'De mens is geneigd God en zijn naaste te haten'

'Ik weet niet anders uit mijn kinderjaren dan dat wij iedere zondag naar de kerk gingen. Bij ons thuis werd vaak over het geloof gesproken en er kwamen mensen over de vloer die daar ook over spraken....

MARTIN SCHOUTEN

- Bent u gelovig opgevoed?

- Ze was helemaal van de kaart door dat overlijden?

'Ja. Men ging dan naar de kerk, maar dat vervulde voor het verongelukken van mijn zusje nou niet direct zo'n enorme rol als na die tijd. Ze heeft zich verdiept in geloven en is de extreme kant uitgegaan en wij moesten als kinderen mee. Ik was toen zestien en ik werd daar behoorlijk door aangesproken.'

- Wat sprak u daar zo in aan?

'Het diepe respect voor de Bijbel als openbaring van Gods wil. En het was ook een gezellige, nee, zo kan ik dat niet zeggen, maar een besloten gemeenschap, die erg op elkaar lette, veel met elkaar omging en over godsdienstige zaken sprak.'

- En u hebt ook gezien dat uw moeder daar troost in vond?

'Ja, dat vond ze daar inderdaad in. Maar toen leerde ik mijn vrouw kennen, die was christelijk gereformeerd en als compromis zijn we Hervormd Gereformeerde Bond geworden en dat zijn we tot op de dag van vandaag nog. Dat is me zeer kwalijk genomen door mijn ouders; die hebben mij het leven behoorlijk zuur gemaakt. Ik ben opgevoed vanuit het grote respect voor je ouders; dus ik bezocht ze wekelijks. En wekelijks werd ik aangevallen op het hervormd zijn. Ik zeg wel eens: ze lopen daar met een soort slagzwaard de hele dag, en slaan iedereen de kop af die niet denkt zoals zij. Daar staat die richting ook om bekend: het harde en het onverzoenlijke.'

- Was het voor u moeilijk om afstand van die kerk te nemen?

'Ik denk dat mijn afscheid makkelijker is gegaan doordat de familie constant tegen me aanschopte. Mijn verzet werd steeds groter en naarmate ze meer zeiden van de kerk waar ze zelf oorspronkelijk vandaan kwamen, des te beter ging ik me daar thuisvoelen, want het is daar gelukkig een stuk warmhartiger.'

- De Gereformeerde Bond in de Hervormde Kerk warmhartig? Ik heb daar een ander beeld van.

'Ja, maar dat is een karikatuur van de Gereformeerde Bond en daar zorgt de pers voor.'

- Dit is uw kans om dat beeld te corrigeren.

'De Gereformeerde Bond is een richting binnen de Hervormde Kerk die nauw wil aansluiten bij de Reformatie en die het Schriftgezag voor honderd procent erkent. Maar je kunt er drie duidelijke stromingen in onderscheiden. Een rechtse stroming, die veel verwantschap heeft met de gereformeerde gemeente, een middenstroming, en een stroming die meer tegen de confessionele groep aan ligt.

'Waar ik zorg over heb is de verrechtsing van de Gereformeerde Bond door predikanten die in de Gereformeerde Gemeente zijn afgewezen en bij die Gereformeerde Bond terechtkomen, maar die helemaal niet hervormd zijn zoals wij dat beleven en kennen. Als je hervormd bent weet je dat je al die stromingen binnen die kerk hebt, dat is een traditie en die accepteer je gewoon. Maar zij doen dat niet. We hebben hier in Veenendaal een predikant aan wie ik wel eens de vraag gesteld heb waar hij de moed vandaan haalde om hervormd te zijn.'

- Want hij verketterde de andere stromingen?

'Ja, precies. Dat is vreemd aan het hervormd zijn en daar zal ik nooit aan meedoen. Maar je komt ook de farizeeërs tegen binnen de kerkgemeenschap. Ik heb dat een keer heel sterk meegemaakt bij het afscheid van een wethouder, die een vriendin had waarmee hij niet getrouwd was. Er kwamen wat vooraanstaande mensen van de kerk, onder anderen een predikant. Die gaf alleen die wethouder een hand.

'Toen heb ik achter mijn bureau zitten bidden: Heer, het kan nooit uw bedoeling zijn dat die vrouw genegeerd wordt, dat is zo onchristelijk; het kan nooit uw bedoeling zijn dat wij zo met mensen omgaan en laat me toch alstublieft zien vanuit de Schrift dat het een onchristelijke houding is.'

- Het is gewoon onbeleefd, zou ik zeggen.

'Dat is het ook. Maar ze wilden dus als vooraanstaanden in de kerk even demonstreren hoe ze erover dachten. 's Avonds las ik in de Bijbel dat dat een hele onchristelijke houding was.'

- Is het eigenlijk ooit nog goed gekomen tussen u en uw familie?

'Over dit onderwerp spreken we niet meer. Ik ontloop dat en zij zijn ermee opgehouden uit eigenbelang. Want ze werden ouder en afhankelijker en de hulp die ze krijgen komt voor 95 procent hier vandaan. Mijn broers zijn wat jonger en die denken er wat makkelijker over; dus ze is van ons afhankelijk geworden.'

- Maar ze hebben toch hun geloofsgenoten?

'Dat is een hele goede vraag. Mijn moeder zit twee jaar in een verpleeghuis en ik moet de eerste daar nog zien. Het is een gemeente van vijftienhonderd mensen, denk ik. Het is net een stadion, zo vol zit het iedere zondag, maar liefde is een onbekend begrip voor ze. Die maken zich niet zo druk om hun medemens in nood.'

- Hebt u wel eens getwijfeld aan het geloof, dat u dacht: is het nou allemaal wel zo?

'Niet in die zin. Maar als ik kijk hoe christenen van diverse pluimage met elkaar omgaan, dan vreet dat aan mij.'

- Wat gelooft u?

'Ik geloof dat de wereld door God geschapen is, dat de mens van zijn oorspronkelijke doel is afgeweken door het beter te weten dan zijn Schepper, dat daardoor de zonde in de wereld is gekomen, dat God Zijn Zoon naar deze wereld gezonden heeft om de mens weer in een goede relatie tot God te brengen en dat het doel van de mens op deze wereld is om God te dienen en te loven en voor zijn medemensen alle goeds te doen.'

- Hebt u een beeld van God?

'Ik heb een beeld van God in de zin zoals de Heilige Schrift ons die openbaart: als een God die begaan is met het lot van deze wereld.'

- Dat is een eigenschap van God, geen beeld.

'Ja, God is een geest en om te zien wie Hij is moet je naar de persoon van Jezus Christus kijken. Jezus zegt: wie Mij gezien heeft, die heeft de Vader gezien. Dus God.'

- God is een geest, zegt u. Merkt u iets van die geest?

'Hij heeft zijn Heilige Geest uitgestort in de christelijke gemeente en die geest die werkt nu nog, die is vernieuwend bezig, die brengt een mens tot het inzicht wie hij is en hij laat mensen zien wie God is: liefde.'

- En Hij heeft uw moeder tot het inzicht gebracht om zich aan te sluiten bij de Gereformeerde Gemeente?

'Ik zou van geen enkele geloofsrichting durven zeggen dat Gods geest daar niet zou werken.'

- Dus het is maar een beetje betrekkelijk eigenlijk?

'Wat noemt u betrekkelijk?'

- God stuurt de een deze kant op en de ander die kant op en dat is toch allemaal goed?

'Dat is een van de vragen waar ik ook mee zit. Ons kennen van God is altijd beperkt. Het is een constante worsteling om te kijken wat Gods bedoelingen zijn, hoe je dat Woord moet uitleggen.'

- Gelooft u in predestinatie, dat mooie calvinistische begrip?

'Daar geloof ik in.'

- Er was dus ooit een besluit van God waarin alles vastgelegd is wat er gaat gebeuren?

'Ja.'

- Was dat al voor de zondeval?

'Dat geloof ik, ja.'

- Dus de zondeval was onderdeel van dat besluit van God?

'Nee, ja, dat is een moeilijk punt, maar dat geloof ik niet.'

- Dat is dus theologische hersengymnastiek.

'De mens is goed op deze wereld gezet, in een gemeenschap met zijn Schepper, en in die situatie had hij het vermogen om de weg van God te kiezen of de weg van de Satan.'

- Hij koos de weg van God, want die had besloten tot de zondeval.

'Nee, hij koos de weg van God niet. Hij koos de weg van de Satan in de zondeval.'

- Kiezen impliceert vrije wil en predestinatie het tegendeel.

'Voor de zondeval had de mens een vrije wil, maar na de zondeval heeft hij een geknechte wil, dat wil zeggen dat zijn wil verkeerd is. De mens is geneigd om God en zijn naaste te haten.'

- Ja, dat is natuurlijk de klassieke paradox: God en het kwaad, hoe rijmt zich dat?

'Dat is een probleem waar ik ook mee zit en daar heb ik een heleboel literatuur over aangeschaft, waar ik me eens in ga verdiepen als ik binnenkort met de vut ben.'

- Wat is uw favoriete Bijbeltekst?

'Johannes 3:16: ''Want alzóó lief heeft God de wereld gehad, dat hij Zijnen eeniggeboren Zoon gegeven heeft, opdat een iegelijk die in hem gelooft, niet verderve, maar het eeuwige leven hebbe.'' '

Volgende week: 'Erg Rio de Janeiro-achtig, maar wel met een kerstmelodie.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden