De Meester eindelijk op niveau

In 1975 stelde Pierre Mathieu zich al kandidaat voor het bondscoachschap. Hij wilde de mannen, voornamelijk spelers van zijn Starlift, wel coachen....

door Arjen Meijer

en John Volkers

NA DE training op die maandagmiddag tracteert de jarige Riëtte Fledderus op appeltaart. Er wordt gesmuld, gedold en gegiecheld. 'Deze trainer vindt dat goed', is de sneer die bondscoach Mathieu aan zijn bekritiseerde voorganger Bert Goedkoop uitdeelt.

Verder speelt Mathieu niet langer voor provocateur en blaaskaak. En het Tom Poes-personage is ook verleden tijd. De 54-jarige Doetinchemmer acteert - nu de wankelmoedige situatie erom vraagt - als de serieuze vaderfiguur die complimentjes geeft en zijn jonge vrouwenploeg geen moment uit het oog verliest.

'Zelfs als hier iemand binnenkomt die ik een tijd niet heb gezien, loop ik niet weg bij deze groep. Ook met grote kerels liep ik trouwens nooit weg. Nee, het zijn geen kleine kinderen, dit zijn topsporters die het allerbeste willen. En het allerbeste bestaat alleen, wanneer de meester toekijkt.'

Mathieu etaleert in zijn omgang met de Nederlandse vrouwenploeg de beginnersgeest en gretigheid waarmee hij zich in in 1974 bij de Belgische volleybalbond aanmeldde. Een jonge Nederlandse trainer wilde meteen op het hoogste niveau aan de slag. Hij kreeg een proeftraining bij Turnhout. Een half uur later zat hij te onderhandelen met de clubleiding.

Bij Top Volleybal Nederland, de werkgever van de nationale teams, was hij ook snel klaar. Mathieu, net weer kampioen geworden met de mannen van Nesselande, wilde erg graag. TVN-voorzitter Schaling was er 'in drie minuten' uit met de leraar weg- en waterbouw die altijd al professioneel trainer had willen worden.

Met Mathieu kan het ook anders. Turnhout dacht na de eerste Belgische titel, in '75, de verbintenis met de Nederlander te verlengen. Mathieu stond op punt te tekenen toen Stoop, de directeur van Starlift en sponsor van Blokkeer, belde. Nog dezelfde dag hadden ze een overeenkomst.

De twee, samen goed voor vijf titels, konden ook botsen. Volleybalmakelaar Hans Koster herinnert zich de verlenging van een contract. 'De fotograaf was al weg, kon de plaat nog mee op de sportpagina. Moesten die twee nog even over wat vuiltjes praten. Ze kwamen er niet uit. Verscheurt u het contract of doe ik het, vroeg Mathieu aan Stoop. Bleek het over één cent kilometervergoeding te gaan.'

Dé Stoop, veelbesproken bij FC Amsterdam en de KNVB, zat Mathieu ook wel dwars. In 1985 wilde Mathieu naar het later zo legendarische team van Brother Martinus. Stoop hield de trainer aan diens contract. Daarna werden in Amstelveen de onderhandelingen met Arie Selinger geopend.

De verdiensten van de Amerikaanse goeroe, de grondlegger van het goud van Atlanta, had Mathieu graag op zijn eigen revers gespeld. Hij behoort zeker niet tot de aanbidders van Selinger.

'Ik zet vraagtekens: waarom heeft meneer Selinger in 1984 geen goud gehaald met de Amerikaanse vrouwen? Waarom wonnen ze negen keer van China en verloren ze de tiende keer, in de olympische finale? Waarom is hij nu niet de grote man in de USA? Waarom heeft Alberda wel de gouden plak gehaald? Waarom heeft Gerbrands wel de Europese titel gehaald?'

Het is zijn enige stevige uitval naar oude tijden. Andere scherpe vaststellingen over het verleden doet hij met het fileermes en zonder namen te noemen. De trainingsaanpak van voorgangers Bert Goedkoop en Gido Vermeulen die met de jonge vrouwen de afgelopen winter het fulltime Bankras-trainingsprogramma kopieerden, noemt hij geïsoleerd.

'En dit trainen in Nederland is natuurlijk iets heel anders dan wereldtop spelen. Veel speelsters moeten daarom nog wennen aan het hoogste niveau. Niet alle situaties in het topvolleybal zijn te trainen. Jongeren missen de speel-ervaring van Cyntha Boersma.

'Staelens, Huurman en Sanders zijn vooral nog met zichzelf bezig. Sommigen hebben niet eens eredivisie-ervaring. Die moeten de baan op. Daarom ben ik heel blij met de transfers. Fokkens, Fledderus en Huurman zullen sterker terugkomen uit Italië. Ik kijk niet achterom, naar wat deze winter is gebeurd. Ik heb maar één plan, de Road to Sydney.'

Mathieu is, bijna altijd, een garantie voor succes. Met vijf clubs (Turnhout, Starlift, Ruisbroeck, Kortrijk en Nesselande) haalde hij tien titels. In Italië zou dat goed zijn voor een gouden ster. De Meester, eretitel voor de docent van Gerbrands en Alberda, wil met de nationale vrouwenploeg graag zijn grootmeestergraad halen. Daarvoor moet hij in Sydney op het olympisch rostrum belanden.

'Ik heb uitdagingen nodig. Ik balanceer graag op de rand. Alleen dan kan ik goed functioneren. In Sydney ga ik voor een medaille. En nergens anders. Ik weet dat deze ploeg in staat is bij de Spelen een medaille te halen. Al moet er nog wel aan de samenstelling gesleuteld worden. Ik ben blij dat die uitdaging pas in 2000 gestalte moet krijgen.'

Mathieu komt tegenwoordig ingetogen over. Hij kon het pluche van de zetel van bondscoach in België krijgen, maar hij zag de onmogelijkheden van de Belgische situatie. De Nederlandse post begeerde hij wel. Toch wil hij het bondscoachschap niet de mooiste baan noemen. 'Mooi is het verkeerde woord. Ik noem het liever boeiend of uitdagend.'

Uitdagend was hij altijd zelf. In 1986 liet hij zich op de cover van het maandblad Volleybal afbeelden, met een glas champagne in de hand, leunend tegen zijn Mercedes van het Duitse Moers. Daarnaast stond de Peugeot van zijn vrouw, verdiend bij Brevok. 'Het huis is van Stoop en de tuinaanleg van Kortrijk', liet hij erbij zetten.

De lezers werden verder nog vergast op de vaststelling dat Mathieu toch niet naar hun oorden, Spanje of Oostenrijk, op vakantie zou gaan. Hij kon zich dankzij het Moers-contract een wereldreis 'van 31 dagen' permitteren.

De Mathieu uit die tijd was ook de listige trainer die hallen op stelten zette met zijn befaamde psychologische trucs; zelf noemt hij het liever vaardigheden. De beruchtste is die van de tuinkabouter die hij voor de wedstrijd Martinus - Blokkeer in het veld zette, om met de geringe lengte van spelverdeler Avital Selinger te spotten.

Als coach van AMVJ liet hij een haan in het veld gooien om dierenliefhebber Willemstein van Starlift af te leiden. Hij ging ook wel in vechtpak aan de kant zitten. Of hij confronteerde zijn Volco-meiden met de blikgroenten van de concurrerende ploeg (Bonduelle).

Die Mathieu, altijd op zoek naar manieren om tegenstanders te ontregelen en de eigen ploeg op scherp te zetten, zal in de sterk afgeperkte internationale omstandigheden voorzichtiger zijn weg moeten zoeken. Maar de gelegenheid zal hij wel graag benutten. 'Er zijn maar weinig coaches die gebruik maken van wat al jaren beschreven staat in de psychologie.'

In Brazilië liet hij een Japanse videoploeg de zaal uitsturen. Omdat ze zich niet aangemeld hadden. 'De oorlog is begonnen', aldus de man die als boreling van Bandung de Japanse bezetting onderging.

De coach van de babbel, zoals pupil Blangé hem noemde, voelt zich onder grote spanning in zijn element. Hij geldt nog altijd als de enige Nederlandse trainer die een Europa Cup won: de EC III, met Starlift in 1982. En vijf jaar eerder stond hij zelfs in de eindstrijd van het toernooi voor landskampioenen; het werd een zilveren medaille.

De man die velen imponeert met zijn gedrag, zichzelf rustig als volksmenner ('ik zeg jullie, vertrouwt op mij') durft te vergelijken met Bolkestein, heeft naast een slechte rug en een zwak been een breekbaarheid die hij uitstekend heeft weten te camoufleren: zijn nervositeit.

Collega-volleybalcoach Peter Murphy vertelt ervan. 'Het is de enige manier waarop ik hem stil krijg als hij weer begint over dat meetlint waarmee hij de beslissende wedstrijd Orion - Starlift om het kampioenschap van 1982 beïnvloed zou hebben. Dat was echt niet zo, we waren er namelijk op voorbereid dat hij het zou doen.

'Maar ik krijg Mathieu rustig door hem te herinneren aan het examen voor de B-licentie, in '71. Hij was zo zenuwachtig dat hij zijn oefenstof niet in elkaar kon zetten.

'Ik heb toen een oefening voor hem geschreven, blokkeren op rechtsvoor. Daarop is hij geslaagd. Elke keer als hij weer begint over dat meetlint bij Orion zeg ik: blijf maar in die waan. Zonder mij had je er niet eens gestaan.'

Beiden zijn straks weer in Japan. Murphy, de oude vrouwenbondscoach, als waarnemer, en Mathieu als coach. Murphy: 'We waren al samen in '75 bij het EK in Joegoslavië. Stond hij de hele dag voor de spiegel, zich te kammen. Ik ben blij voor hem dat hij niet zoveel haar meer heeft.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden