De mooiweermythe

Wat zegt de wetenschap over de actualiteit? Deze week: de eerste lentezon en de invloed van het weer op ons humeur.

De lente was amper begonnen of het kwik steeg deze week op sommige plaatsen tot 16 graden. Terrasjes stroomden vol, zonnebrillen gingen op het voorhoofd. Op Twitter vatte cabaretier en Volkskrant-columnist Johan Fretz het volkssentiment aardig samen: 'Altijd als de zon weer schijnt bij aanvang van de lente, vraag ik me af waarom we niet allemaal emigreren naar een warm land. Voor altijd.'


Van zonneschijn wordt een mens gelukkiger, is de heersende mening. Heeft het weer echt zo'n impact op ons humeur? Op gelukswijzer.nl, een initiatief van de Erasmus Universiteit Rotterdam, geven proefpersonen hun eigen geluk regelmatig een rapportcijfer van 1 tot 10. Onderzoeker Wido Oerlemans dook op verzoek van de Volkskrant in de laatste cijfers.


Dinsdag 26 februari (koud, bewolkt) stond de dagelijkse geluksindex op 6,6. Dinsdag 5 maart (warm, zonnig) was dat 7,0. Een kleine stijging die goed een toevalstreffer kan zijn, want grotere steekproeven tonen geen verband tussen het weer en ons collectieve humeur.


Toch zijn velen ervan overtuigd dat zonneschijn substantieel gelukkiger maakt, ontdekte Nobelprijswinnaar Daniel Kahneman. Zo denken studenten uit regenachtige regio's van Amerika dat studenten in het zonovergoten Californië gelukkiger zijn. Uit enquêtes volgt echter dat ze onder de Californische zon net zo tevreden in het leven staan als in druilerige staten.


Psychologen noemen deze foute verwachting een focusing illusion: we zijn geneigd van eigenschappen die ons het meest opvallen - bijvoorbeeld zon, strand en bikini's - te denken dat die maatgevend zijn voor iemands welbevinden. Volgens de World Database of Happiness van de Rotterdamse geluksprofessor Ruut Veenhoven laten geluksverschillen tussen landen zich niet verklaren door het weer. Factoren als welvaart, vrijheid en gelijkheid zijn veel belangrijker.


Hoe zit het dan met depressieve, suïcidale aardbewoners rond de poolcirkel? Een mythe, blijkt uit zelfmoordcijfers van wereldgezondheidsorganisatie WHO. Finnen, Zweden en Noren plegen net zo vaak zelfmoord als Fransen of Belgen. (Tussen de 10 en 20 zelfmoorden per honderdduizend inwoners per jaar.)


Toch valt het op dat de suïcideranglijst wordt aangevoerd door het zeer noorderlijk gelegen Groenland, met zo'n 100 zelfmoorden per honderdduizend inwoners per jaar. Dat komt echter niet door negatieve gevoelens op koude, donkere dagen, toonde Karolinska Institutet aan. De meeste zelfmoorden, 82 procent, voltrekken zich juist in de zomermaanden, wanneer de zon 24 uur per dag schijnt.


De onderzoekers vermoeden dat het overschot aan licht slaapproblemen in de hand werkt, en daarmee depressies en zelfmoorden. De medische naam voor winterdepressie is niet voor niets Seasonal Affective Disorder: de somberheid kan bij elke wisseling van de seizoenen toeslaan. Dus ook op een stralende lentedag in maart.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden