Column

De moed van Sylvana Simons

Ik ben altijd geïntrigeerd geweest door dat natuurkundespeeltje van Newton. U weet wel, dat balletjesdingetje dat u misschien ook wel ergens op uw bureau hebt staan. Twee rekjes met vijf metalen balletjes aan draadjes, die je op een verloren moment leuk kunt laten kaatsen. Nu ben ik geen bèta maar een gamma. Het ding duidt voor mij niet zozeer het geheim achter de zwaartekracht, maar vooral de destructieve kracht van het integratiedebat van de afgelopen tijd.

null Beeld anp
Beeld anp

Ik identificeer mij altijd met het balletje in het midden, dat moeite heeft in balans te blijven omdat hij voortdurend van links en rechts meedogenloos uit de kalme rust van het evenwichtige midden geknald wordt. Ook het fenomeen polarisering wordt goed in beeld gebracht. Als niet een, maar twee balletjes beginnen te knallen op rechts, dan leidt dat op links precies ook tot twee balletjes. Als drie balletjes hijst, raakt het midden uit balans en knalt beurtelings met links of rechts mee. De verbinding is zoek.

Sinds Sylvana Simons aankondiging dat ze voor de politieke beweging Denk heeft gekozen, zijn de balletjes weer flink aan het kaatsen. Terwijl ik oprecht geloof dat ze juist verbinding wil. Maar een zwarte vrouw die zich uitspreekt wekt ongelofelijke weerstand op.

Terwijl die reuring losbarstte woonde ik de uitreiking van de PC Hooftprijs aan Astrid Roemer bij. De eerste zwarte schrijfster die de meest prestigieuze literaire prijs in Nederland won. Bij haar aanvaardingsspeech schetste ze raak de dilemma's rond haar identiteit. Een mens heeft hierin immers weinig te kiezen, maar het werkt wel door in alle aspecten van het leven.

'Als ik deze prijs zou hebben gekregen vanwege het land waar ik ben geboren, vanwege mijn etniciteit, mijn sekse, of gezien de aard van mijn romantische liefdeskeuzes, zou ik hem, hoe prestigieus ook, niet accepteren. Omdat de ontwikkeling die ik heb doorgemaakt mij juist heeft ontkoppeld van levensfeiten waarvoor ik welbeschouwd geen keus heb kunnen maken. Maar mentaal ontkoppeld te zijn van dingen waarvoor ik niet heb kunnen kiezen, betekent geenszins dat deze feiten, die niet te veranderen zijn, je met rust laten. Integendeel. Ze teisteren me, verwarren me soms, troosten me ook, en zijn onophoudelijk verontrustend; de worsteling met een identiteit die meer belastend is dan bevrijdend. Die meer verdriet heeft gegenereerd dan vreugde. Niet omdat met individuen uit gekoloniseerde leefgebieden iets niet in orde is, maar omdat een dergelijke etnisch culturele identiteit overal ter wereld meebeweegt met de waan van de dag, zoals bij een beursgenoteerde waarde.'

Sinds Sylvana's aankondiging schoot de waan van de dag subiet omlaag tot het inmiddels bekende dieptepunt dat we jaarlijks tot zo rond het heerlijk avondje hopen uit te stellen. De onvermijdelijke Facebook-pagina 'zwaai Sylvana op 6 december uit op de stoomboot', voorzien van consequent nooit door de spellingcheck gehaald racistisch braaksel, kreeg binnen een mum van tijd duizenden likes. Wie er over valt is volgens de rechtspopulistische media een klagende beroepsneger. Of erger.

Ik bekeek het filmpje van Sylvana op de site van Denk en besefte: Ze heeft echt integere bedoelingen heeft met haar stap. Vertelt haar verhaal recht uit het hart.

Maar toch, haar keuze voor Denk zou niet de mijne zijn. Dat ze nu al meegetrokken wordt in een rare kadaverdiscipline waarbij ze ongemakkelijk zaken als de Armeense genocide uit de weg gaat, past gewoon niet in die gedachte van verbinding.

Ik zou het toejuichen als Denk de moed heeft zich als beweging op de échte verbinding te richten waar Sylvana het over heeft. Moed omdat dit vergt dat ook ongemakkelijke, sektarische en discriminatoire neigingen binnen de eigen gelederen aan de kaak gesteld dienen te worden. Ik heb moeite met islamofobie, maar ook met het antisemitisme van sommige Nederlandse moslims, zoals dat ook rijkelijk op sociale media en etnoplatforms wordt geventileerd.

Je moet stevig in je schoenen staan om zelfkritiek te hebben. Dat integere politici als Aboutaleb als 'huisnegers' worden weggezet is abject. Spanningen binnen de Turkse gemeenschap in Nederland tussen Turken en Koerden, seculieren, soennieten en alevieten, sjiieten of Gülenisten: Zet er een streep door, Denk.

We zijn gericht op Nederland en hier streven we naar verbinding. Word een regenboogpartij van nuchtere redelijkheid. Het zou prachtig zijn als Sylvana de wind eronder zou hebben bij Denk. Want stiekem denk ik dat zij een balletje in het midden is.

Aanvullingen en verbeteringen: In een eerdere versie van deze column stond: 'Wie erover valt, is volgens de Jan Dijkgraafjes van deze wereld een klagende beroepsneger'. Jan Dijkgraaf heeft dit woord echter niet gebruikt. Bedoeld werd: volgens rechtspopulistische media.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden