De missie van D66

D66 lijkt na tweeëndertig jaar een gewone partij te worden. De club noemt zich voortaan sociaal-liberaal en zal zijn beginselen gaan vastleggen in een 'basisdocument'....

De door het congres van afgelopen zaterdag gekozen 'ondertitel' sociaal-liberaal zal de helderheid en de herkenbaarheid van D66 niet ten goede komen. Sociaal-liberaal zijn we immers bijna allemaal. Bovendien suggereert de term dat D66 zijn identiteit ontleent aan het positie kiezen tussen de PvdA en de VVD. Kennelijk zijn er - in tegenstelling tot in 1966 - geen reclamejongens meer die de partij van bruikbare adviezen kunnen voorzien.

Libertijns was een betere benaming geweest, zoals D66-prominent Bob van den Bos vrijdag op deze pagina opperde. D66 is immers bij uitstek een humanistische, radicaal-individualistische, antiklerikale beweging die het zelfbeschikkingsrecht van de burger als belangrijkste doelstelling heeft.

Het is te hopen dat het debat over de uitgangspunten, dat nu door de actiegroep Opschudding is afgedwongen, zich concentreert op de vraag wat D66 onderscheidt van andere partijen en op wat de toegevoegde waarde van de partij moet zijn. Enig historisch besef is daarbij onontbeerlijk.

D66 werd opgericht om een einde te maken aan de samenzwering van het politieke establishment tegen de mondige burger. Coalitie-gekonkel belemmert een politieke strijd met open vizier over de vraagstukken die de burger belangrijk vindt. Daardoor heeft de kiezer het nakijken, luidde de diagnose.

Oprichter Hans Gruijters schreef in 1967: 'De ideologie heeft geen invloed van betekenis op de politieke gezindheid. Zij dient slechts als een onpolitiek, historisch bindmiddel, dat in de politieke actie mensen bijeenhoudt, die in de belangrijke vraagstukken van de politiek scherper van mening verschillen dan de aanhangers van elkaar bestrijdende partijen.'

Deze boodschap is actueler dan ooit: de politieke verschillen lopen per onderwerp dwars door de partijen heen. Eens in de vier jaar kan de burger zijn stem op een partij uitbrengen en het enige dat hij zeker weet is dat die partij in een aantal voor hem belangrijke zaken een andere keuze zal maken. Staatsrechtelijke hervorming is dan ook onverminderd urgent: de coalitiepolitiek - waaraan D66 nu zo ijverig meedoet - loopt de democratie voor de voeten.

Het lijkt er een beetje op dat de Democraten hun programma van dienstbaarheid van de politiek aan de autonome burger willen relativeren. Dat zou jammer zijn en onverstandig. De strijd tegen kartels en groepsbelangen, regelzucht en bevoogding, privileges en bureaucratie blijft ruim voldoende voor een overtuigende politieke missie.

Pas als D66 haar belofte van 1966 heeft ingelost, mag ze een gewone partij worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden