De mensen bij de achtste lantaarnpaal gaan niet weg

Tom Vennink in Moskou

.

Altijd staan er mensen op de brug. Bij de achtste lantaarnpaal, geteld vanaf het Rode Plein. Als het warm is, dragen ze T-shirts en gympen. De vrouwen soms een mooie jurk. Als het koud is, winterjassen en laarzen. Meestal is het koud.

Om 23.31 uur staan ze altijd even naast elkaar, het gezicht naar de bloemen op het asfalt. Een minuut lang. Zwijgend.

Deze maandagavond is het 1.025 dagen geleden dat hun vriend in elkaar zakte naast de achtste lantaarnpaal, met vier kogelgaten in zijn rug. Vriend. Zo noemen de mensen op de brug Boris Nemtsov, de oppositieleider die felle kritiek had op president Poetin. Het onderzoek naar de opdrachtgevers van de moord staat stil.

Misja (36) trekt zijn muts na de stilteminuut snel weer over zijn hoofd. Daaroverheen een dikke capuchon. Hij zegt: 'Ik wil niet dat mijn kinderen later tegen mij kunnen zeggen: papa, waarom heb jij toen niks gedaan? Daarom sta ik hier.'

Svetlana en Aleksander zijn er ook. Vanavond zijn zij de mensen op de brug, van 22.00 tot 0.00 uur. Om middernacht komen twee andere vrijwilligers, die bewaken de bloemen en kaarsen in de nacht, tot de volgende aflossing om 7.00 uur in de ochtend.

Tot de vier schoten op de brug werkte Aleksander als verkoper in de speelgoedindustrie. 'Nu vind ik het belangrijker om de rotzooi achter deze muren op te ruimen', en hij knikt naar de hoge, rode vestingwallen. Daarachter werkt de Russische president. Tussen de kantelen kijken beveiligingscamera's neer op de mensen op de brug - op die ene dag om 23.31 uur waren ze toevallig allemaal even buiten gebruik, volgens de autoriteiten.

'Boris was simpel en toegankelijk', zegt Aleksander, nu actief in een oppositiepartij. 'Niet iemand die zich gedroeg als een tsaar.'

Zijn vrouw belt, via Skype. Ze ligt al in bed, in een witte pyjama. 'Welterusten', zegt Aleksander tegen het schermpje van zijn telefoon.

Pats, een sneeuwbal tegen de rug van Misja. 'Landverraders', roepen twee mannen van een afstandje, en ze gooien er nog een paar. Misja, Aleksander en Svetlana werpen niet terug.

Foto Rechtenvrij

Ze zijn met andere dingen bezig. Aleksander probeert het asfalt rondom de bloemen ijsvrij te maken. Misja tuurt over de rivier. 'Ik denk graag', zegt hij. Svetlana veegt sneeuw van de bloemen en foto's.

Op één na zijn alle foto's van hun vriend, de charmante politicus met zwart krullend haar. Die ene andere is pasgeleden neergezet. Erop staat een man in een reflecterend veiligheidshesje. De foto is genomen naast de achtste lantaarnpaal geteld vanaf het Rode Plein. Ivan Skripnitsjenko was een van de mensen op de brug.

Hij was vroeg voor zijn avonddienst op 15 augustus. Hij stond naast de bloemen toen een brede man op hem afkwam. De man schreeuwde: 'Waarom sta je hier? Hou je niet van Poetin?' Ivan kreeg een stoot in zijn gezicht. Hij overleed in het ziekenhuis.

Tatjana arriveert rond middernacht. Zij gaat de anderen aflossen, voor de lange nachtdienst. Ze praat graag over Ivan. 'Buiten zijn diensten kwam hij vaak langs om bloemen te leggen. Ivan zei altijd: ik heb Boris meer bloemen gegeven, dan welke vrouw dan ook.'

Svetlana, Misja en Aleksander laten Tatjana achter als de Kremlinklokken middernacht slaan. 'Dag, lieverd', zegt Aleksander.

De sneeuwval wordt heviger en Tatjana, een vrouw van in de vijftig, trekt de kraag van haar jas verder over haar gezicht. In haar wenkbrauwen hangen ijskristallen. Haar teamgenoot is wat laat. Even staat er één mens op de brug. Langs haar razen de auto's. Zwarte wagens met geblindeerde ramen en zwaailichten. AMD staat er op de kentekenplaten. Administratsija Prezidenta.

Foto Rechtenvrij

Ze begint de verse sneeuw weg te scheppen en vertelt. 'Laatst kwamen er politieagenten. Ze zeiden dat ze een anonieme melding gekregen hadden over een vechtpartij hier. Ik zei dat er geen vechtpartij geweest was. Maar ze namen me mee naar het bureau. Toen ik hier terugkwam, waren alle bloemen en portretten weg. Zo doen de autoriteiten dat, ze verwijderen eerst ons en daarna alle bloemen, kaarsen en foto's.'

Soms nemen de autoriteiten niet de moeite om de vrijwilligers af te voeren. In een filmpje op YouTube is te zien hoe het ook kan. Een busje van de gemeentelijke reinigingsdienst stopt naast de achtste lantaarnpaal. Tien mannen springen eruit. Ze overmeesteren drie vrijwilligers en gooien alle portretten en vazen achter in hun wagen. Het gerinkel van brekend glas is hoorbaar. Een van de schoonmakers ziet dat een van de vrijwilligers aan het filmen is en stormt op de vrijwilliger af. Dan stopt het filmpje.

Maar de mensen bij de achtste lantaarnpaal gaan niet weg. Ze staan er, altijd, met nieuwe bloemen, neergelegd door landgenoten. Tatjana: 'Ze kunnen niets tegen ons doen. Wij zijn te eigenwijs gebleken.'

t.vennink@volkskrant.nl

Meer over