PROFIEL

De nieuwe directeur van de NAM is 'geen boodschappenjongen'

Op de dag dat een aardbeving in de stad Groningen is te voelen, treedt een nieuwe directeur aan bij de NAM. Hij geldt als zwaargewicht.

Demonstranten staan voor het Gronings provinciehuis op 27 januari. Beeld anp

'Ze sturen geen boodschappenjongen.' Zo reageerde oud-burgemeester van Groningen Jacques Wallage op de lokale radio op het bericht dat Gerald Schotman de nieuwe directeur wordt van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM). Vanaf vandaag, een dag nadat de stad Groningen door een serieuze aardbeving werd opgeschrikt, mag Schotman bewijzen dat hij inderdaad een zwaargewicht is.

Schotman volgt Bart van de Leemput op, die de NAM sinds 2009 leidde. Die trof soms het verwijt dat hij als 'techneut' (zoals hij zichzelf noemt) te afstandelijk opereerde in de door angst en woede bevangen regio. Goede bedoelingen genoeg, maar sociaal onhandig. 'Er zijn mensen in het bedrijf die beter zijn in communiceren', zei Van de Leemput zelf daarover. Voor zijn bezoeken aan gedupeerden liet hij zich adviseren door een psycholoog.

Ook Gerald Schotman (1961), hiervoor chief technology officer en directeur onderzoek en ontwikkeling bij Shell, kan niet om de Groningers heen. Tweederde van de gasproductie van de NAM (een joint venture van Shell en ExxonMobil) komt uit het Groningse gasveld. Het levert de staat jaarlijks rond de 10 miljard euro aan gasbaten op. De keerzijde, dat gaswinning aardbevingen veroorzaakt, is de NAM vanaf 1993 stilaan gaan erkennen. Sinds de beving bij Huizinge in augustus 2012 (3.6 op de schaal van Richter) staan de regionale verhoudingen op scherp. Aanzienlijk zwaardere bevingen tot kracht 5.0 worden niet langer uitgesloten.

Als nieuwe topman staat Schotman voor de opgave de NAM (1.800 werknemers) van een fors imagoprobleem af te helpen. Daarbij kan hij rekenen op de steun van de recent uitgebreide communicatieafdeling. De woordvoering over aardbevingskwesties is gesplitst van communicatie over andere bedrijfsactiviteiten. 'Wij zijn meer dan alleen aardbevingen', zegt een NAM-woordvoerder.

Gerald Schotman (1961) maakte carrière bij Shell. Als topman van de NAM krijgt hij met boze Groningers te maken. Beeld .

Maatschappelijke ambitie

Schotman studeerde civiele techniek aan de TU Delft, waarna hij in 1985 in dienst trad bij Shell. Zijn grote voorbeeld is ingenieur Cornelis Lely (1854-1929), vertelde hij vorig jaar in een interview met nrc.next. Vooral vanwege de maatschappelijk ambitie achter diens plan voor de Afsluitdijk en de drooglegging van de Noordoostpolder. Geen techniek-om-de-techniek, maar techniek om mensen tegen de het water te beschermen en van aardappelvelden te voorzien. Ook de boortorens van Shell dienen een groter doel door de wereld energie te verschaffen, meende Schotman.

Nu blijkt de analogie in een ander opzicht treffend. Net als de NAM met gaswinning maakte ook Lely zich met zijn Afsluitdijk niet populair bij de lokale bevolking destijds morden de vissers. Het zal voor Schotman aankomen op een kwaliteit die hij in Lely bewondert: behalve ingenieur was hij een gewiekst politicus die draagvlak wist te creëren. 'Bij Shell stuiten wij soms op weerstand bij overheden en burgers', zei Schotman daarover. 'Ik vind het heel belangrijk dat we goed luisteren naar de zorgen die er zijn en goed uitleggen waar we mee bezig zijn.'

Schotman zal de komende tijd druk zijn met luisteren en uitleggen. Veel getroffenen zijn niet te spreken over hoe de NAM schadeclaims afhandelt. 'Bij de NAM heb je het idee dat je in je eentje staat te vechten tegen een grote organisatie', verzuchtte een gedupeerde uit het Noord-Groningse Rottum, dat centraal stond in de lokale omroepserie Beven op de bult. Onafhankelijk raadsman Leendert Klaasen concludeerde onlangs dat ondanks forse inspanningen van de NAM de onvrede en het wantrouwen onder de bewoners in het aardbevingsgebied niet significant zijn afgenomen.

Eén van de plekken waar Schotman de weerstand aan den lijve zal ondervinden, is aan de mede door Wallage voorgezeten Dialoogtafel.

Dat overlegorgaan werd ingesteld om het wederzijds vertrouwen tussen bewoners, overheden en de NAM te herstellen. Aan tafel wordt mede beslist over de 1,2 miljard euro die in januari door minister Kamp (Economische Zaken) werd toegezegd voor schadeherstel, preventieve versterking van huizen en leefbaarheid. Dat geld wordt voornamelijk door de NAM opgehoest.

De NAM plaatst apparatuur voor het meten van bevingen bij Stedum. Beeld Kees van de Veen / HH

Dialoogtafel

Schotman treft aan de Dialoogtafel Corine Jansen als voorzitter van de Groninger Bodem Beweging (GBB), die opkomt voor gedupeerden. Ze was aanvankelijk not amused met de wisseling van de wacht bij de NAM. 'We zitten pas een half jaar om tafel. Een nieuwe gesprekspartner is een enorme inbreuk op het proces.' Jansen wil de nieuwe topman echter het voordeel van de twijfel te geven. 'Maar als het niet opschiet met het instellen van een onafhankelijke organisatie voor schadeafhandeling en de compensatieregeling voor mensen die hun huis niet of met verlies verkopen, weet ik niet wat wij nog aan tafel te zoeken hebben.'

Ook uit bestuurlijke hoek kan Schotman tegenwind verwachten. Lokale overheden verweten de NAM vorige maand in een boze brief gebrekkige samenwerking en onvoldoende tempo bij het preventief versterken van naar schatting 50 duizend huizen, een klus die door de NAM wordt vergeleken met de Deltawerken die op een poster boven Schotmans jongensbed prijkten.

De burgemeester van de gemeente Eemsmond, Marijke van Beek, was deze zomer verbolgen dat ze niet van de NAM had vernomen dat er dertien huizen in Warffum moesten worden ontruimd.

'De NAM moet veranderen in een bedrijf dat niet alleen aardgas uit de Groningse grond, maar ook vertrouwen in de Groningse samenleving pompt', zegt gedeputeerde William Moorlag, die ook straks met de nieuwe NAM-directeur aan de Dialoogtafel zit. 'Moed kan Schotman niet worden ontzegd.'

Grond beeft tot in het centrum van de stad

Nadat bij eerdere bevingen vooral dorpen in de provincie werden getroffen, trilde gisteren om 13.42 uur de grond in het centrum van de stad Groningen. De aardbeving had een kracht van 2.8 op de schaal van Richter, meldde het KNMI. Daarmee was het de zwaarste schok sinds februari. Het epicentrum lag in Ten Boer, 10 kilometer ten noordoosten van de stad.
Wethouder Paul de Rook (D66) twitterde: 'Aardbeving duidelijk voelbaar op het Stadhuis in Groningen. Zo hevig nog niet gevoeld. Hoop dat alles en iedereen heel is gebleven!'. Ook vanuit het Universitair Medisch Centrum Groningen kwamen meldingen, net als vanuit de provincie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.