De NAM stapt uit afhandeling aardbevingsschade, maar voor Groningers is het niet genoeg

De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) trekt zich terug uit de afhandeling van schade veroorzaakt door de gaswinning in Groningen. Dit heeft Nationaal Coördinator Groningen (NCG) Hans Alders vrijdag bekendgemaakt. Dat de regie vanaf 1 juli bij Alders zelf komt te liggen, stemt veel Groningers allerminst gerust.

Een boer inspecteert de schade opgelopen door de gaswinning van de NAM. Beeld anp

De pas op de plaats van de NAM valt samen met de aankondiging van schade-afhandelaar Centrum Veilig Wonen (CVW) dat alle 1.600 schademeldingen aan huizen net buiten het bevingsgebied in Groningen zijn afgewezen. Bij de woningen werden tijdens onderzoek in totaal 34 duizend schades aangetroffen, maar die zijn volgens CVW niet het gevolg van gaswinning. De woningeigenaren krijgen ter compensatie een voucher van 1.500 euro, die kan worden gebruikt om aannemers te betalen voor het herstel van schades.

Als exploitant van het Groninger gasveld is de NAM wettelijk aansprakelijk voor schade als gevolg van de gaswinning. De afhandeling van schade wordt sinds 2015 officieel niet meer uitgevoerd door de NAM, maar door het Centrum Veilig Wonen. Omdat dit in opdracht van de NAM gebeurt, bleef in Groningen het gevoel dat de veroorzaker van schade bepaalt wat wel en niet wordt vergoed. Een einde aan deze vorm van 'de slager keurt zijn eigen vlees', is al jaren een van de belangrijkste eisen van Groningers.

'Dit lost niets op'

Donderdag concludeerde de Onderzoeksraad voor Veiligheid dat de aanhoudende rol van de NAM in de schade-afhandeling ervoor heeft gezorgd dat het vertrouwen van Groningers onverminderd laag is. De raad pleitte voor schadeafhandeling zonder de NAM. Voor veel Groningen gaat deze maatregel lang niet ver genoeg.

'Dit verandert niets, dit lost niets op', zegt Pi van Weert van actiegroep Schokkend Groningen, dat na het bekend worden van het nieuws een tweet plaatste van Hans Alders met een ingetekende hitlersnor. 'De schadeafhandeling gaat van uitvoerder NAM naar opdrachtgever de Staat, want Hans Alders is natuurlijk een verlengstuk van Den Haag. Hij heeft als NCG vooralsnog niets gedaan met onze zorgen en voorstellen.'

Van Weert vreest dat de overdracht ook nog eens een enorme 'vertragingsactie' wordt. 'Hoe lang moeten we nog wachten op een echte oplossing', vraagt Van Weert. 'We zijn 25 jaar na de eerste rapporten dat het hier vreselijk misgaat. Dit probleem is te groot voor Nederland. Ik denk dat we voor een oplossing naar Europa moeten.'

Annemarie Heite, aardbevingsslachtoffer dat landelijke bekendheid kreeg door haar rol in de documentaire De stille beving, spreekt van een 'regelrechte pyrrusoverwinning'. 'Het is van de regen in de drup', zegt ze. 'De NCG is een uitvoeringsinstantie van het ministerie van Economische Zaken (EZ), en van hun hebben we meer last dan van de NAM. Alders heeft niets bereikt, hij heeft zijn doel niet gehaald; het vertrouwen is niet hersteld. En dit gaat ook niet gebeuren, over twee jaar komt er weer een rapport dat het niet genoeg was.'

'Beweging waarneembaar'

Cabaretier en actievoerder Freek de Jonge zegt dat 'er ontegenzeggelijk beweging waarneembaar is op dit dossier'. De Jonge is de aanjager van de inmiddels ruim 160 duizend keer ondertekende petitie Laat Groningen niet zakken. 'Een van de belangrijkste punten is ingewilligd.'

Het zal er volgens De Jonge minder geheimzinnig aan toe gaan door de afhandeling helemaal weg te halen bij de NAM, maar idealiter wordt het volgens hem gedaan door een onafhankelijke organisatie. 'Het onderbrengen bij de NCG lijkt nog steeds een manier om onder de verantwoordelijkheid uit te kunnen komen', zegt hij. 'We moeten er bovenop blijven zitten, een gevoel van tevredenheid mag nog niet de kop opsteken.'

Nog een reden voor waakzaamheid is volgens De Jonge dat het nog niet gaat over veiligheid. 'De gaswinning blijft onverminderd', zegt hij. 'Het wachten blijft op een heftige beving waarbij doden vallen.'

Eerder dit jaar zei NAM-directeur Gerald Schotman dat het bedrijf bereid is terug te treden uit de schadeafhandeling, mits er goede afspraken over financiële aansprakelijkheid kunnen worden gemaakt. Hoe dit nu wordt uitgewerkt, is nog onduidelijk.

Minister Henk Kamp van EZ wil niets zeggen over de uitwerking, maar vindt het wel goed dat de NAM 'een stap terugzet en niet meer voor de mensen in beeld is voor de afhandeling van de schade', die door aardbevingen is aangericht. In februari werd in de Tweede Kamer een motie aangenomen om NAM buitenspel te zetten.

Meer over het gas in Groningen

Onderzoeksraad concludeert: aanpak Groningse problemen 'traag en moeizaam'
Veel aanbevelingen uit 2015 zijn nog altijd niet overgenomen. De aanpak van de problemen die worden veroorzaakt door de gaswinning in Groningen is te gefragmenteerd en bureaucratisch. Het wantrouwen bij burgers is daardoor onverminderd groot. Dat stelt de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) in een donderdag verschenen rapport.

Hoogstens zou het servies een keertje rammelen

De Onderzoeksraad voor de Veiligheid concludeert in 2015 in zijn rapport over de gaswinning in Groningen dat op de veiligheid nooit erg is gelet. Hoe het gevaar van aardschokken lang werd ontkend en, toen dat echt niet meer kon, gebagatelliseerd (+).

Deze Groningse burgers nemen heft in eigen handen
Tienduizenden Groningse huizen zouden aardbevingsbestendig gemaakt moeten worden. Maar voorlopig staat de teller op 150. Groningers zijn er niet gerust op (+).

Freek de Jonge: 'In Groningen voltrekt zich het grootste naoorlogse schandaal'
De geboren Groninger Freek de Jonge is teruggekomen naar zijn provincie, omdat zich daar volgens hem 'het grootste naoorlogse schandaal' voltrekt.

Zo probeert Freek de Jonge zijn door gaswinning getroffen regio op te vrolijken
Juist die stalen Groningse wil lijkt broos geworden, door het schokken van de aarde en het gesteggel over schade. 'De activisten van het eerste uur zijn moegestreden', overpeinst De Jonge (72). 'Ik ben gekomen om de geest er weer in te blazen.'

Deze docu zou de Groningendiscussie weleens zou kunnen veranderen
De documentaire De stille beving geeft een huiveringwekkend beeld van de situatie in Groningen. Na een twitteractie is de uitzending vervroegd van april naar begin maart - op tijd voor de verkiezingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.