De nepzwemvesten die honderden migranten het leven kostten

Het jaar 2016 is zes weken oud, maar nu al verdronken 410 migranten in de Middellandse Zee tijdens hun reis naar Europa. In hun laatste uren op zee droegen ze vaak een nepzwemvest dat ze voor een euro of 15 kochten in de straten van Izmir of Istanbul.

Beeld Gerrit-Jan Ek

De Turkse politie maakte afgelopen tijd jacht op producenten en verkopers en nam duizenden nepvesten in beslag. Een fabriek in Izmir werd gesloten. In de daar geproduceerde reddingsvesten zou zelfs waterabsorberend materiaal zitten. In dat geval kun je uiteraard nog beter géén vest dragen.

Zwemvesthandelaar Nick van Veen, die met zijn World Nautic Center in Sliedrecht fungeert als keuringsstation voor reddingsvesten, bekijkt op verzoek van de Volkskrant twee in Turkije aangeschafte vesten. Er is het blauwe zwemvest dat getuige de grote witte merkletters zou moeten zijn geproduceerd door Yamaha. De straatverkoper in Izmir prees het ding aan als 'the real thing'. Prijs: 45 Turkse lira (15 euro). Het goedkopere oranje reddingsvest werd op straat gesleten als het 'standaardmodel' en kostte 30 lira (7,50).

Ter vergelijking: voor een 'zeewaardig' reddingsvest zoals Van Veen die in zijn webshop Zwemvesten.nl verkoopt, betaal je rond de 100 euro. Net nadat vorig jaar zomer het Syrische jongetje Alan in zee was verdronken, belde een vrouw de winkel op met de vraag waarom Van Veen geen partij van dat soort reddingsvesten opstuurde naar Turkije. 'Toen ik uitlegde dat ik daar niet zomaar aan kon beginnen, hing ze boos de telefoon op.'

Een zwemvest uit het Midden-OostenBeeld Jiri Buller
Een zwemvest uit NederlandBeeld Jiri Buller

Drijfvermogen

'Dat foam lijkt op voorhand al nergens op', zegt Van Veen als hij het oranje vest uit Turkije betast. 'En die strepen die zouden moeten reflecteren, zijn er zo te zien gewoon met grijze verf opgeschilderd. Op degelijke vesten wordt voor de reflectie solas-tape gebruikt, dat is gecertificeerd materiaal.'

In het blauwe 'Yamaha'-vest staat geen keurmerk of informatie over het drijfvermogen. 'Deze komt zeker niet uit de Yamaha-fabriek', zegt Van Veen. In de oranje variant staat helemaal geen productinformatie.

'Een reddingsvest heeft normaal gesproken een voorpand dat aan één kant dikker is', legt de verkoper uit in zijn opslagloods. 'Dat helpt om je in het water makkelijk via één kant om te kunnen keren, met het hoofd naar boven. Maar deze vesten hebben beide gelijke voorpanden.'

Hij snijdt de vesten aan de onderkant open. Uit de nep-Yamaha komt een donkergrijs schuim, een soort kruising tussen een yogamatje en noppenfolie. 'Dit heeft in de basis wel iets van drijfvermogen', zegt Van Veen. 'Maar je knijpt het wel zo met je vingers kapot. Als je hier een keer op gaat zitten, dan houdt het snel op.'

Een zwemvest uit het Midden-OostenBeeld Jiri Buller

Kiezen uit twee kwaden

In het goedkopere oranje vest zitten losse vellen wit schuim, scheef afgeknipt. 'Hier zitten kennelijk de restjes in samengepropt.'

De stukken schuim gaan in een bak water, met een stukje foam uit een Nederlands zwemvest met een keurmerk. Die laatste stoot het water daadwerkelijk af. Maar de schuimstukken uit Turkije nemen beide, héél langzaam, een beetje van het water op.

Als hij moest kiezen, zou Van Veen liever met het goedkope oranje vest in een gammel bootje stappen dan met de nep-Yamaha. 'De oranje is een reddingsvest, met drijfvermogen aan één kant, waardoor je in elk geval met je hoofd naar boven draait als je bewusteloos raakt. Dat is belangrijk, want op zee is onderkoeling het grootste gevaar. De blauwe heeft drijfvermogen rondom, waardoor je niet automatisch met je gezicht omhoog terechtkomt.'

Maar het blijft kiezen uit twee kwaden, is de conclusie van Van Veen: 'Dit soort vesten kun je gebruiken tijdens een dagje waterskiën, als je hooguit een zwembroek en een T-shirtje draagt, zodat je even rustig je sterretjes uit kunt tellen na een val. Voor op zee zijn beide vesten totaal ongeschikt.'

Een zwemvest uit NederlandBeeld Jiri Buller
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden