De mores van het felicitatiegesprek: altijd beleefd blijven

'Goedemiddag meneer Trump, u spreekt met Mark Rutte hier.' Het is net na achten maandagavond als de premier vanuit het Torentje in Den Haag belt met de aankomend president van de Verenigde Staten om hem te feliciteren. Donald Trump zit aan de andere kant van de lijn in zijn woonplaats New York, de middag is daar net begonnen. Later op de avond laat Rutte op Facebook weten dat het een aangenaam gesprek was. Maar hoe komt zoiets eigenlijk tot stand? En wat zijn de mores?

Archiefbeeld van een telefonerende Mark Rutte ter illustratie. Beeld anp

De Nederlandse ambassade in Washington heeft een grote rol gespeeld bij de totstandkoming van het gesprek, weet een insider. Kort na Trumps uitverkiezing vroeg een diplomaat bij Trumps staf om een 'timeslot', een geschikt moment om te bellen. De ambassade weet bij wie je zoiets aan moet vragen om kans te maken. Rutte zelf heeft het mobiele nummer van Trump nog niet.

Soms krijgt een regeringsleider heel snel een timeslot, soms duurt het even; meestal is dat puur om agendatechnische redenen. 'Als iemand je niet wil spreken dan merk heel snel dat je afgescheept wordt', aldus een betrokkene.

Maar Trump wilde Rutte maandag graag spreken. Niet alleen omdat de VS goed verdienen aan handel met Nederland (we zijn de derde investeerder in de VS en staan op nummer 13 als handelspartner). Maar ook omdat Trump in zijn nopjes is dat zoveel politici hem feliciteren. Eerst afgeserveerd als minst favoriete kandidaat, nu vriendelijk te woord gestaan. Eerder maandag sprak Trump ook al de Chinese president Xi.

Wat besproken is, blijft geheim, want volgens protocol is een één-op-één gesprek tussen regeringsleiders 'vertrouwelijk'. Maar dat het er vriendelijk aan toe is gegaan, daar durft oud-minister en oud-diplomaat Ben Bot zijn hand voor in het vuur te steken.

'Bij zo'n eerste gesprek probeer je een positieve atmosfeer te creëren. Dus Rutte feliciteert hem, spreekt vervolgens wel uit dat er wat vragen zijn gerezen tijdens zijn campagne, dat hij bijvoorbeeld hoopt dat Trump de NAVO blijft steunen, maar ook dat hij positieve geluiden heeft gehoord sinds zijn uitverkiezing', aldus Bot.

Trump in een eerst gesprek vermanend toespreken is een 'slechte aanpak', vindt Bot. 'Daar schiet je diplomatiek niks mee op. Als ervaringsdeskundige benadrukt Bot het belangrijkste doel: 'Je wilt dat Trump weet wat Nederland is, dat we een land zijn dat voor 70 procent de boterham verdient met handel. Rutte zal misschien de namen van Shell en Philips noemen, want die kent Trump.' De premier nodigt Trump vervolgens uit om eventuele obstakels in de handelsrelatie vooral te bespreken.

Het gesprek duurde ongeveer 15 tot 20 minuten, verklapte Rutte dinsdag na afloop van het Vragenuur in de Tweede Kamer. Hij moest daar zijn telefoontje verdedigen. Onder anderen D66-leider Pechtold meent dat Rutte veel te slap en kritiekloos is geweest richting Trump.

'Maar als wij direct Pronkiaans ons vingertje hadden geheven, dan kunnen we geen goede relatie opbouwen', verweert Rutte zich. 'Het helpt niet als ik de deur direct dichtgooi.'

Donald Trump. Beeld anp

Rutte ontkent dat hij een kans heeft laten liggen om meteen de Nederlandse normen en waarden onder Trumps aandacht te brengen. Rutte: 'Wij hebben een kans en een taak om te helpen die brug te slaan tussen Europa en Amerika.'

Dit soort gesprekken gaan redelijk gescript, weet een diplomatieke bron. Ze eindigen standaard met een aanbod om verder te praten. Dat denkt ook Bot. 'Rutte heeft de hoop uitgesproken dat ze elkaar spoedig na de inauguratie in Washington treffen'. En dan is het: 'ik wens u veel sterkte.'

Meer lezen?

Lees hier alle artikelen van de Volkskrant over de verkiezingen in de Verenigde Staten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.