Opinie

'De miljarden van Klink komen er niet'

De voorgespiegelde besparingen in de gezondheidszorg door doelmatiger te werken zullen nooit worden gerealiseerd. Dat betogen hoogleraren Wim de Groot en Henriette Maassen.

Voormalig minister Ab Klink. Beeld ANP

Volgens oud-minister Ab Klink, tegenwoordig werkzaam bij het consultancy bedrijf Booz & Company, kan de zorg 10 tot 25 procent goedkoper zonder dat de kwaliteit of het recht op zorg wordt aangetast. Deze besparing van 4 tot 8 miljard euro op de medische verrichtingen kan worden gerealiseerd door overbehandeling en praktijkvariatie te verminderen, patiënten te laten meebeslissen over medische keuzes en de organisatie van de zorg te verbeteren.

Het verhogen van het eigen risico naar 350 euro en het stoppen van de vergoeding voor de behandeling van de ziekte van Pompe en Fabry is niet nodig, als de besparingen die Ab Klink ons voorspiegelt, worden gerealiseerd. Dit is ongetwijfeld koren op de molen van politici die pijnlijke keuzes willen ontlopen. Hierin schuilt tegelijk ook het gevaar van de analyse van Klink: de voorgespiegelde miljardenbesparingen door doelmatiger werken, zullen nooit worden gerealiseerd.

Waar het bedrag van 4 tot 8 miljard euro op is gebaseerd, is onduidelijk. Nergens in het rapport 'Kwaliteit als medicijn' wordt hiervoor een onderbouwing gegeven. Ab Klink en zijn mede-auteurs vinden dat het handelen van artsen op wetenschappelijk bewijs moet berusten, maar zelf laten ze na wetenschappelijk bewijs voor hun claim te leveren.

Onwaarschijnlijk
Door het voorkomen van overbehandeling vallen zeker kosten te besparen. Hoeveel weet niemand. De scheidslijn tussen een noodzakelijke en een overbodige behandeling is moeilijk te trekken. Om aan 8 miljard besparing te komen, zou een op de vier medische behandelingen onnodig moeten zijn. Dat is zeer onwaarschijnlijk.

Een van de weinige concrete voorstellen in het rapport is om mannen met prostaatkanker niet langer in een vroeg stadium te opereren. In plaats daarvan zou vaker door waakzaam wachten het beloop van de kanker in de gaten gehouden moeten worden. Een recent Scandinavisch onderzoek geeft echter aan dat vroegtijdig opereren kosteneffectiever is dan waakzaam wachten.

Afhankelijk van de leeftijd variëren de kosten tussen 2.500 en 103 duizend euro per gewonnen levensjaar in goede gezondheid. Alleen voor mannen boven de 75 is behandeling niet kosteneffectief. Vergelijk dit eens met de 300 duizend tot 15 miljoen euro die het kost om een patiënt met de ziekte van Pompe een jaar langer te laten leven.
Het kost drie tot zesduizend keer meer om een patiënt met de ziekte van Pompe een jaar langer te laten leven dan een prostaatkankerpatiënt. Ondanks dat wil vrijwel niemand de behandeling van patiënten met de ziekte van Pompe volledig stopzetten. Waarom zouden we dan wel de behandeling van prostaatkanker moeten beperken?

Het rapport van Ab Klink bevat voorstellen die de zorg eerder duurder maken dan goedkoper. Zo zouden artsen moeten worden beloond met 'kijk- en luistergeld' voor communicatie met patiënten.
Artsen belonen voor medische verrichtingen leidt tot overbehandeling. Als artsen 'kijk- en luistergeld' krijgen betaald, zal dat waarschijnlijk tot overcommunicatie leiden.

Met het voorkomen van onnodig zorggebruik kunnen geld en levens worden bespaard, maar we moeten niet de illusie hebben dat hiermee het probleem van de sterk stijgende zorgkosten in Nederland kan worden opgelost.

Wim de Groot is hoogleraar gezondheidseconomie aan Maastricht University (UM) en Henriette Maassen van den Brink
is hoogleraar economie aan de UvA en UM.


 
De voorstellen van Ab Klink maken de zorg eerder duurder
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden