De middeleeuwse Willem Wever

Persoonlijk nieuws dat ook wel eens in de krant mag? Volkskrant magazine stuurt een verslaggever op u af...

Hebben vrouwen testikels? Hoe lang bestaat de wereld nog? Waarom is de zee zout? Hoe ontstaat een erectie? Moet je een vriend vaak opzoeken? Waarom zijn mensen uit het Westen slimmer dan uit het Oosten? Wat is de gezondste plek ter wereld? Voor ons een vraag, voor Sidrac al achthonderd jaar een weet. Hij is de middeleeuwse Willem Wever.

Het Boek van Sidrac is een Middelnederlandse vertaling van het dertiende-eeuwse Oudfranse Livre de Sidrac. De Nederlandse editie verscheen een eeuw later. Onder leiding van de aan de Universiteit van Utrecht verbonden hoogleraar Orlanda Lie wordt op dit ogenblik door een groepje van zeven neerlandici en mediëvisten de laatste hand gelegd aan een moderne vertaling van het werk. Daarnaast vindt in het Utrechtse Universiteitsmuseum de tentoonstelling Sidrac - de vraagbaak van de Middeleeuwen plaats, die van 9 juli tot en met 30 oktober 2005 de encyclopedie onder de aandacht moet brengen.

Vijf jaar lang hebben de vertalers zich eens per twee weken verzameld in de A.W. de Grootkamer van de Opleiding Nederlands, waar A.W. de Groot zelve vanaf beschilderd linnen op hen neer keek. De oude lettervreter zal tevreden zijn geweest. Het in het najaar te verschijnen boekje, waarin honderd van de oorspronkelijke 1200 vraagstukken zijn opgenomen, is buitengewoon onderhoudend en geestig geworden. Ook biedt het verrassende inzichten in het mens- en wereldbeeld van de middeleeuwer. 'Dacht die bijvoorbeeld dat de aarde plat was?', vraagt Orlanda Lie. Tot 1492 zou je denken, maar nee. Orlanda: 'Volgens Sidrac is zij zo rond als een appel.' De vorm waarin de vraagstukken zijn gegoten is die van vraag en antwoord: de wijze Sidrac verklaart de wondere wereld aan koning Boctus. De grootte van dit rubriekje laat een volledig voorbeeld helaas niet toe, maar voor wie een inzicht wil hebben zijn vragen op de website www.let.uu.nl/sidrac gezet.

Naast hun tweewekelijke sessies zijn de vertalers, allen vrijwilligers, 'zo gek geweest' om af en toe een heel weekend in retraite te gaan. Ook de research heeft veel van hun tijd gevergd, mede doordat Sidrac de meest uiteenlopende onderwerpen behandelt. Hij laat zijn licht schijnen over onder andere theologie, kosmologie, engelenleer, zielenleer, geografie, astronomie, astrologie, geneeskunst, meteorologie, etiquette en ethiek ('Mag een man zijn vrouw slaan?'). Bovendien houden ze alle zeven van schaven, en zijn ze allemaal Pietjes Precies. 'Maar goed', besluit Orlanda, 'de deadline is onverbiddellijk: in elk geval moet het voor Sinterklaas in de winkel liggen.' Alleen aan wie ze het eerste exemplaar zullen overhandigen, daar zijn ze nog niet uit. Misschien dat Astrid Joosten het leuk zal vinden? Precies. Van: 'Dat zoeken we op'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden