analyse internetoplichting marktplaats

De metamorfose van Marktplaats: van gemoedelijk verkoopplatform tot reservaat voor oplichters

Het hoofdkantoor van advertentiesite Marktplaats. Beeld ANP

Marktplaatsgebruikers gaan gebukt onder internetoplichting. Andere gebruikers klagen dat de website ‘is gekaapt door bedrijven’. Wat is er nog over van het ooit zo gemoedelijke tweedehands verkoopplatform?

Een boek voor de beginnende wijnkenner, aangeboden voor 20 euro. Voor zulke kleine bedragen zijn oplichters vast niet actief, dacht Jordy Leek toen hij het exemplaar bestelde en betaalde via een toegestuurde link. De vriendelijke verkoopster beloofde het boek op de post te doen en Leek maakte 20 euro naar haar over. Twee weken later heeft ze haar account verwijderd en hij kreeg nooit zijn boek.

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Leek deed aangifte, net als vele andere slachtoffers van betalingsfraude via internet. Bij de meest voorkomende oplichtingstruc vraagt de verkoper om eerst 1 eurocent over te maken. De betaalomgeving waar hij de nietsvermoedende koper vervolgens naar toe stuurt, is vrijwel identiek aan die van de meeste banken. Een keer inloggen en de oplichter heeft toegang tot je persoonlijke financiën.

Plan tegen betaalfraude

De politie kreeg zoveel meldingen binnen van betaalfraude dat het maandag een plan lanceerde om internethandelaren beter te beschermen tegen oplichters. Wie een valse betaal-link ontvangt, krijgt voortaan eerst een waarschuwing in beeld. Die moet potentiële slachtoffers behoeden naar een onofficiële en nagemaakte betaalomgeving te gaan. Het initiatief tegen het zogeheten phishing is ontwikkeld door de banken, politie en Marktplaats zelf.

Maar betalingsfraude gebeurt niet alleen online, zo ondervond Sandra, die niet met haar achternaam in de krant wil. Ze dacht haar telefoon snel voor honderden euro’s te kunnen verkopen. De jonge koper stond binnen een uur bij haar in de woonkamer. Samen telden ze het bedrag keurig na, maar de biljetten die hij overhandigde bleken nep. Camera’s in de woontoren legden de oplichter vast.

Sandra deed aangifte en benaderde Marktplaats voor zijn e-mailadres en IP-gegevens. Ze kreeg een standaardantwoord waarin werd verzocht aangifte te doen, wat ze dus al gedaan had. ‘Daarna liet Marktplaats niks meer van zich horen.’ Desgevraagd laat een woordvoerder weten dat de gegevens om privacygevoelige redenen niet zijn gedeeld. ‘Zelfs niet in het spijtige geval dat iemand slachtoffer is geworden van oplichting.’

Transformatie

De manier waarop Marktplaats worstelt met internetfraudeurs, illustreert de metamorfose die de website de afgelopen jaren heeft ondergaan. Ooit was het een bescheiden platform waar particuliere verkopers hun tweedehands spullen voor een prikkie van de hand deden. Wat in 1999 begon als een origineel idee op een zolderkamer, is uitgegroeid tot een miljardenbedrijf met meer dan twee miljoen gebruikers.

TIPS VOOR MARKTPLAATS
1. Blijf binnen de omgeving van Marktplaats als je iets koopt of verkoopt. 
2. Ga niet in op verzoeken om contact op te nemen via Whatsapp of sms. 
3. Weet met wie je handelt. Check of het bankrekeningnummer en het telefoonnummer van degene waar je mee handelt is gecontroleerd. Zoek iemand ook via Google en via de speciale checkerfunctie op Politie.nl.
4. Maak samen duidelijke afspraken over de levering (waar, hoe, gelijk oversteken, verzenden etc.)
5. Of maak pas geld over als je het product hebt ontvangen. 
6. Neem contact op met je bank als je een betaalverzoek of e-mail niet vertrouwt. 
7. Als iets te mooi lijkt om waar te zijn, dan is dat vaak ook zo. Dus blijf alert.

‘Zucht, Marktplaats is zo kapot gemaakt. Tijd voor een goede vervanger’, schrijft een teleurgestelde gebruiker van de verkoopsite op Twitter. Het nostalgische sentiment dat de tweet oproept, blijkt breder te leven: ‘Inmiddels geven we in veel gevallen zaken liever gratis weg dan dat we ons aan de ellende van Marktplaats bloot moeten stellen’, luidt een van de reacties.

Wie op zoek is naar een tweedehands fiets moet eerst tientallen bedrijfsadvertenties langs. Veel gebruikers klagen dat het platform is ‘gekaapt door bedrijven’. Gebruikers met heimwee naar vroeger troosten elkaar met een gratis te downloaden extensie, die de advertenties op de website laat verdwijnen en meer dan 11 duizend keer is geïnstalleerd.

Scheldkanonnades

Een groot deel van de kopers en verkopers op Marktplaats begeeft zich anoniem op het platform. De vele kolderieke conversaties die daaruit voortvloeien, blijken een hit op sociale media: populaire Facebook-pagina’s hebben tienduizenden volgers, die smullen van de vaak ongepolijste communicatie tussen verkoper- en koper.

Stil aan de zijlijn heeft Marktplaats niet gezeten. In de hoop een einde te maken aan de scheldkanonnades, introduceerde het platform een klein jaar geleden een systeem waarmee gebruikers elkaar kunnen recenseren met sterren. Nu is er een plan tegen internetoplichting. Tweedehands verkopers hopen dat het genoeg is om oude tijden te laten herleven.

Marktplaats is niet de enige plek waar mensen worden opgelicht. Ook WhatsApp of Tikkie zijn snoepwinkeltjes voor oplichters. Soms in een gevaarlijke cocktail van die drie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden