De natuurkracht van water en vuur in één beeld

Een netwerk van rivieren doorklieft een besneeuwd basaltlandschap in Siberië.

De natuurkracht van water en vuur in één beeld. Ongeveer 100 kilometer boven de poolcirkel ligt het Poetoranaplateau, een wijdvertakt netwerk van rivieren die een besneeuwd basaltlandschap doorklieven. Op 2 maart 2016 zweefde de satelliet Copernicus Sentinel-2A van de Europese ruimteorganisatie ESA over dit deel van Rusland.

Het plateau is het resultaat van een vernietigende vulkanische gebeurtenis, ongeveer 250 miljoen jaar geleden. Vanuit de diepte steeg een immense hoeveelheid heet gesteente - een zogeheten mantelpluim - naar het aardoppervlak. Eenmaal aan de oppervlakte verspreidde een enorm volume kokende lava zich over Siberië, dat na afkoeling transformeerde in basalt. Laag na laag stapelde het gesteente zich op, resulterend in reusachtige trappen. Over een periode van een miljoen jaar, een geologische oogwenk, kwam ongeveer 3 miljoen kubieke kilometer basalt vrij. Genoeg gesteente om heel West-Europa met een kilometer dikke laag te bedekken.

Vervolgens werd het basaltlandschap, gevormd door vulkanische vuurkracht, bewerkt door de kracht van het water. Over miljoenen jaren sleten rivieren zich een weg door het gesteente. Op de foto zijn de valleien te zien, afgelijnd door het bruinige gesteente. Tegenwoordig verbinden de rivieren meer dan 25 duizend langwerpige zoetwatermeren. Tijdens de steenkoude Siberische winters groeit een dikke laag ijs over de meren. Toch zijn er hier en daar kleine lichtblauwe watervlekjes te zien die de vrieskoude konden weerstaan. Het totale volume water in dit gebied vormt het op een na grootste reservoir aan zoetwater in Rusland, na het Baikalmeer.

Het Poetoranaplateau ligt in het Poetoranski Natuurreservaat, een Russisch natuurgebied dat op de Unesco-werelderfgoedlijst staat. Het speelt een belangrijke rol in de migratie van rendieren. Bovendien herbergt dit gebied een grote rijkdom aan planten. Maar om deze flora te aanschouwen zal de satelliet in de zomer nog eens moeten langskomen.

Uitleg: Manfred van Bergen (Universiteit Utrecht)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden