De melodische energieën op Musica Sacra

Het bleef niet alleen bij de muziek van martelaren, bij festival Musica Sacra 2008. Ook voor de actualiteit was ruimte....

MAASTRICHT Wie zich afvraagt wat de overeenkomst zou kunnen zijn tussen Socrates, de Romeinse generaal Placidus en de Maastrichtse wethouder van cultuur Jean Jacobs, kreeg het antwoord afgelopen weekend op een presenteerblaadje.

Zij stonden op het programma 2008 van het Maastrichtse festival Musica Sacra. Met onderlinge verschillen: verwacht mocht worden dat wethouder Jacobs (PvdA) en zijn partijgenoot Odile Wolfs, gedeputeerde voor cultuur van de provincie Limburg, niet wegens hun liefde voor musica sacra in een kookpot zouden worden gegooid na een openbaar interview in het Theater aan het Vrijthof.

Niet alle ‘belijders en martelaren’ van Musica Sacra 2008 trof het lot van Placidus. Dat was de Romein die in het jaar 118 een lichtend kruis zag in het gewei van een opgejaagd hert, christen werd, en na zijn marteldood in de kookpot als Sint Eustachius werd opgenomen in de heiligenkalender. De Italiaanse componist Lanciani zette zijn bekering in 1690 op muziek in een oratorium dat aan het Vrijthof op het programma stond, in een opvoering van het Belgische barokgezelschap Les Muffatti.

Maar ook aanwezig (op een afstand) was de Tsjechische arbeider die bij een demonstratie in Brno anno 1905 werd doodgeschoten – een voorval dat de Tsjechische componist Leos Janacek vervatte in een pianosonate. En er zaten ‘belijders’ in Musica Sacra 2008 die vredig in bed hun eind vonden, zoals de jezuïet Teilhard de Chardin (1881-1955), die het met de kerk aan de stok kreeg omdat hij katholieke dogma’s onder een noemer trachtte te brengen met evolutieleer en oerknal. Zijn overtuigingen vormden de basis van een orgelwerk uit 1961 van André Jolivet, Hymne à l’Univers.

Het spatte, uitgevoerd door Marcel Verheggen, uit het Verschueren-orgel van de Sint Servaasbasiliek. En het bleek een van de hoogtepunten van deze festivaleditie. Jolivet, een Fransman die in de schaduw is gebleven van collega en vriend Messiaen, tooit zijn muzikale versie van het heelal met diepe vibraties, gierende explosies en zich wild vertakkende melodische energiestromen. De naam Verheggen – je hoort in Noord-Nederland weinig van deze orgelvirtuoos – bleek er een om te onthouden.

Een puur ‘martelaren’-festival zou zich in Maastricht moeiteloos staande houden, met Maastrichtse heiligen en couleur locale erbij. In de schatkamer van de Servaaskerk wordt zelfs een reliek bewaard van de ‘H.H. Onnozelen’ – volgens het bisdom een bot van een van de jongetjes die in Bethlehem na Jezus’ geboorte op last van Herodes werden uitgeroeid.

Maar doordat het concept van Musica Sacra 2008 wat vervaagde door toevoeging van minder navrante belijdersgevallen, ontstond ook weer ruimte voor de actualiteit die de Sacra-programmeurs graag in het festival betrekken. In de Janskerk, zaterdag goeddeels gevuld met Koerdisch publiek, gingen de mobieltjes niet uit, maar allemaal aan en in de opneemstand bij de komst van de Koerdische zanger Sivan Perwer en drie medemusici.

Perwers kunst, in het Turkije dat hij ontvluchtte nog altijd verdacht en/of verboden, bleek zich te bewegen tussen verstilde poëzie en emotionele uithalen, en liet doorschemeren dat het creëren van een land geen sinecure is voor de Koerden. Memorabel in Sacra 2008 bleek ook de tedere uitvoering van Michael Tippetts niet on-drakerige oratorium A child of our time door het Limburgs Symfonie Orkest, het Brabant Koor en solisten onder leiding van Ed Spanjaard. Ongeëvenaard in z’n subtiliteit en concentratie was de uitvoering van Janaceks sonate Op straat, 1 oktober 1905 door de meesterpianist Severin von Eckardstein, in een programma (met Dallapiccola en Hartmann) dat je nimmer in een Amsterdamse Meesterserie te horen zal krijgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden