De mooiste dame in iedere haven

'Ik dacht dat die masten voor de show waren, maar we zeilen echt!' De Star Clipper combineert het comfort van een cruiseschip met de romantiek van het zeilen.

'Standby staysails', zegt de bebaarde kapitein met zachte stem. Leunend tegen het stuurhuis van zijn viermaster noemt hij de eerste zeilen op: 'Fore, Main, Mizzen'. De eerste officier brult de namen over de dekken, matrozen in gestreepte T-shirts hollen naar hun mast en leggen dikke touwen om lieren heen. 'Sails up!' Piepend en ratelend gaan de eerste zeilen omhoog, de kapitein draait zich om en knikt discreet naar een dikke man onder aan de trap. Het is de pianist die zich haast naar de pianobar om een dvd van Vangelis op te zetten. Het nummer Conquest of Paradise schalt door alle speakers.


Zo vaart de Star Clipper weg uit de Griekse havenplaats Piraeus. De passagiers van het 115 meter lange zeilschip zijn er gewoon bij op de brug of staan op een dek tussen de matrozen. De maan is bijna vol, de feestverlichting floept aan en de cocktail van de dag is de Bon Voyage. Als ook de vierkante zeilen op de fokkemast zich ontvouwen, begint de barkentijn te hellen naar stuurboord. 'Stop main engine', zegt de kapitein. De romp van het stalen zeilschip komt tot rust, de roerganger zet de automatische piloot aan, en in de Tropical Bar staat zingende barman Alberto klaar voor een refill.


Cruisen op een van de befaamde tallships van de reder Star Clippers is, in veel opzichten, een compromis. Natuurlijk, de tapijten in de gang zijn dik, het mahoniehout glimt en al het koper is net gepoetst. De sommelier komt langs voor ieder diner, in je kajuit staat een tweepersoonsbed met een chocolaatje op je kussen en achter de bezaanmast geeft een stevige dame Thaise massages. Zoals op veel cruiseschepen kan er zes keer per dag worden gegeten - van early bird breakfast tot midnight snack - en worden na zonsondergang dansavonden en piratenparty's georganiseerd.


Maar het is ook een zeilschip. Dat merk je aan het dek dat dagenlang schuin staat, douchewater dat niet recht naar beneden valt (of eigenlijk juist wel - de rest staat scheef), toiletten die snel verstoppen, en aan de twee kleine zwembaden waarin het zeewater alle richtingen op klotst. Je merkt het ook aan de trossen touwwerk, nagelbanken, hydraulische kaapstanders en hangende blokken die je moet ontwijken op weg naar je ligbedje of de espressomachine. De kajuiten zijn kleiner dan op een motorcruiseschip en hebben geen balkon. Wel een patrijspoort, vlak boven de waterlijn.


'Ik heb gewoon niks met die grote cruiseschepen', zegt Guy Lefever. De Belgische consultant zeilt al voor de vierde keer mee, samen met zijn vrouw en drie kinderen. 'Hier is de zee altijd dichtbij, je voelt de wind en de golven, en het eten aan boord is goed.' Zijn dochter: 'Zelf zeilen vindt hij te veel werk.' Lefever is een typische Star Clipperpassagier, blijkt in de eetzaal waar veel Europeanen met vrije beroepen aanschuiven. Daar zit de gepensioneerde architect uit Parijs, daar de ict-manager uit Düsseldorf met zijn nieuwe vrouw, en bij de desserts twijfelt een dikke ondernemer uit Engeland. Beschaafde lui, opvallend veel Duitsers, zonder stropdassen of opzichtige hakken en handtassen.


Op het zonnedek vertelt een elegante Française, onderzoekster bij een farmaceutisch bedrijf, dat zij soms de Star Clipper in de Baai van Cannes ziet liggen. Die is met haar ranke boeg, hoge masten en klassieke tuigage doorgaans de mooiste dame in iedere haven. 'Ik droomde ervan eens mee te varen.' Haar 11-jarige dochter spartelt in het zwembadje met ramen onder water, haar man rookt een sigaret aan lijzijde. 'Ik had verwacht dat die masten voor de show zijn, maar we zeilen echt!' Dat bevalt haar wel. Evenals het eten en het beperkte aantal passagiers. 'We willen niet in de rij staan bij een buffet, of bij de sloepen om van boord te kunnen.'


Het is eigenlijk ongelooflijk dat de Star Clipper bestaat. De hoogtijdagen van de grote zeilschepen zijn al meer dan een eeuw voorbij. Ooit raceten honderden schoeners, barken en klippers met thee, graan en delfstoffen tussen de continenten, nu is daar nog een handjevol van over om matrozen op te leiden of Sail-manifestaties op te fleuren. Het was de Zweedse Mikael Krafft, die als kind ooit stiekem naar Finland zeilde om daar in de wegkwijnende viermaster Pommern te klimmen, die besloot weer windjammers te gaan bouwen. Zijn hele hebben en houden stak de maritiem advocaat, rijk geworden als bedrijvensaneerder en investeerder, begin jaren negentig in de bouw van twee viermasters voor passagiers. In 2000 liet Krafft de vijfmaster Royal Clipper bouwen in Rotterdam: met 134 meter het grootste zeilschip ter wereld.


'Clippers commercieel weer levensvatbaar maken, dat was destijds een onverwachte aanpak', mailt verkoopdirecteur Marie Krafft - dochter van - vanuit Monaco. Het familiebedrijf draait volgens haar met winst en heeft plannen voor een nieuwe vijfmaster. 'Veel passagiers komen terug, sommigen al honderd keer, kennelijk doen we iets goed.' Aan boord verschijnen vooral oudere Europeanen en Amerikanen, signaleert kapitein Peter Kaaling van de Star Clipper. 'Die vroeger gezeild hebben, maar dat nu te zwaar vinden.' Gezinnen met kinderen gaan mee tijdens zomer- en kerstvakanties. Volgens de schipper is 68 procent van zijn passagiers eerder mee geweest. 'Ze maken vrienden aan boord en praten over het schip alsof het hún schip is.'


Inderdaad leg je aan de scheepsbar makkelijk contact met de andere 137 passagiers. De architect beweert brommend dat het aantal streepjes op zijn schipperstrui staat voor het aantal overwinningen van Napoleon, een pijproker uit Idaho vertelt dat hij de eindeloze aardappelvelden in zijn staat even helemaal zat was, het pasgetrouwde stel uit Düsseldorf legt uit dat ze graag samen iets nieuws wilden ervaren. In het geknoopte net onder de boegspriet voel je samen de spetters in je gezicht en kijk je toe hoe de scherpe boeg met dertien knopen door de golven klieft. De zon gaat weer onder, de wind gaat liggen en de cocktail van de dag is een Mai Tai.


'We hebben ook eens een zeilboot gehuurd met een bevriend gezin', vertelt een Europees ambtenaar uit Brussel. 'Dat was geen succes, we zaten te veel op elkaars lip. Dit schip is groot genoeg om elkaar te ontlopen, en klein genoeg om elkaar weer te vinden.' Dat is de niche van Mikael Krafft; zeilers die niet echt willen zeilen, cruisegangers die niet echt willen cruisen. De prijs is stevig - een week op een van de grote motorcruiseschepen kost minder dan de helft - maar voor dat geld krijg je een stevige dosis zeilromantiek en het gevoel dat je iets exclusiefs doet.


Neem bijvoorbeeld het stranduitje in Bodrum. In rubberbootjes worden we naar een beachbar gevaren aan de rand van de Turkse baai. Zitzakken, loungemuziek en een hoop speeltjes meegebracht van de Star Clipper. Wie wil kajakken, snorkelen, wakeboarden of toch zelf zeilen in een snelle Laser, wordt op weg geholpen door jonge Zweedse officieren die hun passagiers herkennen. Gratis en zonder te hoeven wachten. Dat is best bijzonder. Tijdens cruisevakanties is de zee doorgaans ver weg. Relingen zijn vervangen door glazen wanden, de boeg is verboden terrein, zwemmen is hooguit te organiseren door een heel Caribisch eiland te bezetten.


Voor actieve zeilers lijkt de Star Clipper minder geschikt. Op de website worden passagiers hartelijk uitgenodigd mee te helpen met het hijsen van de zestien zeilen of de mast te beklimmen. Maar alle lieren blijken elektrisch aangedreven; je houdt hooguit een eindje lijn vast terwijl een Filipijnse matroos de grootschoot belegd. Mastklimmen blijkt een georganiseerde activiteit door het sportteam, waarbij je met een klimtuigje het want in mag tot het onderste kraaiennest op de fokkemast. Wie graag over de hoogste ra wil balanceren om een bramzeil los te maken, kan beter aanmonsteren op een traditionele viermaster waarop passagiers worden ingezet als betalende matrozen.


Het lijkt te werken, dat wonderlijke compromis van Star Clippers. De kapitein wil graag zo hard mogelijk varen, maar reeft snel wat zeilen als de hotelmanager belt dat de borden van tafel schuiven. De passagier wil luxe en rust, maar wil zich ook een ketelbinkie wanen en toch meedoen met die folkloristische dansgroep in de haven van Rhodos. 'Hopa!'- de sirtaki wordt ingezet en de cocktail van de dag is Tequila Sunrise. Werkt al twintig jaar zo.


Het enige dat veranderd is, stelt een oplettende boekhouder uit Parijs, zijn de papegaaien aan boord. Die zijn verdwenen. 'Euh, klopt', bevestigt de kapitein. 'Die waaiden te vaak over de reling.' Dan gooide de schipper weer reddingsboeien in zee en werd de papegaai-over-boord-procedure in gang gezet. Met rubberbootjes werd een zoekpatroon gevaren totdat de gekortwiekte vogel, happend naar lucht, uit het water kon worden gevist. 'Die zat dan de rest van de dag te bibberen op de bar.'


KOSTEN

Reken op circa 2.000 euro per persoon voor een week op de Star Clipper in het hoogseizoen. Dat is inclusief zes maaltijden per dag met wijn en bier. De activiteiten van het sportteam (zeilen, kanoën, snorkelen, wakeboarden) zijn gratis. Drankjes aan de bar, walexcursies, massages en wifi kosten extra. Dat geldt ook voor de vliegticket naar het vaargebied (starclippers.com).


Er bestaan meer zeilende cruiseschepen (Club Med, Wind Star), maar dat zijn motorzeilers.


De Duitse reder Sea Cloud exploiteert twee grote zeilschepen die exclusiever en weer een stuk duurder zijn.


VIJFMASTER

De Zweedse cruisereder en zeilfanaat Mikael Krafft wil een vierde zeilschip bouwen, gebaseerd op de befaamde vijfmaster France II. Deze bark was in 1911 het op een na grootste zeilende vrachtschip (146,5 meter). Het liep in 1922 op een rif en werd in 1944 door de Amerikaanse luchtmacht gebruikt als oefendoel. De bouw wordt volgens dochter Marie Krafft geplaagd door het faillissement van scheepswerven en stijgende kosten. 'We weten nu niet of dat vierde schip er komt.' Het grootste zeilschip, de vijfmaster Preussen (147 meter), stond al model voor de Royal Clipper van Krafft (134 meter).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden