De neefjes van Tolkien

Zomervakantie. Eindelijk tijd om al die boeken te lezen, cd's te luisteren of films te kijken waarover iedereen het heeft, maar u nog niet kan meepraten.Deel 4:het genre dat dit najaar het gesprek van de dag wordt met de nieuwe verfilming van Tolkiens Hobbit in aantocht. Beter dus dat u alvast alles leert over fantasy.

ERIK VAN DEN BERG

In de ban van de ring stukgelezen? Op goede voet geraakt met de elfen, hobbits en orks van Midden-aarde, maar na alle film-, strip- en gameversies gaandeweg uitgekeken op de dappere Frodo en zijn eeuwige reisgenoten? Geen nood, in de slagschaduw van J.R.R. Tolkien (1892-1973) is een generatie fantasy-auteurs opgestaan die nieuwe werelden scheppen. Deze worden ook bevolkt door heroïsche krijgers, listige magiërs en ijskoude koninginnen, maar er zijn andere, complexere conflicten en er is een ambivalenter idee van Goed en Kwaad.

Fantasy is een veelomvattend genre, waartoe ook het vampierenverhaal wordt gerekend. In dit overzicht beperken we ons tot de zogeheten 'heroïsche' fantasy in de traditie van Tolkien. Luitingh en Meulenhoff/Boekerij zijn belangrijke fantasy-uitgevers in Nederland, maar niet de enige. Het bekroonde oeuvre van Philip Pullman (zie zijn verfilmde trilogie Het Gouden Kompas) verschijnt bijvoorbeeld bij uitgeverij Prometheus. Voor veel meer fantasy-auteurs zie onder meer: dromen-demonen.nl, boekerij.nl, fantasy-realm.nl, fantasyboeken.org.

Midden-aarde mag dan concurrentie hebben gekregen, een halve eeuw na zijn dood blijft Tolkien de oude meester van het genre. Reken vast op nieuwe edities van In de ban van de ring en De hobbit als eind dit jaar Peter Jacksons verfilming van De Hobbit in première gaat.

1. George R.R. Martin

Het Spel der Tronen (zeven boeken)

Luitingh Fantasy

'Tolkien is dood, leve George R.R. Martin', schreef The New York Times over A Song of Ice and Fire, de imposante romancyclus waarin George Raymond Richard Martin (1948) verhaalt van de duistere machtsstrijd tussen oeroude vorstenhuizen in het fabelrijk Westeros. Martins proza is even grimmig en heroïsch als dat van Tolkien (zie lokaties als Fort Gruw en de IJzereilanden), maar minder preuts. 'Ze nam zijn hand en bracht die naar de vochtige plek tussen haar dijen' - zoiets las je niet bij de Oude Meester. In de VS is het werk bewerkt tot de succesvolle tv-serie Game of Thrones (dit najaar bij RTL 4). Voor de Nederlandse vertaling gebruikt Luitingh Fantasy ook de titel Het Spel der Tronen.

2. Robert Jordan

Het Rad des Tijds (veertien delen)

Luitingh Fantasy

In den beginne schiep de Ene het Rad des Tijds, dat het patroon van eeuwen spint - uit deze variant van Genesis groeide de dik tienduizend pagina's beslaande avonturencyclus Het Rad des Tijds van de Amerikaan Robert Jordan (1948-2007). Hij verkocht tegen de vijftig miljoen exemplaren van deze 'polygolie' en werd daarmee de succesvolste fantasy-auteur van de jaren negentig. Zijn werk was befaamd en berucht om zijn complexe vorm en literaire aspiraties, die reiken van Tolkien tot Tolstoj. Het laatste deel, voltooid door Brandon Sanderson, verschijnt begin volgend jaar in vertaling, met een typerend omstandige titel: Het Rad des Tijds - Boek XIV: Het Licht van Weleer.

3. Robin Hobb

De Kronieken van de Wilde Regenlanden (vier delen)

Luitingh Fantasy

Nog zo'n imperiumbouwer is de Amerikaanse Margaret Astrid Lindholm (1952). Ze publiceert vooral onder het pseudoniem Robin Hobb. Hobb is de meesteres van de breed opgezette, onderling vervlochten series. De Boeken van de Zieners introduceerden in 1995 het Rijk van de Ouderlingen, dat Hobb verder uitwerkte in De Boeken van de Levende Schepen (vier delen), De Boeken van de Nar (drie) en De Kronieken van de Wilde Regenlanden. In december verscheen in Nederland alvast het vierde en laatste deel, Drakenbloed, terwijl Engelstalige lezers tot 2013 moeten wachten. Intussen kondigt Hobbs website alweer het volgende verhaal aan. Werktitel: The Next Book.

4. Michael Scott

De geheimen van de onsterfelijke Nicolas Flamel (zes delen)

Uitgeverij Boekerij

De Ierse veelschrijver Michael Scott (1959) is een kenner van de Keltische mythologie en schreef een standaardwerk over Ierse volksverhalen. Zijn fantasy is desondanks stevig geworteld in het hier en nu. In zijn populaire romanreeks De geheimen van de onsterfelijke Nicolas Flamel figureren niet alleen magiërs, maar ook mobieltjes en SUV's. Aan J.K. Rowlings megasucces kan Scott niet tippen (al beleeft het eerste deel, 'De Magiër', nu de 12de druk), maar hij bedient dezelfde lezersgroep, zonder leeftijdsgrenzen. Vast geen toeval: de alchemist Flamel, een historische figuur uit de 13de eeuw, waart ook rond in Harry Potter en de steen der wijzen.

5. Christopher Paolini

Erfgoed-serie (vier delen)

Uitgeverij Boekerij

Liefhebbers van vervaarlijke draken à la Tolkiens Smaug zitten goed bij de Amerikaan Christopher Paolini (1983). Zijn Erfgoed-serie over de vuurspuwende Saphira stoelt op een klassiek fantasy-motief: een eenvoudige boerenzoon, Eragon, ontdekt dat hij in werkelijkheid een uitverkoren drakenruiter is. Samen met Saphira bindt hij de strijd aan met de vileine koning Galbatorix. Klassieke fantasy-vraag: kan Eragon de wereld van de ondergang redden? Paolini was pas 15 jaar oud toen hij aan Eragon begon (daarna volgden Oudste, Brisinger en Erfenis). Acht jaar later werd Eragon verfilmd, met hoofdrollen voor Jeremy Irons en John Malkovich.

6. Joe Abercrombie

De Eerste Wet (trilogie)

Uitgeverij Boekerij

Moet je een tikje simpel zijn om van fantasy te houden? In zijn trilogie over de beruchte Logen Negenvinger, de 'Held van de Unie', doet de Brit Joe Abercrombie (1974) er alles aan die veronderstelling te weerleggen. Het begint al met de titel van deel 1 ('De Macht van het Zwaard' / The Blade Itself), die is ontleend aan Homerus' Odyssee (boek 16: 294).

Een kreupele zwaardmeester, een verloren gewaande Eerste Magiër en de moordzuchtige Koning van het Noorden die de decadente Unie bedreigt - stof genoeg voor een klassiek epos in afleveringen. Vervolgdelen op De Eerste Wet zijn in de maak, beloofde de auteur vorig jaar.

7. Alexey Pehov

De kronieken van Siala (trilogie)

Uitgeverij Boekerij

Niet alle fantasy is angelsaksisch. Alexey Pehov (1978) mag zich 'de Russische Tolkien' noemen. Een simpele epigoon is Pehov niet. Zijn trilogie over het verre rijk Siala volgt bekende lijnen (bont gezelschap, hachelijke queeste, magische hoorn), maar onderscheidt zich door de afwijkende hoofdpersoon (een lepe meesterdief) en een hardhandige ironie.

Dachten we dat alle elfen mooi, wijs en ridderlijk waren? Pehov lacht ons uit: 'Als je pech hebt ben je misschien ooit getuige van elfse martelpraktijken.'

Twee delen verschenen, De Vloek van de Schaduw en De Weg van de Schaduw, deel drie wordt verwacht.

8. Markus Heitz

Legenden van de Alfen (twee delen tot dusver)

Luitingh Fantasy

'De beroemdste dwerg sinds Tolkiens Gimli' noemen fans Tungdil Goudhand, de held van de romanserie De Dwergen van Markus Heitz (1971). De Duitser is een van de meestgelezen fantasyschrijvers van Europa. Na het vierdelige De Dwergen schreef hij De Donkere Tijd en De Nieuwe Tijd (samen negen delen) en nu werkt hij aan Legenden van de Alfen. In deze cyclus wordt het verhaal van De Dwergen nogmaals verteld, vanuit het perspectief van hun aartsvijanden. In deel twee, Dagen van Vergelding, blijken de alfen Sinthoras en Caphalor zowaar sympathieke kanten te hebben. Hoe dat uitpakt, lezen we dit najaar in deel drie: Duistere Paden.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden