Column

De Nachtwacht is familie van ons allemaal

Noem het N-woord en je krijgt in Nederland alles voor elkaar.

Met de Nachtwacht krijgt Wim Pijbes veel voor elkaarBeeld ANP

Ere wie ere toekomt, het nieuws dat De Telegraaf afgelopen maandag pontificaal op de voorpagina zette: dat de twee Rembrandtschilderijen 'thuiskomen'. Bedoeld werden de portretten van Maerten Soolmans en Oopjen Coppit die het Rijksmuseum wenst aan te kopen. En waarvan de Wakker Nederland-krant wist te achterhalen dat bij 'geheime onderhandelingen', in een zaaltje van het Mauritshuis, zeven fractievoorzitters uit de Tweede Kamer zich achter de aanschaf hadden geschaard.

Sterker, dat tijdens dat beraad, een kleine drie weken geleden, was goedgekeurd dat de regering de helft van de benodigde 160 mijloen euro voor haar rekening zal nemen - mits het Rijksmuseum de rest bij elkaar gaat fietsen.

Rijksmuseumdirecteur Wim Pijbes moet in een uurtje tijd in een nog gelukkiger mens zijn veranderd dan hij doorgaans al is. Na maanden van wikken en wegen hoe hij de twee schilderijen uit het Franse kasteel van de Rothschilds kon loswrikken om ze in een zegetocht naar zijn museum te verschepen, leek een belangrijke hobbel genomen. Want iedereen weet dat als de overheid zich achter dure kunstaankopen schaart, ook particuliere begunstigers zich geruggensteund voelen hun portemonnee te trekken.

Het is een mooi mechanisme.

Hoe het Pijbes lukte zo'n on-Nederlandse saamhorigheid binnen de politiek te bereiken? Tussen fractievoorzitters die elkaar doorgaans het leven zuur maken? Het was toch eenvoudiger dan gedacht: door tijdens die gedenkwaardige bijeenkomst het N-woord te laten vallen. Dat de twee geportretteerden het 'broertje en zusje van de Nachtwacht' zijn. Het was de trigger om de 80 miljoen euro vrij te maken.

De Nachtwacht - het schilderij is inmiddels uitgegroeid tot meer dan een legertje operettesoldaten dat door Rembrandt met zo'n vaart was geschilderd. Of het schilderij dat met enige fantasie de opstand tegen de Spanjaarden belichaamt.

Nee, ben je gek. Het immense doek met al die verschillende schietende, vaandelzwaaiende, lachende en anderszins optimistische figuren; met dat lichtgevende meisje ertussen, de trommelaar, het blaffende hondje; die hele club die wordt geleid door de vriendelijk ogende Frans Banning Cocq, die met een enkel subtiel handgebaar de richting aangeeft; die club, ja, geloof het of niet, die club, hoe zal ik het zeggen, die club dat zijn wij!

Natuurlijk wist Pijbes hoe het werkte. Dat toen de Victory Boogie Woogie van Piet Mondriaan aan Nederland moest worden 'verkocht', dat schilderij toen ook als 'de Nachtwacht van de 20ste eeuw' aan de Collectie Nederland werd toegevoegd. Zelf had Pijbes al geoefend door bij de opening van het Rijksmuseum, 'zijn' Rijksmuseum, te zeggen dat ieder kind voor zijn 12de levensjaar de Nachtwacht moest hebben gezien. En drukte hij Obama vorig jaar niet ongevraagd de hand voor, u raadt het, de Nachtwacht?

Komt bij dat als Pijbes met zijn welgemikte N-opmerking, waar hij natuurlijk al weken over heeft nagedacht, als hij zegt dat de twee portretten van Rembrandt die hij zo graag wil aanschaffen, dat die twee op dat schilderij het broertje en zusje van de Nachtwacht zijn, dan zijn die dus familie van ons.

Zo zit dat. Daar kan zelfs een geharde politicus niet omheen. Omdat niemand zijn familie zal verloochenen. Vooral politici niet die met een achterban zitten die ze moeten pamperen en koesteren en die ook allemaal familie zijn van Maerten Soolmans en Oopjen Coppit.

Nous sommes Soolmans et Coppit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden