Analyse Enquête

De Nederlander wordt langer en dikker – overgewicht is nu de norm

Zowel mannen als vrouwen zijn sinds 1981 langer en zwaarder geworden. Vooral overgewicht is een probleem: meer dan de helft van de Nederlanders is inmiddels te zwaar.

Vrouwen zijn sneller zwaarder geworden dan mannen, blijkt uit de enquête van het CBS. Beeld anp

Nederlandse mannen en vrouwen zijn de afgelopen decennia langer en zwaarder geworden. Dat concludeert het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) woensdag op basis van zijn jaarlijkse gezondheidsenquête. Vrouwen zijn in verhouding tot hun lengte sneller zwaarder geworden dan mannen.

Mannen waren vorig jaar gemiddeld 1,81 meter. Dat is 3,8 centimeter langer dan in 1981, blijkt uit de cijfers van het CBS. De lengte van vrouwen nam met 1,5 centimeter toe tot 1,67 meter. Tegelijk werden mannen 2,3 kilo zwaarder per centimeter die ze langer werden. Het gewicht van vrouwen nam relatief meer toe, met 4,7 kilo per centimeter. Overgewicht komt steeds vaker voor. Van de mannen heeft 54 procent overgewicht en van de vrouwen 48 procent, zo blijkt uit de gezondheidsenquête van het CBS, waarin respondenten zelf hun lengte en gewicht melden.

Friezen en Groningers zijn het langst, Limburgers en Brabanders het kortst. Mannen en vrouwen uit de noordelijke provincies zijn zo’n 3 centimeter langer dan mensen uit de zuidelijke provincies. Mensen met een migratieachtergrond zijn gemiddeld korter.

Mensen blijven groeien

Met de toename van lengte en gewicht wordt een trend voortgezet. De lichaamslengte is vanaf 1860 voortdurend gestegen. Bij het CBS zijn voor 1981 geen metingen van lengte bekend. Er is alleen een militair register met lengtes van 19-jarige rekruten, dat teruggaat tot 1860. In 1860 was de 19-jarige rekruut gemiddeld 1,65 meter. In 1920 was dat al 1,70 meter en de extra centimeters bleven komen tot 1993, het jaar waarin de gemiddelde lengte van rekruten niet meer werd bijgehouden.

Uit cijfers van de Duitse Universiteit van Tübingen blijkt dat mensen elders in de wereld de afgelopen twee eeuwen ook langer zijn geworden. Mensen zijn gemiddeld 5 procent langer geworden dan hun voorvaderen honderd jaar geleden. De universiteit verzamelde lengtegegevens tussen 1810 en 1980 uit allerlei landen, afkomstig van soldaten en veroordeelde criminelen. Iraanse mannen wonnen in honderd jaar de meeste centimeters: maar liefst 16,5. Mannen van de Marshalleilanden groeiden slechts een halve centimeter.

Overgewicht is de norm

Van het gewicht zijn minder historische gegevens bekend. Een studie die de BMI (body mass index, een index voor gewicht in verhouding tot lichaamslengte) vanaf 1975 weergeeft in tweehonderd landen gaat het verst terug. Daaruit blijkt dat het gewicht van Nederlandse mannen een stijgende lijn kent: in 1975 lag de gemiddelde BMI van mannen op 23,21, wat kan worden gezien als ‘gezond’. Nu ligt dat gemiddelde op 26,9, en valt het onder overgewicht.

Liesbeth van Rossum, die als hoogleraar interne geneeskunde mensen met obesitas behandelt en onderzoek doet naar deze ziekte, laat weten dat in Nederland overgewicht sinds 2018 de ‘norm’ is geworden. Vanaf dat jaar heeft meer dan de helft van de volwassenen overgewicht.

In de toename van gewicht zijn Nederlanders geen uitzondering. Uit een grootschalige studie uit 2017 naar de verandering in BMI van mensen in 195 landen, bleek dat de mate van overgewicht in 25 jaar verdubbeld is in zeventig landen, en in veel andere landen gestegen is. De Verenigde Staten staan boven aan de lijst met meer dan tweederde van de inwoners die te kampen heeft met overgewicht. Egyptenaren hebben het vaakst obesitas: 35 procent van de volwassenen heeft een BMI hoger dan dertig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden