Twee kanten negatieve rente in de zorg

‘De negatieve rente kost ons een jeugdarts’

Een jeugdverpleegkundige in Zuid-Holland aan het werk. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Tienduizenden euro’s is de Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland jaarlijks kwijt aan negatieve rente. Maar niet alle zorginstellingen zien de rentekosten stijgen. Het UMCG bijvoorbeeld, kan goedkoop lenen.

De negatieve rente kost de jeugdzorg tienduizenden euro’s...

Wanneer de bank vraagt of twee accountmanagers langs mogen komen voor een gesprek maakt Ron Boumans (59) nog grappen tegen een collega: ‘Dat gaat ons geld kosten.’ De directeur van de Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland West krijgt een telefoontje van ING – de huisbank van zijn zorgorganisatie – en beseft dan nog niet dat hun komst zijn organisatie inderdaad tienduizenden euro’s per jaar gaat kosten.

Eind september volgt er een ‘algemeen gesprek’ over de koetjes en kalfjes van de bankenwereld. Maar in de laatste vijf minuten kondigt ING plots aan per 1 oktober 0,5 procent aan negatieve rente te rekenen. Binnen een week ontvangt de zorgdirecteur een bevestigingsbrief, de week daarna gaat de negatieve rente voor het eerst van het banktegoed af. ‘In een razend tempo werden we hiermee geconfronteerd.’

Voor Boumans’ consultatiebureau – dat in acht Haagse gemeenten kinderen en jongeren vaccineert en gezondheidsonderzoeken uitvoert – komt de negatieve rente neer op zo’n 70 duizend euro per jaar. ‘Daar kan ik een jeugdarts van in dienst nemen’, zegt Boumans verbouwereerd.

Het consultatiebureau is als klant voor de bank niet aantrekkelijk genoeg, denkt Boumans. ‘We nemen weinig producten bij de bank af. ING leidt verlies aan ons.’ Zuid-Holland West heeft maar één rekening bij ING, waar al het premiegeld op binnenstroomt en alle kosten mee worden betaald. ‘Dat maakt ons een makkelijke melkkoe.’

ING confronteert niet alle zorginstanties die ze onder haar hoede heeft met de negatieve rente en zegt tegen Boumans dat het niet uitmaakt in welke sector de klant actief is. De maatstaven die de bank hierin hanteert, geeft ING niet prijs. Het betreft ‘maatwerk’ waarin de financiële instelling kijkt naar de ‘totale relatie’. In het geval van Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland West valt dat maatwerk nadelig uit.

Dat de zorginstelling veel geld op de bankrekening heeft staan, is onvermijdelijk, zegt Boumans. ‘Dat bedrag is onze vaste buffer, die moeten wij aanhouden.’ Met dat geld moet de zorginstelling wettelijk financiële tegenvallers kunnen opvangen. ‘Dat gaat al gauw om een paar miljoen.’

Ron Boumans: ‘In een razend tempo werden we geconfronteerd met de gevolgen van de negatieve rente die ineens aan ons werd doorberekend.’

De keerzijde van de negatieve rente, goedkoop geld kunnen lenen, maakt voor het consultatiebureau van Boumans niets uit. De locaties die de Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland West onder andere gebruikt voor spreekuren, zijn huurpanden. ‘Wij hoeven geen geld te lenen voor grote investeringen zoals vastgoed.’

Sinds de bank de negatieve rente in rekening brengt, is de zorgdirecteur naarstig op zoek naar mogelijkheden om de hoge kostenposten te verlagen. ‘Moet ik het geld bij verschillende banken onderbrengen, of zijn er banken die met mij een contract zonder negatieve rente willen afsluiten?’

Ruim twee maanden nadat ING op de deur van de zorgdirecteur heeft geklopt, roept het daaropvolgende gesprek nog steeds dezelfde verbazing en woede op. ‘Ik vind het onverteerbaar. Moet ik nu geld van de burger naar de bank schuiven, om de bank overeind te houden?’ De bank wint en de patiënt verliest, vindt Boumans. ‘De burger betaalt belasting en krijgt er nu minder zorg voor terug.’

...maar het UMCG kan goedkoop lenen vanwege de rentestand

Ook het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) moet de bank betalen over de tegoeden die het ziekenhuis op zijn rekeningen heeft staan. Jaarlijks kost die negatieve rente het ziekenhuis tussen de 100 en 200 duizend euro. ‘Maar voor ons is de negatieve rente tweeledig’, vertelt woordvoerder Janneke Kruse. Voor het ziekenhuis, dat ook bij ING bankiert, maakt goedkoop kunnen lenen wél verschil. 

Het UMCG – omzet 1,3 miljard euro, circa 50- tot 100 miljoen op de bank – gebruikt die goedkope leningen om de nieuwbouw en verbouw van panden te bekostigen. ‘Op het terrein van het UMCG zijn we de komende tijd met een aantal grote bouwprojecten bezig. In totaal investeert het ziekenhuis daarin de komende tien jaar 500 miljoen euro. Daar is financiering voor nodig.’ Die financiering komt deels van banken, waar de rente die het ziekenhuis over deze leningen moet betalen al jaren zakt. 

‘De rentekosten die we hadden begroot kwamen neer op 3 procent van de totale kosten’, zegt Kruse. ‘Dat percentage is nu gezakt naar 1,3 procent. Die kosten vallen dus lager uit, een meevaller.’ De lagere rentekosten wegen daardoor op tegen de negatieve rente die het ziekenhuis betaalt over het geld op de bank. 

Wel is de negatieve rente aanleiding voor het UMCG, dat ruim 12 duizend medewerkers telt, om de banktegoeden zo laag mogelijk te houden. ‘We proberen de inkomsten en uitgaven zo te timen dat het geld zo kort mogelijk op onze rekening staat.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden