Nieuws Navo 70 jaar

De Navo stelt haar verjaardagsfeestje nog even uit (en dat komt door Trump)

De Navo wordt dit jaar zeventig en om dat feit te vieren belegt zij in december een top in Londen. De manier waarop het feestje gevierd wordt zegt iets over de lastige periode die het westers bondgenootschap doormaakt.

De Navo tijdens een bijeenkomst in het afgelopen jaar. Beeld REUTERS

Normaliter viert de Navo een feestje op of rond 4 april, de datum waarop zij in 1949 werd opgericht. Zo ging het bij haar vijftigste en zestigste verjaardag. Maar dit keer verliep het organiseren van de gebruikelijke verjaardagstop moeizamer. En dat komt door Trump.

Zoals diplomaten afgelopen december op het Navo-hoofdkwartier fluisterden, was er niet veel animo om snel weer een ontmoeting te hebben met de Amerikaanse president. Hij liet vorig jaar juli de Navo-top in Brussel bijna uit elkaar spatten met harde verwijten aan de bondgenoten dat ze te weinig aan defensie uitgeven en te afhankelijk zijn van Russisch gas. Het liep op het nippertje goed af, maar de botsing had er zo ingehakt dat men Trump liever voorlopig uit de weg gaat.

Besloten werd dat er in april in Washington alleen een bijeenkomst op het niveau van ministers van Buitenlandse Zaken zou komen. De mogelijkheid werd openhouden om dit jaar alsnog een top van de leiders te beleggen, maar dan niet te snel. Het is nu december geworden. Later in het jubileumjaar is niet mogelijk. De periode waarin het bondgenootschap zich wil voorbereiden op een eventuele volgende confrontatie met Trump is tot het maximum opgerekt.

Brexit

Opvallend is verder Londen als locatie van de top. Groot-Brittannië is in december, als alles volgens plan verloopt, geen lid meer van de Europese Unie. Om te laten zien dat de Brexit geen gevolgen heeft voor de westerse eenheid op het gebied van defensie en veiligheid, treedt de Britse regering op als gastheer van de Navo-leiders.

Stoltenberg wees woensdag op het belang van dat vertoon van eenheid. ‘Londen huisvestte het eerste Navo-hoofdkwartier. Het Verenigd Koninkrijk was een van de twaalf oprichters van de alliantie en blijft een sleutelrol spelen daarin met essentiële bijdragen aan onze gedeelde veiligheid.’ De Navo moet zich voorbereiden op een wereld zonder INF-verdrag over nucleaire ontwapening in Europa, en met een Rusland dat raketten blijft plaatsen die Europese steden kunnen bereiken, aldus de Navo-chef. Maar mocht de Russische president Poetin zich door de Brexit rijk rekenen, dan verkijkt hij zich wat de Navo betreft, aldus de boodschap van de Noor.

Het bondgenootschap gaat ondertussen door met uitbreiden. Woensdag werd op het hoofdkwartier in Brussel het zogeheten toetredingsprotocol ondertekend, waarmee Macedonië formeel wordt uitgenodigd om lid te worden van de Navo. Dit protocol moet nu bekrachtigd worden door alle parlementen van de lidstaten, waarna de toetreding eind dit jaar of begin 2020 haar beslag kan krijgen.

Het kleine Balkanland wordt dan de dertigste lidstaat. Deze stap is mogelijk nadat Griekenland het met Macedonië eens is geworden over de naam van de voormalige Joegoslavische republiek. De Verenigde Staten steunen een Macedonisch lidmaatschap, maar ook in dit geval wordt er met argusogen naar Trump gekeken. Zo liet hij vorig jaar juli blijken niet te staan trappelen om het ook op de Balkan gelegen Navo-lid Montenegro te verdedigen als dat nodig is.

Het zet de Europese landen aan tot het ontwikkelen van een eigen defensiecapaciteit. Zo zijn Frankrijk en Duitsland van plan gezamenlijk een nieuw gevechtsvliegtuig te ontwikkelen. Dat moet de Franse Rafale en de Duitse Eurofighter gaan vervangen in 2040. De twee landen zouden daar woensdag het eerste contract voor ondertekenen.  Vorige week besloten de Duitsers al dat de Amerikaanse fabrikant van de F-35 niet mag meedingen als zij de inschrijving openen voor een opvolger voor de Tornado.

Waarom de Navo nu onder druk staat
De nieuwe dreiging van de Russen kan de westerse bondgenoten van de Navo weer bij elkaar brengen, maar ook uiteendrijven. Want de eenstemmigheid in het landenkoor is nog ver te zoeken. Zeker met een onvoorspelbare dirigent als Donald Trump.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.