'De menopauze is geen kwaal van tussen de oren'

Het ophaalbruggetje in de idyllische Leidse wijk Waardeiland wordt neergelaten. Een twintigtal dames steekt de brug over, maakt symbolisch de overgang, om daarna collectief een tros ballonnen ('opvliegers') op te laten uit een acht meter hoge champagnefles....

Van onze verslaggeefster Janny Groen

Ruim een miljoen Nederlandse vrouwen zijn in de overgang. Een periode die gemiddeld vijf tot zeven jaar duurt, heeft de organisatie Care for Women berekend. Er lonkt een enorme markt, want 80 procent van de vrouwen in de overgang heeft in meer en mindere mate last van fysieke en psychische kwaaltjes. Door de reguliere zorg, door artsen en gynaecologen, worden ze nauwelijks serieus genomen, concludeert Care for Women.

Catherine Martens, een van de stichtsters: 'Vrouwen met overgangsklachten krijgen al snel te horen dat ze zeuren, dat de menopauze een natuurlijk proces is. Dat ze flink moeten zijn, dat het vanzelf weer overgaat. En vooral: dat het tussen de oren zit.'

Martens en twee lotgenotes stuitten op zoveel onbegrip, dat ze tweeënhalf jaar geleden besloten een zelfhulpgids te schrijven en een telefonische hulplijn te openen. Onverzadigbaar bleek de behoefte aan advies en daarmee werd de opzet van een eigen adviespraktijk onvermijdelijk.

Vandaag openen de eerste twintig consulentes hun praktijk. Volgende maand komen daar nog eens twintig bij. Eind volgend jaar zullen er zo'n tweehonderd praktijken zijn.

Care for Women benadrukt het individuele karakter van de adviezen van haar consulentes, die allen een verpleegkundige achtergrond hebben. 'Praatgroepen zijn uit de tijd', zegt Martens. 'In zo'n groep blijf je toch nog vaak zitten met het gevoel: en ik nou? Wat moet ik met mijn specifieke probleem? Want de deelnemers zijn vaak zo vol van hun eigen verhalen, dat er geen ruimte is om te luisteren naar dat van een ander.'

De overgangsconsulente met haar benadering op maat, ademt de nieuwe tijdgeest. In de jaren vijftig accepteerde de oudere vrouw stilzwijgend de ongemakken van de menopauze. Opvliegers, migraine, stemmingsschommelingen en vaginale droogheid werden lijdzaam ondergaan. Ze hoorden bij het vrouwenbestaan. Vervolgens raakte het natuurlijke overgangsproces verstrikt in het feministisch activisme. De vrouw mocht zich niet zwak tonen.

'Van die oude feministes moeten vrouwen flink zijn, op hun tanden bijten en doorgaan alsof er niets aan de hand is', zegt consulente Grietje Veenstra uit Eindhoven. 'Het laatste nummer van Opzij geeft een voorbeeld van die laatdunkende benadering. Op de cover presenteert tv-presentatrice Ria Bremer zich met de uitspraak dat zij vrouwenkwalen tutonderwerpen vindt.'

Midden jaren negentig werd de overgang gekidnapt door de eerste babyboomers die hun vruchtbaarheid verloren. Teleurstelling, woede en onmacht overheersten in hun reacties. 'De grote leugen van deze eeuw is dat we zo jong zijn als we ons voelen', mopperde Anja Meulenbelt in 1995. En ze weende in haar whisky om 'wat er, zonder dat ik dat wil, verloren gaat'.

Literatuurwetenschapper Mieke Bal vindt het onrechtvaardig dat de menstruatie, bevalling en menopauze op het bordje van de vrouw worden gedeponeerd. Ze zegt over haar menopauzegevoel: 'De Schepper is een seksist.'

Van onrechtvaardigheid willen de nieuwe consulentes niet weten. 'Het is een natuurlijk proces, dat soms grillig verloopt', reageert Henny Driessen uit Roosendaal. 'We geven vrouwen individuele adviezen. Want net als de ene menstruatie niet met de andere te vergelijken is, is ook elk overgangsproces verschillend.'

Care for Women wijst op de generatie oudere vrouwen die, ook als ze vijftig zijn, door wil blijven werken. Consulente Telina Threels uit Den Bosch: 'Onze moeders konden de ongemakken, het plotseling overmatige zweten, de hartkloppingen, thuis stilletjes laten overgaan. Maar ik verzeker je, het is niet plezierig als je voor een klas met pubers staat en je krijgt drie opvliegers per uur. Dan wil je dat er onmiddellijk wat aan wordt gedaan.'

De consulentes zijn er, zegt ze, om de overgang zo prettig mogelijk te laten verlopen. En uiteindelijk ook om een aantal vrouwen uit de WAO te houden. 'Je moet niet onderschatten hoeveel vrouwen er nu thuis werkloos en ongelukkig aan de prozac zitten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden