Interview Mark Rutte

De minister-president spreekt: ‘Laten we elkaar geen crisis aanpraten. Echt jongens, hou op’

Minister-president Mark Rutte bij de Ridderzaal op Prinsjesdag. Beeld Foto Phil Nijhuis / ANP

Premier Mark Rutte ontvangt op Prinsjesdag traditiegetrouw de schrijvende pers voor een groepsgesprek in het Torentje. Dertien kritische vragen over een kabinet dat nu het geld laat rollen.

Door alle uitgaven en lastenverlichtingen van dit kabinet zal er toch weer een begrotingstekort ontstaan in 2021. Is dat uw eer niet te na?

‘Daar hoeven we niet al te fetisjistisch over te doen. De staatsschuld zakt naar een niveau waarvan wij denken: dat is wel best. Hij is teruggebracht naar het niveau van voor 2010. Door de investeringen en lastenverlichtingen worden we ook sterker. Als er tegenslagen komen, staan we agile (behendig, red.) klaar.’

Het is al de derde Prinsjesdag op rij dat er wordt gewaarschuwd voor de internationale onzekerheden. Moet u dan niet juist de uitgaven beperkt houden?

‘Laten we elkaar nu geen crisis aanpraten. Echt jongens, hou op. Dat is echt niet nodig. We hebben zo’n beetje de laagste staatsschuld van Europa. Onze economie groeit naar over de 850 miljard. De situatie is niet vergelijkbaar met de periode rondom de val van Lehman Brothers in 2008. Toen zagen we enorme tekorten ontstaan op de begroting. Dat is nu niet het geval.’

Heeft u Gerrit Zalm wel even gebeld, aangezien dit kabinet als eerste breekt met zijn begrotingsregels?

‘De Zalmnorm laat ruimte voor wat we nu doen...’

Volgens de Raad van State niet, en het kabinet erkent dat ook in een reactie. U doet uitgaven die eigenlijk niet kunnen volgens de regels.

‘De Zalmnorm betekent in de eerste plaats dat als de inkomsten tegenvallen je niet meteen de uitgaven hoeft terug te schroeven.’

De Zalmnorm betekent toch ook dat een kabinet niet meer gaat uitgeven als het goed gaat?

‘Er zijn heel veel Zalmnormen... We hebben eerder dit jaar inderdaad een kadercorrectie gedaan. Dat is toen al gemeld aan de Kamer. Er waren een paar grote problemen op te lossen, zoals bij de AOW-leeftijd. We maken ook wat kosten voor de klimaataanpak. Dat zijn langetermijninvesteringen, geen weggegooid geld.’

Het kabinet wil nu ook een investeringsfonds opzetten.

‘De vraag voor de lange termijn is: hoe kan een hoogontwikkeld rijk land de welvaart vasthouden in een wereld die razendsnel verandert? We gaan de komende maanden heel fundamenteel kijken naar waar de groeikansen voor Nederland liggen. Dat kan bijvoorbeeld kunstmatige intelligentie zijn, ik noem maar wat. Als de kansen in kaart zijn gebracht, is stap twee dat we iets kunnen doen met het feit dat we nu geld toe krijgen als we lenen.’

Hoe voorkomt u dat een kabinet-Baudet straks dat geld weer aan iets anders gaat besteden..

‘…aan een investering in de nationale identiteit.’ De premier lacht. ‘Dat is democratie. Dat kan ik niet voorkomen.’

Maar dan wordt het toch een hobbypotje?

‘Je moet het goed dichtschroeien. Dat gaan we nog allemaal uitzoeken. Begin volgend jaar willen we daar een ei over leggen.’

U moet alles nog uitwerken, maar toch al staat vast dat het fonds er komt?

‘De kans is heel groot, een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid. De overheid heeft een rol te spelen bij innovatie. Duitsland loopt nu enorm achter op het gebied van ict, glasvezel en dat soort dingen, maar als we niks doen gaan landen ons inhalen. Ik wil dat Düsseldorf er armer uitziet dan Rotterdam. Dat is nu zo. Prima als ze daar ook rijker worden, maar wij willen wel die voorsprong vasthouden.’

‘We gaan voorzichtig beginnen. Uitproberen wat werkt en wat niet. En we zullen fouten maken in het begin, onvermijdelijk. Het eerste jaar zullen er ook echt geen tientallen miljarden in dat fonds zitten. Dat is echt pas iets voor over twintig, dertig jaar.’

Mark Rutte en minister Hugo de Jonge op Prinsjesdag in de Ridderzaal voorafgaand aan de troonrede van koning Willem-Alexander. Beeld ANP

Maar dat geld moet je toch nu lenen? Nu is de rente laag.

‘We gaan dat geld niet nu lenen. Dat bouw je op. Het meest waarschijnlijke is dat we geld lenen op het moment dat we het ook echt gaan besteden.’

Is dit kabinet een ander beleid gaan voeren ten opzichte van het bedrijfsleven?

‘Nu ga ik mezelf toch verdedigen. De afschaffing van de dividendbelasting was heel specifiek bedoeld voor Brits-Nederlandse bedrijven. Het is spectaculair mislukt, episch, maar het was geen lastenverlichting voor die ondernemingen, maar voor hun aandeelhouders. Dat was nodig om te voorkomen dat die bedrijven niet naar Nederland zouden komen. Dat verdedig ik nog steeds, al zal ik het niet opnieuw gaan voorstellen.’

‘Nieuw is dat die hele grote bedrijven te weinig ruimte geven voor salarisverhogingen. Ik vind dat ze naar 4 tot 5 procent loonsverhoging moeten. Dat doen ze niet, en daarom zeg ik: Jongens, dan gaan we die verlaging van de vennootschapsbelasting iets minder en een jaar later doen. Per saldo gaan de mensen er in het land er netto op vooruit en de bedrijven krijgen netto een lastenverzwaring.’

Bent u niet bang dat grote bedrijven wegtrekken? Dat wij een soort België worden, een land zonder hoofdkantoren?

‘Praat je nu met ondernemers, dan balen ze natuurlijk van die vennootschapsbelasting, maar ze snappen ook wel dat ze te weinig aan cao’s hebben gedaan. Belastingen zijn ook niet enige factor waarom bedrijven hier investeren. Het vestigingsklimaat wordt ook bepaald doordat wij gewoon een land zijn waar je A1 infrastructuur, onderwijs en gezondheidszorg hebt.’

Kan het kabinet nog wat doen tegen de dreigende pensioenkortingen?

‘Wouter Koolmees (minister van Sociale Zaken, red.) gaat kijken hoe onnodige kortingen voorkomen kunnen worden. Er zijn best dingen te verzinnen, maar we moeten ook het draagvlak overeind houden. Als het allemaal te onzeker wordt op de lange termijn, gaan jongeren de verplichte inleg bij pensioenfondsen ter discussie stellen. Dan valt het draagvlak onder het stelsel weg.’

Lees meer over Prinsjesdag 2019

In zijn tweede Miljoenennota springt minister Wopke Hoekstra van Financiën hardhandig om met de erfenis van zijn voorganger Gerrit Zalm. Hoekstra zet diens fameuze ‘Zalmnorm’, al 25 jaar lang de belangrijkste pijler onder het Nederlandse beg

Hoe zit het met uw koopkracht?
Volgend jaar gaan we er gemiddeld flink in koopkracht op vooruit. Maar lang niet alle huishoudens profiteren evenveel. Bekijk hier wat u kunt verwachten voor uw inkomensgroep. 

In 2020 moet het echt gaan gebeuren. Na jaren van zuur en tegenvallend zoet, moet iedereen er volgend jaar op vooruitgaan: met gemiddeld 2,1 procent. Dat zou neerkomen op een van de hoogste koopkrachtstijgingen van deze eeuw. Dit verwacht het Centraal Planbureau na doorrekening van de begroting van het kabinet voor 2020.

Gematigde groei
Nederland moet zich voorbereiden op ‘een fase van gematigde groei’, ook al zijn de economische vooruitzichten voor het komend jaar positief, zo kondigde minister Hoekstra aan op Prinsjesdag.

Volledige Troonrede teruglezen
Lees hier de complete tekst van de Troonrede nog eens terug.

Rapportcijfers voor de ministers
Komend parlementair jaar wordt voor de meeste ministers cruciaal. Hoe doen zij het? Rutte III is een zesjeskabinet met potentie.

Voorbeschouwing op het nieuwe politieke jaar
Het derde kabinet-Rutte wist zich het afgelopen jaar met enkele verrassende politieke deals uit de gevarenzone te manoeuvreren. Nu breekt de tijd van de taaie uitvoering aan. Ook premier Mark Rutte zal zichzelf opnieuw moeten uitvinden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden