De Newt-Gingrich-ontstopper

Een jaar of vijf geleden werd een Amerikaanse familie opgeschrikt toen een van de gezinsleden door een hartstilstand werd getroffen....

GERBRAND FEENSTRA

Goede raad was duur; de vaardigheid in reanimeren liet te wensen over. Tot iemand op het idee kwam de gootsteenontstopper uit het keukenkastje op de borstkas te zetten en zo de vereiste hartmassage uit te voeren. De patiënt overleefde.

Tot veler verbazing, niet het minst bij cardioloog Keith Lurie uit Californië, die het geval in 1990 beschreef in een ingezonden brief aan The Journal of the American Medical Association (JAMA).

De nieuwe, betrekkelijk eenvoudige reanimatietechniek baarde veel opzien. Lurie en elektrofysioloog Todd Cohen ontwikkelden de gootsteenontstopper verder tot een medisch instrument, de universiteit van Californië nam er octrooi op en Ambu International in Kopenhagen bracht het apparaat in 1992 als de Ambu CardioPump op de markt. Het wordt in elf landen verkocht; ook in Nederland wordt er op bescheiden schaal gebruik van gemaakt.

Het grote voordeel van de hartpomp zou zijn dat met de zuignap het borstbeen tussen twee reanimatie-slagen door omhoog getrokken kan worden. Niet alleen het ritmisch indrukken van de borstkas, zoals bij de gewone handmatige reanimatie, maar ook het uitrekken ervan oefent dan invloed uit op het stilstaande hart, dat daardoor misschien sneller weer op gang zal komen.

Maar dat moest natuurlijk eerst nog wel wetenschappelijk worden bewezen. Er werden, onder anderen door Lurie en Cohen, experimenten opgezet waarin het gebruik van de hartpomp bij hartstilstand werd vergeleken met de uitkomsten van de gewone hartreanimatie. De resultaten van de eerste kleinschalige proeven wezen inderdaad op een licht voordeel voor de hartpomp. Grotere studies zouden definitief uitsluitsel moeten bieden.

Daar kwam het echter niet van. In mei 1993 gooide de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA), die ook zeggenschap heeft over nieuwe medische apparatuur, plotseling roet in het eten. Experimenten met de hartpomp kunnen niet meer doorgaan, verordonneerde de FDA, omdat de proefpersonen daar geen toestemming voor kunnen geven; een patiënt met hartstilstand is immers bewusteloos.

De ingreep van de FDA leidde ertoe dat het eventuele voordeel van hartreanimatie met de Ambu-hartpomp wetenschappelijk in het vage bleef en dat de pomp in Amerika niet op de markt kon worden gebracht.

Die consequentie van het overheidsingrijpen vormde eind vorig jaar koren op de molen van de Amerikaanse Republikeinen. Newt Gingrich, de nieuwe Republikeinse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, greep in het NBC-programma Meet the Press zijn kans de overheid er stevig van langs te geven.

De CardioPump vergroot de kans dat een patiënt met hartstilstand het ziekenhuis haalt en er weer bovenop komt, met maar liefst vijftig procent, citeerde Gingrich een onderzoek van Lurie. Maar de overheid moet weer zo nodig dwarsliggen, bemoeizuchtig en overvoorzichtig als ze is, aldus de Republikeinse voorman. Zo werd de hartpomp van Ambu plots tot symbool van de strijd van de Republikeinen voor het principe van de vrije markt en tegen overbodig overheidsingrijpen.

Maar het symbool blijkt verkeerd gekozen. Een nieuwe publikatie over de hartpomp, waarin onderzoek staat beschreven dat is uitgevoerd in San Francisco en Fresno, in JAMA van afgelopen woensdag, toont aan dat de pomp het helemaal niet zo goed doet. 'De resultaten blijken zelfs zo beroerd dat de onderzoekers de studie ongetwijfeld halverwege zouden hebben afgebroken als het onderzoeksprotocol in die mogelijkheid had voorzien', aldus een commentator.

Gingrich geeft trouwens vaker blijk van een ongelukkige hand in het kiezen van voorbeelden uit de medische sector. Science van 14 april signaleert een nieuwe uitglijer in het artikel dat Gingrich schreef voor Newsweek van 10 april.

Gingrich gebruikt de gelegenheid om het Amerikaanse publiek duidelijk te maken dat hij helemaal geen 'regeringshater' is. 'De overheid doet bepaalde dingen heel goed. Zij verdedigt de natie, bewaart de vrede, bevrijdde de slaven, legt nuttige dingen aan, zoals het Panamakanaal, en maakt waardevol wetenschappelijk onderzoek mogelijk, zoals de ontdekking van een geneeswijze voor polio', aldus Gingrich.

Fout, kapittelt Science Gingrich. In de eerste plaats is er geen 'geneeswijze' voor polio; de ziekte kan slechts worden voorkomen door vaccinatie. En in de tweede plaats heeft de Amerikaanse overheid nauwelijks bijgedragen aan de ontwikkeling van het polio-vaccin. Dat werk werd hoofdzakelijk betaald door de liefdadigheidsorganisatie March of Dimes, die in de jaren vijftig moeders met collectebussen langs de deuren stuurde.

Nee, aldus Science, als Gingrich iets steekhoudends had willen zeggen over het polio-onderzoek, dan had hij het beter kunnen aanhalen als bewijs dat 'de private sector het beter doet dan de overheid'.

Gerbrand Feenstra

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden