De Muur van Mussert wordt toch nog een rijksmonument

Het jarenlange gevecht om de Muur van Mussert is nu dan toch echt voorbij: de muur wordt een rijksmonument. Minister Ingrid van Engelshoven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap nam dinsdag het besluit hiertoe.

De Muur. Beeld Julius Schrank

De muur, die midden op een camping in Lunteren staat, is het enige overgebleven bouwwerk van de NSB in Nederland en vormde de inzet van een lange strijd tussen historici, verzetsstrijders en nabestaanden. De een wilde hem vernietigen uit angst voor de komst van neonazi's, de ander vond dat het honderd meter lange bouwwerk juist bewaard moest blijven: als 'fout erfgoed' of als 'historisch symbool'.

Dat laatste is nu gelukt. 'De Muur van Mussert herinnert ons aan een donkere tijd die deel uitmaakt van onze geschiedenis', aldus de minister. 'We kunnen van deze zwarte bladzijde uit het verleden veel leren. Het is een overblijfsel van een tijdperk waarmee aan volgende generaties het verhaal van de oorlogsjaren verteld kan worden.'

Jongerenhangplek

Wie de verwaarloosde muur bekijkt zou het niet zeggen, maar hier gaf NSB-leider Anton Mussert in de Tweede Wereldoorlog een rondleiding aan SS-leider Heinrich Himmler en sprak hij duizenden aanhangers toe in zogenoemde Hagespraken. In de muur werd een kamertje gemetseld waar Mussert brieven aan Hitler schreef. Nu is Musserts kantoor verworden tot een hangplek voor jongeren. En staan er tientallen plastic bungalowtjes met 'gedoogde' Poolse arbeiders.

Hoewel voorstanders van behoud van de muur al in 2015 een verzoek indienden om er een rijksmonument van te maken, nam de vorige minister nooit een besluit. Terwijl de discussie dooretterde, bleef de eigenaar van camping De Goudsberg in Lunteren zitten met dat grote stenen gevaarte.

Slopen

Totdat de gemeente hem de opdracht gaf de Polen van zijn terrein af te halen en zijn camping te 'revitaliseren'. 'Toen was de eigenaar het zat', zegt historicus René van Heijningen die een boek over de muur schreef, 'en kondigde hij aan dat hij de muur zou gaan slopen'.

Die mededeling zette de boel in beweging. Een twintigtal historici en museumdirecteuren, onder wie Herman Pleij, schreef een brandbrief aan de minister dat de muur met spoed een monument moest worden. Na een advies van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed nam de minister haar beslissing.

Het stuk camping voor de muur zal waarschijnlijk verdwijnen. Maar de eigenaar is daar niet echt rouwig om, zegt zijn woordvoerder. 'Hij is vooral blij dat de discussie over deze muur nu eindelijk voorbij is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.