer op de Nieuwe Maas groeit zo hard dat het Havenbedrijf onlangs een onderzoek is gestart om te controleren of de vervoerders zich aan alle regels houden.

Terug aan boord van de watertaxi meert Verhagen aan bij de halte van de Waterbus, vlak bij de Erasmusbrug. De familie uit Naaldwijk die hij aan de andere kant van het water heeft opgepikt, gaat hier van boord. Ze gaan met de waterbus naar Kinderdijk - daar waren ze nog nooit geweest. ‘Fantastisch toch, zegt Verhagen. ‘Ze hebben hun auto buiten de stad geparkeerd en gaan verder over het water.’ Als schipper is hij vele malen de wereld over geweest. ‘Maar wat je hier met de watertaxi hebt, dat is uniek.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden