De negatieve rentespiraal keren? Vrede in Midden-Oosten is makkelijker

Wereldwijd wordt momenteel ruim 7 biljoen dollar (6.300 miljard euro) aan schulden verhandeld met een negatieve rente, wat betekent dat wie geld leent geld toe krijgt. Er zijn inmiddels landen die tot 2030 gratis kunnen lenen, hetgeen niet wegneemt dat ze blijven bezuinigen in plaats van in de economie te investeren.

De zakenbank Morgan Stanley noemde negatieve rentes 'een gevaarlijk experiment' dat ertoe zal leiden dat banken minder krediet gaan geven. Beeld epa

De Frankfurter Allgemeine Zeitung berekende dat spaarders in 23 landen 100 miljard euro per jaar armer worden doordat ze minder rente op hun tegoeden krijgen dan dat de prijzen stijgen. Daarbij was niet eens rekening gehouden met belastingen, zoals de hier zo omstreden vermogensrendementsheffing. 'Deze raming is nog aan de conservatieve kant', aldus de krant.

De zakenbank Morgan Stanley noemde negatieve rentes 'een gevaarlijk experiment' dat ertoe zal leiden dat banken minder krediet gaan geven. 'Precies het omgekeerde effect van wat ze zouden moeten bewerkstelligen', aldus analist Huw van Steenis. Komt de negatieve rente boven de 0,2 procent, dan zullen de inkomstenverliezen van banken exponentieel toenemen.

De negatieve rentespiraal ondermijnt het financiële systeem. Sinds begin dit jaar zijn de beurskoersen van financiële instellingen in Japan met 33 procent en in de eurozone met 25 procent gedaald. Niet voor niets luiden nu ook Gerrit Zalm (ABN Amro) en Wiebe Draijer (Rabobank) de noodklok. Hun banken kunnen er nog wel mee omgaan, maar dat geldt niet voor vele kleine spaarbanken die 80 procent van hun inkomsten uit de rentemarge halen.

De centrale banken doen voorlopig of hun neus bloedt. Die in de eurozone, Japan, Denemarken, Zwitserland en Zweden vragen al geld aan banken die geld bij hen stallen. Israël, Tsjechië, Noorwegen en Canada zullen binnenkort volgen. De ZIRP (zero interest-rate policy) die na de kredietcrisis werd ingevoerd om een depressie te voorkomen, is ontaard in een NIRP (negative interest-rate policy), met allerlei nare bijeffecten. Niet alleen spaarders zijn de dupe, maar ook pensioenfondsen en verzekeraars komen in problemen. Negatieve rentes veroorzaken nieuwe zeepbellen op de huizenmarkt. 'Veel mensen zijn zich daarvan onvoldoende bewust', waarschuwde toezichthouder AFM. Ook leiden negatieve rentes tot een valuta-oorlog, waarbij landen via renteverlagingen de koers van hun munt proberen te drukken.

Die spiraal valt niet eenvoudig te doorbreken. Volgens Rabo-econoom Wim Boonstra moeten alle centrale banken daarvoor tegelijk hun rentes met 1 procentpunt verhogen. Daarnaast moeten alle overheden kunstmatig inflatie creëren door verhoging van de btw en de brandstofaccijnzen. Ook moeten het IMF en de ECB onbeperkt middelen ter beschikking stellen om een massale kapitaalvlucht van zwakke naar sterke economieën - mondiaal en binnen de eurozone - te voorkomen.

Vrede in het Midden-Oosten is een makkelijker doel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.