De mores van de palmolielobby

Het bejubelde Rotterdamse klimaatinitiatief heeft een andere kant: het is vooral een lobby van de haven en de biobrandstofsector.

Het lijkt zo'n mooi initiatief, het Rotterdam Climate Initiative (RCI). Op de cover van de brochure staat een springend meisje, met op de achtergrond tientallen windmolens. 'Het nieuwe Rotterdam', staat er in groene letters op. En: '50 procent minder CO2, 100 procent klimaatbestendig'. Die doelen moeten in 2025 zijn bereikt. Het RCI is een van de meest ambitieuze klimaatplannen ter wereld - en dat in een industriestad als Rotterdam.


Vandaag verschijnt een rapport dat een ander licht werpt op de Rotterdamse klimaatplannen. Daarin concludeert de Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (SOMO) dat 'het RCI vaak een platform is voor bedrijven uit de biobrandstofsector en spreekbuis van hun opvattingen'.


De SOMO-onderzoekers destilleren dit uit brieven die het afgelopen jaar vanuit Rotterdam zijn verstuurd naar de twee betrokken ministeries. Het RCI, geleid door de Rotterdamse wethouder Alexandra van Huffelen en Ruud Lubbers (inmiddels opgevolgd door ex-Shelltopman Jeroen van der Veer), pleitte voor meer bijmenging van biobrandstoffen in benzinetanks - een voorstel waarop voormalig milieustaatssecretaris Atsma inging.


'Er is niks illegaals gebeurd, maar je ziet nogal wat dubbele petten en de schijn van belangenverstrengeling', zegt Joseph Wilde-Ramsing, senior onderzoeker bij SOMO. 'Je ziet de grote invloed van bedrijven, via ogenschijnlijk onverdachte weg.'


Willem Wiskerke van Greenpeace, met ActionAid de opdrachtgever van het onderzoek: 'Het RCI misbruikt zijn goede naam om de belangen van de havenlobby te behartigen. Lobbyen is niet erg, maar doe dat dan openlijk. Het RCI heeft een dubbele agenda. Het bijmengen van meer biobrandstoffen leidt niet tot minder CO2-uitstoot, terwijl dat wel het doel is van het RCI.'


De onderzoekers van SOMO gebruikten de bijmengverplichting als casus voor een complete doorlichting van het biobrandstoffennetwerk. Het onderwerp staat komende dinsdag op de agenda van de Tweede Kamer, nadat VVD-Kamerlid René Leegte, een voormalig lobbyist voor biobrandstoffen, vorig jaar het initiatief nam voor de hogere bijmenging.


Biobrandstoffen waren ooit de gedroomde oplossing voor het klimaatprobleem, omdat er netto geen CO2 leek vrij te komen (wat bomen opnemen tijdens de groei, stoten ze uit bij de verbranding). Inmiddels is duidelijk dat door boskap en kunstmest ook CO2 wordt uitgestoten. Als je ook nog de effecten van de verdrijving van landbouwgewassen (indirect land use change, of ILUC) meeneemt, kan een biobrandstof uit palmolie zelfs erger zijn dan diesel.


Het RCI deed, mede namens Neste Oil, een van de grootste producenten van biodiesel uit palmolie, grote moeite die 'ILUC-factoren' uit de bijmengdiscussie te houden, bleek uit een brief van Lubbers en Van Huffelen deze zomer aan Atsma.


Volgens Wilde-Ramsing probeerde het RCI op die manier zo veel mogelijk biobrandstoffen naar Rotterdam te halen. 'Hun uitgangspositie is: zo'n groot mogelijk volume. Er bestaan volgens hen wel goede en betere biobrandstoffen, maar geen slechte.'


Wat daarbij hielp, is dat het RCI van Atsma een werkgroep mocht opzetten om te kijken naar de uitvoering van de motie-Leegte. Van Atsma's ministerie zat ook iemand in die werkgroep. Hij nam vervolgens als ambtenaar het advies in ontvangst waaraan hij zelf had meegewerkt.


De lobby leek effect te hebben: in augustus werd de ophoging geregeld, zonder nadere voorwaarde aan de biobrandstoffen.


De nieuwe staatssecretaris, Wilma Mansveld, maakt echter minder haast, en wil de ophoging pas in 2015. Het RCI houdt de ILUC-factoren nog steeds af, maar laat wel uitzoeken of de biobrandstoffen efficiënter kunnen worden geteeld.


Het RCI ontkent dat het alleen maar oog heeft voor de belangen van biobrandstoffenbedrijven. 'Ons belang is het verduurzamen van haven én stad'zegt een woordvoerder. 'Maar bedrijven zijn onmisbaar voor veranderingen. Wat ILUC betreft: het gaat om stimuleren in plaats van sanctioneren.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden