REPORTAGE

'De mensen in Molenbeek wisten zelf echt niet van Abdeslam'

'Grotesk', noemt schepen (wethouder) van Sociale Zaken Ann Gilles-Goris de berichten in sommige media dat de hele buurt wist dat Salah Abdeslam ondergedoken zat in Molenbeek en dat hij daar zelfs met een muts over het hoofd over straat liep.

De Brusselse wijk Molenbeek een dag na de arrestatie van Salah Abdeslam. Beeld anp

Ze woont nota bene zelf in de Vierwindenstraat, op een tiental huizen verwijderd van het appartement waar Europa's meest gezochte terreurverdachte vrijdag werd gearresteerd. 'Ik heb daar geen woorden voor. Dat doet geen recht aan de buurt', zegt de bestuurder van de Brusselse deelgemeente.

Het is zaterdagmiddag druk voor het appartement met twee verdiepingen, dat ligt ingeklemd tussen een apotheek en een overheidscomplex dat gerenoveerd wordt en de prachtige naam 'Gebouw van de Openbare Netheid' draagt. Het krioelt van de media, maar ook van buurtbewoners en ramptoeristen die een kijkje komen nemen.

We hebben hem

Auto's rijden in file voorbij het huis op 79, waar de dag ervoor Abdeslam met een schotwond in zijn been door zwaarbewapende eenheden naar buiten en in een auto werd gesleurd. 'We hebben hem', had de Belgische staatssecretaris Theo Francken triomfantelijk getwitterd, 126 dagen na Abdeslams vlucht uit Parijs.

De ramen op de begane grond zijn dichtgetimmerd met witte platen. Zes politieagenten houden de menigte voor het huis in de gaten, twee andere agenten proberen dertig meter verderop het verkeer op de kruising met de Delaunoystraat te regelen. Snackbar-sandwicherie Mali ('hamburger+coca=3,50') en bakkerij Alwijdane tegenover het pand doen goede zaken. Maar de verkopers willen verder geen commentaar geven op de spectaculaire inval bij de overburen een dag eerder.

Hoe een kleine crimineel terreurverdachte werd

De 26-jarige Salah Abdeslam was de meest gezochte terreurverdachte van Europa sinds de aanslagen 13 november vorig jaar in Parijs. De meeste terroristen die verantwoordelijk zijn voor 'Parijs' kwamen bij de aanvallen op het Bataclan-theater en andere doelwitten om het leven, door politiekogels dan wel door eigen toedoen. Abdeslam wist te ontkomen. Vrijdag werd hij gearresteerd in de Brusselse voorstad waar hij opgroeide en radicaliseerde.

Kleurrijk kruispunt

Op de hoek zit slagerij Omar. 'Ik wist niet dat hij daar zat', zegt de slager met een vleesmes in de hand. Een Spaanse jongen die een straat verderop woont en worstjes bestelt, ook niet. 'Ik vind het wel goed dat hij is gepakt', zegt hij. Het is een kleurrijk kruispunt, met aan weerskanten kruidenierszaken die hun groenten en fruit uitbundig hebben uitgestald.

'Het is heel erg wat hij heeft gedaan', vindt een bejaarde man in bruine djellaba en met een beige mutsje op het hoofd. Ook hij spreekt stellig tegen dat de buurt de terreurverdachte in bescherming heeft genomen. 'De mensen in de wijk wisten het echt niet. Het is goed dat hij is gearresteerd.'

De 24-jarige Asmae, die in de naburige Kortrijkstraat woont, noemt het 'ironisch dat de most wanted man al die tijd bijna naast ons woonde'. Ze kon vrijdag urenlang niet bij haar huis komen omdat diverse straten waren afgesloten tijdens de politie-actie. 'Ik dacht dat hij in Duitsland, Turkije of Syrië zat', zegt ze. 'We konden het niet geloven. Het is schokkend en een schande dat de politie dat niet eerder heeft ontdekt.'

De laatste vriend

De Vierwindenstraat is hemelsbreed 500 meter verwijderd van het ouderlijk huis van de terreurverdachte, dat recht tegenover het gemeentehuis aan het Gemeenteplein ligt. Maar schepen Gilles-Goris denkt niet dat Abdeslam daar lang heeft gezeten. Afgelopen dinsdag was er een inval in een huis in Vorst, een andere deelgemeente van Brussel, waar een man werd gedood, maar twee mensen wisten te ontsnappen. In de woning werden vingerafdrukken van Abdeslam gevonden. 'Hij is in paniek gevlucht. Waar ga je naartoe als je het niet meer weet? Naar de laatste vriend die je nog hebt, bij jou in de buurt', aldus Gilles-Goris. 'Hij was ongewapend, dat zegt genoeg.'

Donderdag is zijn broer Brahim Abdeslam, die zichzelf opblies op het terras van restaurant Comptoir Voltaire in Parijs, begraven op de multiconfessionele begraafplaats in Laken. 'Die vriend was ook op de begrafenis', weet Gilles-Goris. Hij werd al enige tijd door de politie in de gaten gehouden.

De gevangenis in Brugge waar Abdeslam vastzit. Beeld anp

Een netwerk van boeven

Burgemeester Francoise Schepmans van Molenbeek denkt dat Abdeslam 'zich steeds door verschillende buurten van Brussel heeft verplaatst'. Hij werd volgens haar beschermd door 'een netwerk van boeven en kleine criminelen die geradicaliseerd zijn'.

Schepen Gilles-Goris oppert dat ook zijn familie hem mogelijk heeft geholpen. 'Het is wel een zware fout dat hij niet is aangegeven', meent ze. Een advocaat liet dit weekend weten dat de familie opgelucht is over de arrestatie: omdat hij nog leeft en omdat er een einde aan de klopjacht is gekomen.

Abdeslam 'werkte in Brussel aan nieuwe aanslag'

De opgepakte terreurverdachte Abdeslam heeft tegenover de recherche verklaard dat hij 'iets nieuws voorbereidde' vanuit Brussel, daarbij doelend op een nieuwe aanslag. Dat heeft de Belgische minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders zondag bekendgemaakt. Abdeslam, die een sleutelrol speelde bij de aanslagen in Parijs van 13 november, werd vrijdag na vier maanden gearresteerd in Molenbeek.

Kritiek

De lokale bestuurders betreuren dat de aanhouding Molenbeek opnieuw in het middelpunt van de belangstelling heeft geplaatst als broeinest van terroristen, waartegen de overheid nauwelijks verweer heeft. Op het Gemeenteplein proberen ze dat beeld zoveel mogelijk te corrigeren. 'Molenbeek heeft 96 duizend inwoners', zegt Gilles-Goris. 'Maar er zijn maar dertig geradicaliseerden naar Syrië vertrokken. Uit Antwerpen en Vilvoorde zijn er veel meer gegaan.'

Ze verweert zich ook fel tegen de kritiek, onder meer van een Franse parlementariër, dat de Belgische politie en andere diensten hebben gefaald omdat Europa's meest gezochte terrorist zo lang onopgemerkt is gebleven in Brussel. 'Abdeslam is tijdens zijn vlucht van Parijs naar België twee keer gestopt en gecontroleerd door de Franse politie, maar die heeft hem gewoon laten gaan', schampert ze.

In het ouderlijk huis van Abdeslam aan het Gemeenteplein brandt een lamp. Een man vertoont zich kort door een kier achter de voordeur. Om de hoek in de smalle Pradostraat en verderop langs de Gentse Steenweg gaan het leven en de handel gewoon door - de bonte verzameling van winkels en kramen vol kleren, schoenen, kleden en huishoudartikelen doet denken aan een souk in Marokko.

Geradicaliseerd in het geweld

'Ik voel me niet onveilig in de wijk', zegt de 24-jarige Asmae, modern gekleed en met een donkerblauw hoofddoekje om het gezicht. Het is maar een kleine groep die geradicaliseerd is, denkt ze, waarin Abdeslam slechts een meeloper is. Het begint met drugs en kleine criminaliteit, en dan slepen ze er het geloof bij en worden steeds radicaler. Asmae heeft er niks mee: 'Hij is niet geradicaliseerd in de islam, maar in het geweld.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden