De Nederlandse economie was toch 'kapotbezuinigd'?

De kwestie

Eigenlijk had Nederland aan de rand van een bankroet moeten staan en zouden op straat Griekse, zo niet Venezolaanse toestanden moeten heersen. De enige optie in de formatie zou een zakenkabinet zijn.

'Nederland gaat naar de knoppen. Dit kabinet bezuinigt Nederland kapot. Alles wordt gesloopt. De economie, de koopkracht, de consumptie', voorspelde Wilders in 2013. En wie denkt dat het alleen populistisch geraaskal was: ook de mensen die er verstand van hebben (economen als Bas Jacobs en Coen Teulings en de surrogaateconoom Ewald Engelen) verhieven 'kapotbezuinigen' tot motto.

Blindstaren

Ze staarden zich graag blind op de roemruchte multiplier - de vermenigvuldiger. Als de overheid 200 miljoen bezuinigde door een stuk van de A4 niet te verbreden tot tweemaal vijf rijstroken, kostte dat de economie het dubbele. De ingenieurs, uitvoerders, kraanmachinisten en verkeersregelaars misten namelijk loon, dat ze niet konden uitgeven aan kappers en kasteleins. Die kregen ook minder te besteden: een negatieve spiraal die in mooie modellen werd getoond. De grote goeroe was Nobelprijswinnaar Paul Krugman, die in 2013 voorspelde dat België het veel beter zou gaan doen dan Nederland, omdat het kabinet daar wel durfde uit te geven.

Vier jaar later doet België het inderdaad beter. Vooral op sportgebied. Ze winnen de wielerklassiekers en hun voetbalteam staat al met een half been in de WK-eindronde. Maar de Nederlandse economie floreert in vergelijking met de Belgische. De werkloosheid is gedaald tot 5,1 procent. Er is sprake van een bijna ridicuul hoog handelsoverschot, er is een begrotingsoverschot, het consumentenvertrouwen bereikt records en de WW gaat weer terug naar drie jaar.

Kapitaaleffect

België heeft een begrotingstekort van 3,0 procent en een staatsschuld van 107 procent van het bbp, een werkloosheid van 8 procent en een tekort op de handelsbalans. Er valt in Nederland veel te kankeren en er zijn sectoren (bibliotheken, thuiszorg, inburgering) die kunnen zeggen 'kapot te zijn bezuinigd', maar dat geldt niet voor de economie.

Economen die zweren bij de multiplier vergeten vaak het kapitaaleffect. De staat kan wel stimuleren, maar moet dat financieren door geld te lenen. Hoe meer er wordt geleend, hoe verder de kredietwaardigheid daalt en hoe meer rente moet worden betaald. Nederland ervoer dat in de jaren tachtig, toen tijdens het kabinet-Van Agt I op staatsleningen 12,75 procent moest worden vergoed. Toen onder Lubbers orde op zaken werd gesteld, klonk ook het verwijt van 'kapotbezuinigen', maar de uitkomst was het poldermodel.

De Zuid-Afrikaanse president Zuma ontsloeg onlangs zijn minister van Financiën die het begrotingstekort wilde terugbrengen van 4,2 procent naar 3,1 procent, hetgeen een voorbeeld van 'kapotbezuinigen' zou zijn. Alleen is nu iedereen op de hand van die minister.

Ook de mensen die voor stimulering zijn.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.