De meester van de drie verhaallagen

Michael Cunningham: De sneeuwkoningin

****

Uit het Engels vertaald door Marijke Versluys.

Prometheus; 288 pagina's; euro 19,95.

Je zou Michael Cunningham de meester van het drieluik kunnen noemen. Het bekendste voorbeeld daarvan leverde hij met The Hours (1998), waarin hij de schijnbaar van elkaar gescheiden levenspaden van drie vrouwen schetste, bijeengebracht via Virgina Woolfs roman Mrs Dalloway.

Ook in A Home at the End of the World (1990), Specimen Days (2005) en By Nightfall (2010) verweefde Cunningham drie verhaallagen of de levenslijnen van drie personages, telkens met indrukwekkend resultaat.

De sneeuwkoningin (The Snow Queen) is geen uitzondering. De roman vertelt het verhaal van de broers Barrett en Tyler Meeks, en Tylers geliefde Beth. Op de eerste bladzijden wandelt Barrett op een winterse avond door Central Park in New York. Vier dagen eerder heeft hij de bons gekregen van een geliefde: een man die zo fijnzinnig is hem na de jobstijding heel veel succes te wensen, met drie x'jes toe.

En dan ineens ziet Barrett iets wonderlijks in de lucht. Een bijna magische gloed die hem op het eerste gezicht aan het noorderlicht doet denken. Hoewel hij 'zo onkerkelijk is als alleen een ex-katholiek kan zijn', verbeeldt Barrett zich dat het licht op hem neer kijkt als een soort oog van God.

Thuisgekomen checkt hij op internet alle mogelijke verklaringen, van oogbeschadigingen tot zijn eigen, door kersvers liefdesverdriet gedomineerde geest. Want Barrett is geen zwever. Integendeel, hij is een rationeel en hyperintelligent iemand. Thans is hij 38, werkt als verkoper in een modezaak en houdt zijn baantjes uit desinteresse nooit langer dan een paar maanden.

Door geldnood gedwongen woont hij sinds kort in bij Tyler en Beth. De drie hebben een bijna symbiotische relatie, waarbij Barrett soms - zijn homoseksualiteit ten spijt - Beths tweede echtgenoot lijkt. Twee jaar geleden is bij Beth lever- en darmkanker stadium-4 geconstateerd; ze heeft nog enkele maanden te leven. Niettemin - of misschien daarom - gaan Tyler en zij binnenkort trouwen.

Tyler is 43 en muzikant, maar in de praktijk een barkeeper die af en toe in het weekend een gig speelt. Hij worstelt stiekem met een cocaïneprobleem en is vertwijfeld bezig een bruiloftsliedje voor Beth te schrijven dat recht doet aan zijn gevoelens, maar slaagt daar telkens net niet in.

Beide broers houden er een bohemien-levensstijl op na die op een schurende manier niet langer past bij hun leeftijd; ze belichamen het idee van de niet ingeloste belofte. Pogend hiermee in het reine te komen, gaat Barrett twijfelen aan zijn areligieuze opvattingen. Tyler zoekt zingeving in zijn creativiteit, maar gaat gebukt onder het vermoeden dat het liedje waaraan hij werkt misschien wel belangrijker is geworden dan Beth zelf.

Op de achtergrond spelen politieke verwikkelingen. De roman is gesitueerd in de periode 2004-2008: George Bush jr. wordt herkozen en in de ogen van progressief Amerika, is de reputatie van het land daarmee definitief te grabbel gegooid. Of is de opkomst van ene Barack Obama, in 2006, aanleiding tot hoop? En als Beths gezondheidssituatie onverwacht verbetert, waar duidt dat dan op?

De sneeuwkoningin is een bespiegeling over maatschappelijke stagnatie en het streven naar spirituele verheffing. De titel verwijst naar het gelijknamige sprookje van Hans Christaan Andersen en diverse motieven daaruit zijn in de roman verwerkt. Anders dan zijn Zweedse collega heeft Cunningham geen moraal in de aanbieding. Maar ijssplinters verwijderen kun je aan hem overlaten.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden