De moraal van de ChristenUnie wint

Dat medisch-ethische kwesties de achilleshiel van de rood-christelijke coalitie zouden kunnen vormen, realiseerden de mannen die in Beetsterzwaag het kabinet bij elkaar onderhandelden zich terdege....

Van onze verslaggevers Gijs Herderscheê en Sheila Sitalsing

In ruil wordt de wet in medisch-ethische kwesties de komende vier jaar niet verder opgerekt. Want dat kan de ChristenUnie zijn achterban niet aandoen, doordesemd als die is van de overtuiging dat het leven bij de conceptie begint en dat de beschermwaardigheid daarvan boven alles gaat.

Een duidelijke afspraak, zou je denken. Wat bezielde staatssecretaris Jet Bussemaker (PvdA) van Volksgezondheid dan om deze week een medisch-ethische bom onder het kabinet te leggen door in een eenmansactie embryoselectie op agressieve erfelijke borstkanker goed te keuren?

Haar redenering lijkt simpel. Die gaat zo: het gebeurt al, pre-embryo’s die door ivf tot stand zijn gekomen, selecteren op ernstige spierziekten en hersenaandoeningen die een kort en ellendig leven garanderen. De cellenklompjes worden weggegooid; alleen hun gezonde broertje of zusje krijgt een plekje in de baarmoeder.

Hoe ingrijpend is het dan om de mogelijkheid uit te breiden met een ernstige vorm van erfelijke borstkanker, hetgeen jaarlijks tot hooguit enkele extra onderzoeken en mogelijk weggegooide pre-embryo’s zal leiden?

Amper, dacht Bussemaker. Dus stuurde ze dinsdagochtend zonder ruggespraak met de overige bewindslieden de Tweede Kamer een brief waarin ze haar besluit uiteenzet. Ze handelde in lijn met de afspraken, hield ze de afgelopen dagen met een zekere standvastigheid vol. Het gaat hier immers niet om een principiële trendbreuk of om het verruimen van de wet.

Daar dacht de ChristenUnie heel anders over. Vicepremier Rouvoet (ChristenUnie) ontplofte toen hij Bussemaker maandagavond monter op tv zag uitleggen wat ze de Kamer ging meedelen. Hij wist van niks. Ook Ab Klink, als CDA-minister van Volksgezondheid verantwoordelijk voor zijn staatssecretaris, wist van niks.

In de CU-redenering is embryoselectie op erfelijke borstkanker wel degelijk een uitbreiding van de bestaande praktijk – en niet zo’n geringe ook. Cruciaal is het verschil tussen de huidige selectie op ziekten die zich met 100 procent zekerheid zullen manifesteren, zoals de spierziekte Duchenne. Bij het onderzoek naar de erfelijke vormen van kanker die Bussemaker wilde toestaan, is de kans op manifestatie van de ziekte minder dan 100 procent. Er kán dus een kerngezond mens uit het afgewezen embryo geboren worden.

Voldoende reden voor de ChristenUnie om te dreigen met een kabinetscrisis. Voor het eerst gooit de kleinste coalitiepartner zijn volle gewicht in de strijd. Ook in het CDA ligt dit gevoelig. De PvdA is volmondig voor.

Donderdagavond begon het sussen al. Alle coalitiepartijen, Bussemakers PvdA incluis, onderschreven de noodzaak tot demontage van de bom. Dus ging Bussemaker vrijdag ‘door de pomp’.

Plots erkent ze dat dit wel degelijk een kwestie is die eerst breed bediscussieerd moet worden in het kabinet. Ze ‘betreurt’ dat dit niet is gebeurd. En ze trekt haar brief in, in afwachting van deze kabinetsdiscussie.

Dat een open debat onmogelijk is als een van de partijen de brief categorisch afwijst, is evident. Dat de brief in deze vorm de Kamer nooit zal bereiken, eveneens.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden