'De militanten kennen Tel Aviv al'

Israël is het eerste land in het Midden-Oosten waarvan straatbeelden te zien zijn op Google Street View. Niet iedereen is blij met deze primeur.

'The hands that build, can also tear down' (Dezelfde handen die hebben gebouwd, kunnen ook dingen neerhalen.) Het is een van de vele teksten die op de hoge grijze muur zijn gekalkt die het Palestijnse Jeruzalem van het Joodse Jeruzalem scheidt. 'Free Palestine', staat er naast. In de ramen van een geparkeerd taxibusje is de reflectie van een vreemd, Star Wars-achtig bolletje te zien: de camera van Google Street View.


Sinds het afgelopen weekeinde heeft Israël een primeur: het is het eerste land in het Midden-Oosten waarvan straatbeelden te zien zijn op Google Street View. Vooralsnog gaat het alleen om 360 graden beelden van Jeruzalem, Tel Aviv en Haifa, later zullen ook steden als Beersheva, Nazareth en Eilat volgen.


Veel buitenlandse gebruikers zullen vooral de toeristen zijn die zich voorafgaande aan een reis naar Israël alvast wat willen oriënteren. Zij zullen niet teleurgesteld worden: de beroemde binnenstad van Jeruzalem, maar ook de stranden van Tel Aviv en Haifa zijn goed te bekijken. In Jeruzalem kan de virtuele pelgrim op de Via Dolorosa in de voetsporen van Jezus treden.


Opvallend is dat de christelijke en joodse heilige plaatsen van Jeruzalem goed zijn te zien, maar de camera van Street View is niet bovenop de Tempelberg/Haram Al Sharif geweest. De El Aqsamoskee en de beroemde Gouden Rotskoepel, toch hét symbool van de stad, zijn alleen van veraf te bekijken. De camera van Google stopt in de Suq Al Qatanin, vlak voor een van de toegangspoorten van de heilige berg. Je ziet het veiligheidspersoneel van de poort in het smalle straatje nieuwsgierig naar de camera kijken, net zoals de marktkooplui trouwens.


Nu we toch in de oude binnenstad van Jeruzalem zijn: het is opvallend dat er in het Joodse kwartier zeer uitgebreid is gefotografeerd, maar dat de Armeense, christelijke, en vooral de Arabische wijken er wat bekaaid vanaf komen. Niet alle straatjes en stegen zijn vastgelegd. Zo is de Heilige Grafkerk niet vanaf de straatkant benaderd.


Je mag het eigenlijk niet hardop zeggen, maar je zou haast denken dat de oprichters van Google, Larry Page en Sergey Brin - beiden deels van Joodse afkomst - bewust wat meer nadruk hebben willen leggen op het Joodse kwartier . Maar het zal veeleer met de toegankelijkheid van die wijk te maken hebben: een voertuig met een camera op het dak kan daar makkelijker manoeuvreren. Overigens is ook de Klaagmuur alleen van een afstand te zien.


Jeruzalem werd vorig najaar door het Googleteam gefotografeerd. De protesttent van de familie Shalit, die toen nog streed voor de vrijlating van hun in Gaza door Hamas gevangengehouden dienstplichtige zoon Gilad, staat nog voor de residentie van de minister-president. Resten van de zomerprotesten van 2011 tegen de regering zijn op sommige muren ('Revolution!') nog zichtbaar.


Het Palestijns-Israëlische conflict is op sommige beelden goed te zien. In Oost-Jeruzalem stopt de camera abrupt voor de door Israël opgerichte lelijke 'veiligheidsmuur'. In Palestijns Oost-Jeruzalem is het verschil met het (Joodse) westen van de stad goed te zien. Rommelige straatjes, half afgebouwde huizen, veel zwerfvuil.


De Googlecamera laat toevallig in datzelfde Oost-Jeruzalem - land dat voor de oorlog van 1967 niet tot Israël behoorde - Aryeh King zien, terwijl deze door een televisieploeg wordt geïnterviewd. King is een rechtse, Israëlische activist die er, met steun van veel geld uit de Verenigde Staten, voor ijvert huizen in Palestijnse wijken over te nemen ten bate van Joodse families. Deze 'judaïsering' van het oosten van de stad gaat vaak middels schimmige overnameconstructies en wordt door Palestijnen zwaar bekritiseerd.


King staat in de wijk Beit Hanina op Google Street View voor een huis waar, toevallig, de afgelopen week een Palestijns gezin uitgezet werd. Sindsdien wonen er Joden in de woning, bewaakt door particuliere beveiligers. Zondag werden er door boze Palestijnen nog stenen naar het huis gegooid.


Dat de straten van Jeruzalem, Tel Aviv en Haifa nu voor iedereen in de wereld te zien zijn, ging niet zonder slag of stoot. Vanuit de militaire sector klinkt kritiek: het zou een toename van terroristische activiteiten tot gevolg kunnen hebben. Ook in Teheran zullen ze sinds het weekeinde met meer interesse achter het computerscherm zitten, zo is de gedachte.


'Elke dag dat Street View online is, zal het schade toebrengen', zegt luitenant-kolonel Mordechai Kedar, die 25 jaar voor de binnenlandse veiligheidsdienst werkte. 'Zij (terroristen) zullen het dagelijks gebruiken.'


Ron Huldai, de burgemeester van Tel Aviv, is daarentegen niet bang dat Google Street View een toename van aanslagen in zijn stad tot gevolg zal hebben. 'Militanten kennen de stad goed genoeg. Daar hebben ze Google niet voor nodig.'


Overigens zijn militaire installaties in Israël door Google - net als in Nederland en de Verenigde Staten trouwens - met de computermuis weg gegumd.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden