De Nederlandse seksparadox

Opmerkelijk: de seksuele revolutie ten spijt, blijven heteroseksualiteit en monogamie hardnekkig de norm onder jongeren.

Seks is in onze samenleving bespreekbaar, zichtbaar en alom tegenwoordig. Toch signaleren sociologen iets opmerkelijks: jongeren omarmen nog altijd vrij conservatieve normen en waarden, losbandige vrouwen worden anders bejegend dan hun mannelijke evenknieën en de acceptatie van homoseksualiteit valt nog behoorlijk tegen.


Socioloog Laurens Buijs van de Universiteit van Amsterdam stelde met collega-wetenschappers Ingrid Geesink en Sylvia Holla een boek samen over de seksuele stand van zaken in Nederland: De Seksparadox. Het boek is deze week verschenen. Volgende week is Buijs een van de sprekers in het KennisCafé, dat gaat over de seksparadox.


Wat is de seksparadox?

'Seksualiteit is meer dan ooit bespreekbaar en zichtbaar, maar heteroseksualiteit en monogamie blijven ook onder hedendaagse jongeren nog hardnekkig de norm. Je ziet dat feminisme al tijden met een stoffig imago worstelt, terwijl vrouwen zowel op de arbeidsmarkt als in hun seksuele leven minder mogelijkheden tot ontplooiing hebben dan mannen.


'De acceptatie van homoseksualiteit is de afgelopen veertig jaar spectaculair toegenomen, maar tegelijkertijd is diversiteit op het gebied van seksualiteit, of het nu om trans-, bi- of pedoseksualiteit gaat geenszins probleemloos ingeburgerd.'


Het valt dus tegen met onze seksuele openheid?

'Seksualiteit is steeds bespreekbaarder geworden, maar ze is ook meer gepolitiseerd. Lange tijd was seksuele emancipatie exclusief verbonden aan linkse, progressieve ideologieën, maar tegenwoordig bestaat er een grote consensus, van links tot rechts, dat homo- en vrouwenrechten belangrijk zijn.


'Tegelijkertijd gelden nog zeer traditionele normen en waarden in de maatschappij. Meisjes zoeken nog altijd een prins op het witte paard, jongens vinden meisjes die veel seks hebben sletten en het blijft moeilijk om jong uit de kast te komen. Ik denk dat we niet goed beseffen hoe conservatief we eigenlijk nog denken.'


Gaat het slechter met de emancipatie?

'Dat willen sommige politici ons doen geloven, maar ik denk van niet. Je moet het zo zien: het laaghangende fruit is geplukt: man en vrouw zijn gelijk, de wet is aangepast, dus juridisch is er geen strijd meer te voeren, maar op sociaal gebied wel.'


Seksualiteit staat nu op de rechtse politieke agenda, zegt u.

'Steeds meer anti-islampartijen omarmen de verdediging van homoseksualiteit en vrouwenrechten. Je ziet het in Frankrijk met het hoofddoekje, bij ons gaat het sinds Pim Fortuyn meer om homorechten. Deze partijen werpen het idee op dat er een grote autochtone meerderheid is die modern en geëmancipeerd is en een groep nieuwkomers met ouderwetse, religieuze ideeën. Dat contrast wordt zo scherp aangezet dat het afleidt van de eventuele gebreken op het gebied van emancipatie.


'De progressieve seksuele taal verliest aan kracht omdat het zulke gemeenplaatsen worden. Niemand benoemt meer expliciet de problemen die er nog steeds zijn.'


Omdat moslims erger zijn dan homo's?

'Sommige sociologen zeggen dat deze partijen niet oprecht zijn in hun verdediging van vrouwen of homo's; dat zeg ik niet. Maar toen ik onderzoek deed naar geweld tegen homo's sprak ik met geweldplegers. Weet je wat ze allemaal zeiden? Dat vrijheid en gelijkheid belangrijk zijn en dat homo's er mogen zijn, maar dan moeten ze wel een beetje normaal doen en niet zo verwijfd. Dus zelfs de mensen die homo's in elkaar slaan, praten in het algemeen geaccepteerde gelijkheidsjargon, moet je nagaan.'


Heeft het feminisme ondanks het stoffige imago nog toekomst?

'Destijds wilden vrouwen aantonen dat beharing en onverzorgdheid niet het alleenrecht van mannen waren; dat spreekt vrouwen van nu niet meer aan. Ook was feminisme een collectieve inspanning, terwijl het individu nu veel belangrijker is. Rolmodellen voor jongeren zijn nu Lady Gaga of Beyoncé. Bij Lady Gaga gaat het over anders mogen zijn, Beyoncé zingt over de vrouw als object. Ik zie het bij mijn eigen nichtjes, die halen kracht uit de teksten.


'Je ziet dat het radicale eraf is. Vrouwen zeggen niet dat ze hetzelfde zijn als mannen. De radicale homobeweging die iedereen zou bekeren, is veranderd in een groep mensen die vooral 'normaal' willen worden gevonden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.