De methode Van der Laan & Woe in drie liedjes

Van der Laan & Woe verheffen het cabaretlied tot een ambacht. Hun werkwijze in drie nummers.

Jeroen Woe en Niels van der Laan in de kleedkamer van Studio Cé Almere, waar De Kwis wordt opgenomen. Beeld Daniel Cohen

Niels van der Laan en Jeroen Woe merkten dat het publiek afhaakte zodra een liedje werd ingezet. Het lijkt een cabaretcode dat een liedje vooral een rustpunt is. Nu maken ze alleen nog maar liedjes die meteen een act zijn en de voorstelling verder brengen, of ze zetten muziek met wiskundige precisie onder een dialoog. Het zijn twee ambachtslieden, die ervoor zorgen dat het clou-woord van elke zin de juiste muzikale nadruk krijgt en de grappen, die vooraf op een lijstje worden genoteerd, op de geschiktste plek worden geplaatst.

Via het radioprogramma Spijkers met Koppen kwamen ze in 2010 terecht bij de VARA Oudejaarsvoorstelling Gedoog, Hoop en Liefde met Erik van Muiswinkel, waarna ze werden opgemerkt door Paul de Leeuw. Niet alleen in hun theatervoorstelling, maar ook in De Kwis, het satirische nieuwsprogramma op zaterdagavond is hun muzikale acrobatiek te horen. De methode Van der Laan & Woe in drie liedjes.

Sirtaki

Van der Laan had het nummer over de Griekse financiële crisis geschreven voor Spijkers met Koppen. Toen ze het op tv deden, werd er een act van gemaakt met Griekse kostuums, een dansje en Griekse homo-erotiek. De VARA wilde aanvankelijk dat het nummer volgens de wet van De Wereld Draait Door in anderhalve minuut zou worden afgeraffeld, of anders in twee stukken gehakt. Het duo hield voet bij stuk. Dat maakte het pad vrij voor de liedjes van normale lengte in De Kwis.

Toen Van der Laan eenmaal de sleutel van Sirtaki had gevonden, ging het schrijven redelijk snel. De sleutel was in dit geval het woordje 'bedankt' op de eerste twee noten van de Zorba-de Griek-klassieker van Trio Hellenique. Van der Laan: 'Dit is het moeilijkste lied dat we ooit hebben gedaan. Door onze lessen Spraak aan de Amsterdamse Toneelschool & Kleinkunstacademie, en vooral het onderdeel articulatie, het klein mechanisme, kunnen we veel lettergrepen verstaanbaar in één maat stoppen.'

Rein Proper en de kabinetjes

Het tweetal zondert zich altijd een halve dag af van de redactie van De Kwis om het wekelijkse lied te maken. En dan vaak 's nachts doorwerken aan de muziek. Meestal zit het zowel muzikaal als taalkundig gecompliceerd in elkaar. De autocue is onontbeerlijk.

Woe: 'Toen minister Schippers betuttelend zei dat we in de keuken een schoon vaatdoekje moeten gebruiken, dacht ik aan het liedje Ik heb een keukentje van The Ramblers. Niels kwam met het zinnetje 'Het kabinet-net-net-net-net geeft een advies-vies-vies-vies-vies op het ouderwets-vlotte ritme van The Ramblers. We maakten er een ondeugend mannengroepje van, met oh-la-la grapjes over Bill Cosby ('bruine bil'). Er moet altijd wel een diepere laag in. Niels verzon het couplet waarin het onhygiënisch gedrag van het kabinet wordt gehekeld: bij het oud vuil zetten van asielzoekers en het leger giftige verf laten gebruiken.'

Alleen dit

Van der Laan: 'Ons nieuwe programma gaat over de enorme drukte die bijvoorbeeld in de Zwarte Pieten-discussie wordt gemaakt. Door al die extra lagen verdwijnt de kern. Niemand weet dan meer waar het eigenlijk over gaat. We wilden dat idee in het openingslied vangen en kwamen uit bij het jazz-idioom van de bigband. Er komen zoveel improviserende instrumenten bij dat je het oorspronkelijke thema kwijtraakt. Wij vormen een a capella bigband en moeten dus alle instrumenten in klanken en woorden vangen, met als kerntekst: 'Dit, dit, dit, dit, alleen dit.' Als je de t van 'dit' een beetje nat en strak ritmisch uitspreekt, heb je de Hi Hat van de drummer, lange klanken die eindigen op een l zijn goed voor een jankende gitaar, en de blazers hebben weer korte woorden nodig, met een i- of è-klank.'

Woe: 'Het ziet er op papier als een dadaïstisch gedicht uit. We zijn echte nerds die eindeloos zoeken om zo'n woord- en klankpuzzel helemaal kloppend te krijgen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.