De miniatuurstad is opnieuw gegroeid

Als Madurodam op 1 april zijn poorten opent is het flink groter dan vorig jaar. Nieuw zijn onder meer een grote buitenhaven, een replica van de Erasmusbrug en een woningcomplex van de Amsterdamse School....

AUKJE VAN ROESSEL

HET zou een prijsvraag kunnen zijn. Met als hoofdprijs een toegangskaartje voor het hele gezin. Wat is het verband tussen studenten met tuberculose, een reserve-2e luitenant der Huzaren, een rijke Curaçaose familie, prinses Beatrix en het Muiderslot?

Waarschijnlijk zouden op zo'n prijsvraag de mooiste antwoorden komen; fantasievolle verhalen waarin onze kroonprinses vast een paar keer een geheime liefde koestert voor de Huzaar die ze dan 's nachts ontmoet op het kasteel Muiderslot. Want na 44 jaar weet bijna niemand meer het juiste antwoord. Dat luidt: Madurodam.

Toen prinses Beatrix in 1952 de miniatuurstad opende en meteen ook burgemeester werd, was het Muiderslot één van de gebouwen van het eerste uur. Het startkapitaal voor het naar Nederlandse begrippen oude attractiepark was geschonken door de rijke familie Maduro, die op Curaçao een grote handelsfirma dreef. Met het miniatuurstadje wilden J. Maduro en zijn vrouw een monument nalaten voor hun zoon George, die bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog reserve-2e luitenant was bij de Huzaren. De Maduro's verloren hun enige zoon in Dachau waar hij, vlak voor het einde van de oorlog, stierf aan vlektyfus.

Dat het monument voor George Maduro een miniatuurstadje werd, was een idee van B. Boon-Van der Starp. Zij is ook de link naar de totale oplossing van de prijsvraag. Boon was lid van de Raad van Bijstand van de Stichting Nederlands Studenten Sanatorium. De Raad zocht naar een manier om het sanatorium èn de studie van de zieke studenten te financieren. In het Engelse Beaconsfield had Boon gezien hoe met de inkomsten uit een miniatuurstadje Londense ziekenhuizen werden gesponsord. Boon wist de familie Maduro te winnen voor haar idee.

Op maandag 1 april opent Madurodam voor het 45ste seizoen zijn deuren. Vergeleken met 1952 is er veel veranderd. Zo is prinses Beatrix geen burgemeester meer van het miniatuurstadje. Sinds ze in 1980 koningin werd, bekleedt elk jaar een andere Haagse scholier deze ere-functie. Ook het sanatorium bestaat niet meer. In 1964 ging het dicht, omdat de doktoren de bestrijding van tuberculose onder de knie hadden. Sindsdien gaat een deel van de inkomsten van Madurodam naar andere goede doelen, zoals een manege voor gehandicapte kinderen.

Maar dat zijn allemaal veranderingen waarvan de bezoeker niets merkt. Dit kan niet worden gezegd van de nieuwe en ruimere jas waarin Madurodam vanaf begin april zit. Dat het oude toegangshek is vervangen door 'een typisch Nederlands entreegebouw' zoals de opdracht aan de architect luidde, kan niemand ontgaan. Al van verre is de vuurtoren te zien. Niks miniatuur in dit geval. Als baken voor de zeevaart zou deze vuurtoren op een van de Waddeneilanden niet misstaan.

Voor het typisch Nederlandse van het entreegebouw heeft architect Kuiper Compagnons het niet bij een vuurtoren gelaten. De ingang van het attractiepark ligt voortaan tussen een lage zomer- en een hogere winterdijk. Daar tussen slaat een kunststof-golf die bij de vuurtoren over de winterdijk dreigt te klappen om Den Haag onder water te zetten. Wie onder de golf doorloopt, komt in de stad Madurodam, die zoals elke stad van enig allure, aan haar toekomst bouwt. 'The truth behind the dykes', noemt het attractiepark deze expansiedrift in een wervende folder.

Begin maart heeft de waarheid achter de dijken nog veel weg van een bouwput. In de nieuwe, grote buitenhaven liggen de schepen op het droge alsof het eb is. De replica van de Erasmusbrug is al wel klaar, eerder zelfs dan de echte in Rotterdam, maar is nog onbereikbaar vanwege grote hopen zand, en asfalteerwerkzaamheden. De kleine supporters van PSV liggen nog op hun rug te drogen in het atelier om straks met frisse, nieuwe kleuren plaats te kunnen nemen in het voetbalstadion. En de timmerman laat in de werkplaats de zaagmachine nog vervaarlijk snerpen voor de laatste appartementen van het Amsterdamse woningcomplex Eigen Haard.

Om de heropening geen 1-aprilgrap te laten zijn, wordt onder de winterdijk met man en macht gewerkt om het daar geplande nieuwe Waterland-restaurant op tijd klaar te krijgen. Omdat de nieuwe kantoren in de dijken ook nog onbruikbaar zijn, zit de chef-kok elders in Den Haag te overleggen hoe de tournedos eerst aangebraden en later verwarmd kunnen worden voor een groot gezelschap dat de nieuwe Madurozaal afhuurt.

MIDDEN jaren tachtig begon Madurodam met de uitbreidingsplannen. Het attractiepark wilde er graag drie hectare bij hebben van het achter het stadje gelegen Scheveningse Bos. Aanvankelijk leek er geen vuiltje aan de lucht. Maar langzaam maar zeker werden de buurtbewoners wakker en groeiden de bezwaren tegen het kappen van de bomen. Toen had de gemeente Den Haag echter al een contract gesloten met Madurodam.

De weerstand werd zo groot dat de politiek het niet aandurfde het plan door te drukken. Zwaar teleurgesteld liet Madurodam weten te overwegen uit Den Haag te vertrekken. Helemaal opnieuw beginnen ergens langs de snelweg in het groen was misschien wel net zo makkelijk. Madurodam moet het tenslotte vooral hebben van de vele autobussen met buitenlandse toeristen, die met een bezoekje aan het miniatuurstadje vaak menen alles van Nederland te hebben gezien.

De gemeente Den Haag schrok van dit voornemen en deed er vervolgens alles aan om Madurodam als toeristische trekker voor de stad te behouden, ook al bleef voor velen de vraag wat de bustoeristen die Madurodam in 'hun pakket' hebben, eigenlijk uitgeven in de stad. Er werd een veel duurdere oplossing gevonden: een benzinestation moest verplaatst, waterleidingen verlegd, een stuk weg opgeofferd en een oprit van een viaduct afgesloten. Den Haag draaide op voor de extra kosten waarvan het bedrag angstvallig geheim wordt gehouden. Maar Madurodam kon blijven zitten waar het zat. En het nieuwe plan kostte minder 'groen'.

In totaal is Madurodam deze winter met ruim veertigduizend vierkante meter gegroeid. Vooral voor neven-activiteiten, want het miniatuurstadje zelf groeit maar met een kleine vijfduizend vierkante meter. Het nieuwe Madurodam telt straks twee restaurants met terras en twee zalen waarvan de grootste driehonderd man aankan. Een speelweide met picknicktafels moet gezinnen die een dagje uit willen, de gelegenheid geven de meegenomen boterhammetjes op te eten en wat overtollige, jeugdige energie kwijt te raken terwijl pa en moe even uitrusten.

Nieuw is ook Sand World Madurodam. In de kelder van restaurant 't Paviljoen, achter het 'oude stadje', liggen begin maart de zandhopen al klaar waaruit de medewerkers van Inaxi Holland sculpturen zullen 'beeldhouwen'. Thema moet zijn de strijd van Nederland tegen het water. In de zomermaanden trekken de professionele zandkastelen op het Scheveningse strand altijd al veel bekijks. Voortaan zullen ze het hele jaar door te bezichtigen zijn in Madurodam, want wintersluitingen zal het stadje niet meer kennen.

Bedrijven die hun leidinggevenden willen trainen in teambuilding, kunnen ook bij Sand World Madurodam terecht, voor workshops. Via het zand jezelf en je leidinggevende capaciteiten leren kennen! Maar ook ouders die voor het feestje van hun kind met de handen in het haar zitten, omdat een ballenbad met hamburgers ook al niet meer origineel is, kunnen bij Sand World Madurodam terecht. Voor een georganiseerd partijtje-met-zand.

Voor de doorsnee bezoeker blijft de hoofdmoot van Madurodam echter waar het ooit om begonnen is: het miniatuurstadje waarin bekende gebouwen of bouwwerken uit heel Nederland zijn samengebracht. Het paleis op de Dam vlakbij de Bossche Sint Jan, een Utrechtse gracht op een steenworp afstand van het Haagse Vredespaleis, en de Rotterdamse Euromast met een uitzicht op het Eindhovens Evoluon.

Jan Alblas werkte afgelopen maand in het atelier nog aan één van de 24 nieuwe maquettes voor de gegroeide stad, Eigen Haard. Van alle maquettes die Alblas heeft gemaakt in de twaalf jaar dat hij nu in dienst is bij Madurodam, vindt hij dit voorbeeld van de Amsterdamse school het moeilijkste project. 'Dat komt door al die rondingen, al die details.'

Volgens Alblas is in de werkplaats van Madurodam 'weglaten de grootste kunst. En dan moet het toch blijven lijken. Wij vinden het dan ook altijd een compliment als iemand tegen ons zegt: ''Goh, mijnheer, wat knap van u dat u al die kleine steentjes hebt gemetseld.'' We maken bijna alle maquettes van hout. Pas door de vele lagen verf, het zand wat er overheen wordt gespoten en de steentjes die we er vervolgens intekenen, gaat het lijken op een écht, bakstenen gebouw.'

ER ZIJN bezoekers die zich zo mee laten slepen door het 'net écht' van het kleine stadje, dat ze zich zorgen maken over het wel en wee van de bewoners. Zo kreeg de burgemeester van Madurodam eind vorig jaar een brief uit Texas van een geëmigreerde Nederlander. Zijn vrouw Carolyn, zo schreef hij, was - als gediplomeerd verpleegster - stomverbaasd geweest dat er geen ziekenhuis was in Madurodam, zijn zoon van elf die politieman wilde worden, miste een politiebureau en hijzelf, vrijwilliger bij de brandweer, ontdekte dat het stadje geen brandweerkazerne had.

De briefschrijver had ook een oplossing voor het door hem gesignaleerde 'probleem'. 'Ik raad U dan ook aan, zo U wilt met deze brief in de hand, bij Uw deelnemende bank- en verzekeringsmaatschappijen aan te kloppen met het verzoek U te helpen om in groot Madurodam een ziekenhuis, een brandweer- en GGD-complex en een politiebureau te bouwen. Het is immers van groot belang voor de winstgevendheid van deze maatschappijen dat U Uw inwoners adequate bescherming en verzorging kunt bieden.'

Vooralsnog moet Madurodam het nog zonder deze diensten stellen. Want het uitgangspunt blijft, zo kreeg ook de Nederlandse Texaan te horen: het stadje met de glimlach.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden