De mix tussen mannelijk en vrouwelijk typeert mijn stijl, ik vind dat sexy

Hoe Scandinavisch haar merk Filippa K. ook overkomt in zijn sublieme eenvoud, zelf voelt Filippa Knutsson zich niet zo Zweeds. De pan-europese gids van een zelfverklaard Europaan.

Filippa Knutsson. Beeld Els Zweerink

Vandaag draagt Filippa Knutsson (52), oprichter en naamgever van het Zweedse kledingmerk Filippa K., van top tot teen haar eigen ontwerpen: een zwart smokingjasje met satijnen revers - haar ultieme klassieker, waarover later meer - met daaronder een zwart hemdje en een donkerblauwe, wijde broek. Zes jaar geleden was dat wel anders: Knutsson verliet haar bedrijf toen voor een sabbatical. 'Ik had geen fut meer en het voelde alsof de ziel uit het merk was.' Ze begon haar kast aan te vullen met andere ontwerpers. 'Maar nooit Scandinavische merken, dat was mijn eer te na.' Sinds een jaar is ze terug als creative director. 'Het merk blijft toch mijn kind. Het voelde alsof ik er nog niet klaar mee was, alsof er nog meer te halen viel.'

Ze is in Amsterdam voor de opening van de nieuwste Filippa K.-winkel. In een hoekje, naast een rek mannenkleding, eet ze een linzensalade en drinkt ze een cappuccino. Om haar heen klinkt geboor en getimmer; in de etalage staat een ladder, want het logo moet nog op de muur worden bevestigd. Nog vijf uur tot de officiële opening; nog drie interviews te gaan.

Wie Scandinavische stijl zegt, zegt Filippa K. Knutsson richtte haar merk in 1993 op. 'We zaten in de overgang van de hysterische jaren tachtig naar het minimalisme van de jaren negentig. Er was, na al die punk en prints, behoefte aan simpele, goedgemaakte kleding.' Zij wist met haar eerste collectie van stretch jeans en gebreide truien meteen de juiste snaar te raken bij de modieuze vrouwen in Stockholm. In 25 jaar is de lijn van 'stijl, eenvoud en kwaliteit' doorgezet en het merk uitgebreid met mannenkleding, sportkleding, schoenen en accessoires. Bij Filippa K. geen trendy prints of te modieuze silhouetten, maar Scandinavische soberheid en gewoon goed gesneden kleren.

Zo typisch Scandinavisch als haar merk is, voelt Knutsson zich zelf niet. 'Ik voel me veel meer Europeaan.' Niet zo gek: ze woonde van haar 2de tot haar 21ste in Londen met haar moeder en broer, verhuisde zeven jaar geleden van Stockholm naar Parijs, en anderhalf jaar geleden van Parijs naar Londen. 'Als je eenmaal Zweden verlaat, is het moeilijk er terug te keren. Het voelt voor mij te veel als een gesloten, homogene cultuur. Mijn wortels liggen er ook helemaal niet.' In haar favorieten dan ook weinig Zweeds, en des te meer Frans en Brits.

CV

1966 Geboren in Stockholm
1984 St. Paul's meisjesschool afgerond
1985-87 Studie Fashion Merchandising aan het American College in Londen
1987-1993 Gewerkt voor Gul & Blå, het bedrijf van haar vader
1993 Filippa K. opgericht, samen met inmiddels ex-man Patrik Kihlborg
1997 Eerste twee winkels geopend (in Stockholm en Oslo), Knutsson ontvangt de Guldknappen-designprijs voor Zweeds modeontwerper van het jaar
1998 Eerste mannencollectie
2001 Eerste winkel buiten Scandinavië geopend, in Amsterdam
2012 Sabbatical, neemt afstand van merk
2017 Terug in het bedrijf als creative director.

1. Museum: Musée Rodin in Parijs

'Het Musée Rodin huist in een vrijstaand landhuis uit de achttiende eeuw, in het zevende arrondissement van Parijs. Rodin heeft er zelf gewoond, van 1908 tot zijn dood in 1917. De Franse staat wilde het gebouw van hem kopen. Hij is in onderhandeling gegaan, en heeft uiteindelijk het pand verkocht onder de voorwaarde dat het na zijn dood een museum met zijn werk zou worden.

'Het is een prachtig gebouw, met een beeldentuin die zo vredig aanvoelt. Ik word rustig van al dat culturele erfgoed om me heen. Ik woonde er vlakbij en ging er vaak heen, om met vrienden een kop koffie te drinken in het museumcafé, of om in de tuin mijn werk te overdenken.

'Rodins werk is al een eeuw oud, maar het voelt zo modern, die simpele naakte figuren die hij beeldhouwde en schilderde. Ik weet niet of zijn werk me per se inspireert, ik denk meer dat kunst in het algemeen me inspireert. Waarom? Wat een existentiële vraag. Omdat het je dwingt in verbinding te komen met je zintuigen in plaats van je gedachten. Ik ben iemand die vaak gedwongen wordt hard na te denken in haar werk, via kunst kan ik in contact blijven met mijn zintuigen.'

'Het is een prachtig gebouw, met een beeldentuin die zo vredig aanvoelt. Ik word rustig van al dat culturele erfgoed om me heen.' Beeld Imageselect

2. Traditie: Engelse theetijd

'Bijna mijn hele jeugd heb ik in Londen gewoond. Mijn moeder is er toen ik 2 was heen verhuisd met haar twee kleine kinderen, na de scheiding van mijn vader. Dapper dat ze dat durfde, als alleenstaande werkende vrouw. Mijn ouders zaten allebei in de mode*. Mijn vader had een jeansmerk, Gul & Blå, een beetje in de stijl van Fiorucci, met veel kleur, prints en tierlantijnen. Samen runden ze de eerste boetiek in Stockholm met kleding in die sixties popstijl. Het was de tijd van The Beatles, mijn moeder wilde naar Londen omdat het daar gebeurde.

'De eerste tien jaar hebben we in Chelsea gewoond, vlak bij Kings Road, het epicentrum van de modewereld. Omdat mijn moeder werkte, hadden we thuis een nanny. Voor haar was de tea een belangrijk ritueel. Elke dag rond vier uur, of het nou bij ons thuis was of bij vriendjes, gingen we ervoor zitten. Het was een moment voor de nanny's om te socializen en voor de kinderen om met elkaar te spelen.

'Nog steeds vind ik het een fijn, troostend ritueel: even de tijd nemen om te lezen, met elkaar te praten - een pauze van het dagelijks bestaan. Vooral in de winter is hete thee zo heerlijk. Hij moet niet lauw zijn, zoals je hem soms in andere landen krijgt, dat komt de smaak van zwarte thee niet ten goede. Voor de speciale momenten kies ik thee van Fortnum and Mason, maar vaker drink ik wat ze 'bouwvakkersthee' noemen: goedkoop - het liefst PG Tips - sterk, en met een flinke scheut melk.'

Beeld Els Zweerink

3. Beroemdheid: Meryl Streep

'Ik wil graag The Post zien, de nieuwe film van Spielberg, want ik houd van films die zijn gebaseerd op echte verhalen, en dan vooral verhalen die ertoe doen. Zoals deze, over de rol van de eerste vrouwelijke krantenuitgever in het aan het licht brengen vande Pentagon Papers in 1971. Die focus op een vrouw, haar durf, en dan vooral in het medialandschap van die tijd, spreekt me aan.

'Meryl Streep vertolkt de hoofdrol. Zij kan echt alles, van Margaret Thatcher tot Julia Child spelen. Ze kan sterk verschillende vrouwen belichamen, altijd met een zekere warmte en elegantie. Ze laat het authentiek voelen. Ik zou haar graag ontmoeten, en zou zeker trots zijn als zij Filippa K. zou dragen. Sterker nog: er zit een foto van haar in mijn presentatie over de identiteit van het merk. Die slide gaat erover dat Filippa K. toegankelijk en vertrouwd moet voelen. Meryl Streep belichaamt dat voor mij.'

Meryl Streep in The Post. 'Zij kan echt alles spelen, van Margaret Thatcher tot Julia Child, en altijd met een zekere warmte en elegantie.' Beeld Niko Tavernise

4. Krant: The New York Times International Edition

'Acht jaar ben ik abonnee van wat nu The New York Times International Edition heet, toen ik een abonnement nam was het nog The Herald Tribune. Toen ik in Parijs woonde, las ik hem echt van voor naar achter, daar heb ik nu helaas geen tijd meer voor. Wel is het nog vaste prik bij het ontbijt. Ik houd van de dringendheid van een krant: elke dag weer een reflectie op de stand van zaken in de wereld, zoals die nu is.

'De modeberichtgeving in de New York Times is geweldig. Eerst was het natuurlijk Suzy Menkes, maar haar opvolger Vanessa Friedman mag er ook wezen. Verder lees ik graag de opiniestukken van Roger Cohen, over diplomatiek en internationale betrekkingen. Hij schrijft heel vrijelijk, vol humor en emotie, knap als je bericht over wereldpolitiek.

'Al in Zweden was ik klaar met de nationale kranten: alle pagina's stonden vol met nieuws over kinderopvang. Niemand schreef over wat er in de rest van de wereld gebeurde. Het zal ook wel te maken hebben met mijn Engelse scholing, daar wordt veel nadruk gelegd op belangstelling voor het culturele debat, wat er leeft in de maatschappij. Ik heb vriendinnen in Stockholm die nooit een krant lezen, daar kan ik met mijn hoofd niet bij.'

Beeld Els Zweerink

5. Kunstenaar: Le Corbusier

'Veel mensen kennen de Zwitsers-Franse Le Corbusier als architect, maar hij was ook een begenadigd kunstenaar. Hij ontmoette in 1918 de kubistische schilder Amédée Ozenfant, en samen zetten ze een nieuwe stroming op: het purisme. De vier jaar daarna heeft hij niets gebouwd en zich volledig toegelegd op zijn schilderwerk, waar hij ook van leefde.

'Via bevriende kunsthandelaren heb ik een werk van hem kunnen kopen. Het is een abstracte collage op van dat simpele bruine pakpapier, volgens mij zonder titel. Daarop staat een schets van een zittende figuur, en daarbovenop heeft hij stukken rood en groen papier geplakt. Daarbovenop heeft hij met dikke, zwarte penseelstreken vormen geschilderd. Die combinatie van materialen en technieken sprak me aan. Het werk hangt op de overloop van de trap naar mijn werkkamer, ik loop er dagelijks meerdere keren langs.

'Ik ben niet iemand die is geïnteresseerd in intellectuele kunst met een lange en moeilijke uitleg van de betekenis. Het moet mijn gevoel aanspreken en visueel aantrekkelijk zijn. Als een werk direct emoties oproept, vind ik het veel interessanter.'

'Architectuur is voor mij een van de hoogste kunstvormen. Stel je voor: iets ontwerpen dat er voor de eeuwigheid moet staan. Dat lijkt me zo moeilijk. Ik identificeer me meer met de wereld van design dan met die van de mode, noem mezelf ook nooit modeontwerper. Mijn moeder kon echt patronen tekenen, stof draperen om een paspop om tot een ontwerp te komen; ik niet. Ik ben creative director van een modemerk, bepaal de boodschap en de visie en ben voor de uitvoering daarvan afhankelijk van een team geweldige ontwerpers. De toepassing in het echte leven, de poging iets tijdloos te maken vind ik veel interessanter dan het theater, de catwalks, de shows en de feestjes in de modewereld.'

Tentoonstelling van Le Corbusier in Madrid, 2006. 'Le Corbusier was niet alleen architect, maar ook een begenadigd kunstenaar.' Beeld epa

6. Restaurant: L'Arpège in Parijs

'Mijn vriend, die architect is en in Parijs woont, en ik zijn twee jaar geleden gaan eten bij L'Arpège, het driesterrenrestaurant van de Franse chef Alain Passard. Het bestaat al sinds 1986 en kreeg in 1996 zijn derde ster. In 2001 besloot Passard alle vlees en vis van het menu te schrappen, best dapper in een keuken die zo draait om vleesgerechten. Hij kweekt alle groenten in zijn eigen tuinen.

'Ik las een profiel over hem en dacht: hier wil ik heen. Wat hij deed, klonk zo inspirerend en anders. Het sprak me aan dat hij ook schilder is, dan moet hij wel creatief zijn. Ondanks de drie sterren voelde het restaurant helemaal niet pretentieus: een simpele inrichting, met goede akoestiek en belichting, meer niet. We hadden een elfgangenmenu, elk gerecht was een explosie van smaak. Wat ik precies heb gegeten, weet ik niet meer - ik ben heel slecht in het herinneren van eten.'

'Hij kweekt alle groenten in zijn eigen tuinen.' Beeld getty

7. Choreograaf: Michael Clark

'Vorig jaar zag ik het werk van de Schotse choreograaf en danser Michael Clark voor het eerst live, daarvoor had ik er alleen video's van gezien. Een vriend had me aangeraden naar To a Simple, Rock 'n' Roll... Song te gaan in het Barbican, een hommage aan Patti Smith en David Bowie. Dansers in zilveren pakken op de tonen van Blackstar: het was ingetogen, klassiek, maar met een twist. Toen ik na afloop naar buiten liep, voelde ik me geïnspireerd en voldaan.

'Clark is een extreem figuur. Hij is verslaafd geweest aan heroïne en methadon, leed aan alcoholisme. Misschien hoort dat bij zijn genialiteit. Hij begon zijn eigen gezelschap in 1982, toen hij pas 21 jaar was, en brak door met zijn eighties crossover van ballet en punk. Vier jaar geleden is hij geridderd voor zijn diensten in de danswereld.

'Zijn dans is niet zomaar rare, moderne kunst, het is een doordachte combinatie van de rebelse punkvibe van Londen uit de jaren tachtig en traditionele balletpassen. Ik heb het idee dat Britse kunstenaars vaak de ballen hebben om zich vol overgave in het experiment te storten. Ze durven onconventioneel te zijn, geloven dat wat ze doen geniaal is, en daarom lukt het ook vaak.'

To a Simple, Rock 'n' Roll... Song: 'Een hommage aan Patti Smith en David Bowie. Het was ingetogen, klassiek, maar met een twist.' Beeld HH

8. Kledingstuk: zwart smokingjasje

'De zwarte blazer die ik nu aan heb is Filippa K. Hij is al zeven jaar oud maar ziet er nog steeds fantastisch uit. Ik heb af en toe een item nodig dat me helpt in mijn zakelijke rol te komen. Een zwart smokingjasje doet dat voor mij het beste. Als ik zo'n jasje aantrek, voel ik me meteen gekleed, scherp, formeel, gefocust. Ik heb denk ik drie varianten in mijn kast hangen. Die collectie rouleert sterk; elk nieuw seizoen kijk ik of er een mooi exemplaar tussen zit en vaak doe ik dan een andere de deur uit.

'Zo'n jasje is een klassieker voor iedereen, misschien voor elke vrouw net in een andere pasvorm. Zelf houd ik van een rechte snit, als de Le Smoking van Yves Saint Laurent. Hij was de eerste die in 1966 met een pak voor vrouwen kwam, echt een icoon op dat gebied. Die mix tussen mannelijk en vrouwelijk typeert mijn stijl, ik vind dat sexy.

'Tot zes jaar geleden droeg ik uitsluitend Filippa K. Ik had geen behoefte aan iets anders, ik ontwierp de kleren die ik wilde dragen. In de tijd dat ik niet voor het bedrijf werkte - ik zat alleen nog in het bestuur - voelde ik me gefrustreerd en ben ik ontrouw geweest. De kleren waren plat, ze lieten de drager er niet aantrekkelijk uitzien. Het was tegelijk te trendy en te ouderwets.

'Ik kocht nooit andere Scandinavische merken. Welke wel? Daar wil ik niet te veel bij stilstaan. Het grappige was dat iedereen nog steeds dacht dat ik me kleedde in Filippa K. Blijkbaar had ik de stijl zo onder de knie dat ik hem ook met andere merken kon reproduceren.

'Het was een interessante oefening om met andere merken te experimenteren. Mijn kast was voorheen 98 procent Filippa K. Nu is het waarschijnlijk fifty-fifty. En ik denk dat het naar 70/30 of 80/20 gaat. De eerste collectie waaraan in heb meegewerkt is eind januari te zien op de Stockholm Fashion Week. Ik heb de sensualiteit teruggebracht, er zit meer seks en eenvoud in de nieuwe collectie.'

Zo moeder... Filippa (rechts) in door haar moeder (midden) ontworpen kleding.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden