'De meeste vluchtelingen komen hier voor het geld'

Op het Griekse eiland Kos, waar het deze week tot opstootjes kwam, worden vluchtelingen naar het voetbalstadion gedirigeerd. Buiten het zicht van de toeristen moeten ze zich daar zien te laten registeren.

Politieagenten proberen ruimte te maken terwijl migranten zich in het voetbalstadion van Kos-Stad proberen te persen. Daar moeten ze zich laten inschrijven.Beeld AP

Mohammed (20) heeft er ogenschijnlijk alles aan gedaan niet voor een Syriër te worden aangezien. Met zijn lange krullen, roze haarband en dito hemd en veters is hij een wandelende sollicitatie naar de hoofdrol in een flowerpowerfilm. 'Ik heb het helemaal gehad met Arabieren. Met de islam heb ik weinig, ik drink graag alcohol.' Met een grijns: 'In Aleppo hoef ik me niet meer te vertonen.'

Zoals hij zijn er deze middag niet veel in het oude, uitgewoonde voetbalstadion van Kos. Zo ontspannen als Mohammed - 'geen achternaam, ik wil een nieuwe toekomst opbouwen' - zijn lot afwacht, zittend op de cementen omheining van het stadion, zo opgefokt is de sfeer beneden op het veld. Mannen jong en oud, het wachten in de felle zon beu, gooien waterflesjes naar de oproerpolitie. De dertig agenten staan tegenover een menigte die minimaal tien keer zo groot is, en antwoorden met inzet van wapenstok, traangas en stungranaten. Het gevolg: zes gewonden die zich melden bij Artsen zonder Grenzen, evenals enkele tientallen met paniekaanvallen, symptomen van oververhitting of uitputting.

Of andere eilandbewoners veel merken van de confrontaties is onduidelijk, aangezien de vluchtelingen zich voor het overgrote deel in een straal van twee kilometer rond de haven bevinden. Verder landinwaarts, of bij het vliegveld, is van hen geen spoor.

Dat het deze week tot gewelddadige confrontaties komt, heeft alles te maken met de nieuwe strategie van de lokale autoriteiten. Die komt hierop neer: alle vluchtelingen uit het straatbeeld, weg van de toeristische boulevards, en allemaal voor registratie naar het stadion. Maar daarmee verplaatst het probleem zich alleen maar. Toen de toestroom de politie dinsdag te veel werd, ging het hek op slot, terwijl naar schatting tweeduizend mensen zich nog binnen bevonden. Onder hen ook Mohammed en zijn Syrische vrienden, die de nacht doorbrachten in een dug-out langs het veld.

FORT EUROPA

De Volkskrant buigt zich de komende weken over de ongekende vluchtelingencrisis die Fort Europa doet kraken. Wie zijn de migranten, wat zijn de gevolgen en kan het ook anders? Het probleem is zo ingewikkeld dat we zouden willen wegkijken, maar dat gaat niet lukken, schrijft hoofdredacteur Philippe Remarque in zijn introductie.

Only take-away

Als het behagen van toeristen en horeca-eigenaren de opzet was van de verplaatsing, zoals velen in Kos-Stad suggereren, dan is de politie daarin geslaagd. Op de grote boulevard langs de turkoois glinsterende zee zijn bijna alle koepeltentjes uit het zicht van de bars en restaurants verdwenen. In de platgetreden parkjes die tot maandag als opvang dienst deden, heeft de politie linten gespannen en agenten geposteerd. Op een vakantie-eiland als Kos zijn cafébazen maar wat bang klandizie te verliezen. Mohammed: 'Gisteren werden we bij een restaurant weggestuurd. Only take-away, zei de eigenares, terwijl er drie tafeltjes leeg waren.'

Anderhalve dag zijn de Syrische vrienden nu op Kos, na een vier uur durende tocht in een zwaarbeladen rubberbootje. Registreren is nog niet gelukt, ze broeden op een kans. Als de 13-jarige Abdullah - petje over de ogen, Superman-T-shirt - zich meldt met een registratiebewijs waarmee hij naar Athene mag, heeft hij alle aandacht op zich. In een oogwenk zijn Mohammeds vrienden verdwenen. Naar de bibliotheek, verklaart hij. 'Kijken of ze kopietjes kunnen maken en dat papiertje kunnen omtoveren tot valse registratiebewijzen.' Abdullah zelf hoopt op een verblijf in Nederland, maar de oom met wie hij reist heeft zich nog niet kunnen registreren, dus voorlopig wacht hij af.

Even later keren de vrienden onverrichter zaken terug. Souhar Khalili (22), schouderophalend: 'We doen wat we kunnen om hier weg te komen.' In de rij staan, zoals hij gisteren zes uur lang deed, leidt vooral tot extra spanningen. Dinsdag gingen vluchtelingen in de snelkookpan die Kos heet met elkaar op de vuist. Een groep Afghanen had geprobeerd zich voor Syriërs uit te geven, die dat op hun beurt niet pikten, bang als ze waren hun voorkeursbehandeling te verliezen.

Respect

Het voetbalstadion, dat uit niet veel meer bestaat dan een zanderig veld, twee goals en een verhoging bij wijze van tribune, biedt woensdag een desolate aanblik. Overal ligt vuilnis. Mohammed, de chaos overziend, schudt misprijzend zijn hoofd. Deze Syriërs, wil hij maar zeggen, zijn niet zíjn Syriërs. 'Ik vind: als je in een nieuw land te gast bent, moet je je gedragen. Alleen dan krijg je respect.'

Zijn vader bezat een eigen textielfabriek in Aleppo. De zaken gingen goed, ze konden elk jaar op vakantie naar Italië. Mohammed, die internationale bedrijfskunde doet, kreeg zelfs een beurs om in Kuala Lumpur te studeren. Maar toen kwam de opstand. Hij ging de straat op tegen Assad, en voor zijn vader ontrolde zich een dubbel drama: zijn fabriek ging in vlammen op, zijn tegoeden op Europese banken werden bevroren. Een neef werd door de opstandelingen geëxecuteerd. 'Er is niemand meer over in Syrië die deugt', zegt Mohammed.

Hij frummelt aan zijn horloge. Ook met het gros van de bootvluchtelingen heeft hij weinig op, zoveel is duidelijk. 'Ze komen hier voor het geld. Vierhonderd euro per maand incasseren.' Is hij niet bang met zulke uitspraken het anti-immigrantensentiment alleen maar te voeden? 'Ik vind het belangrijk om de waarheid te vertellen. Dus die geef ik je.' Zelf is hij vastbesloten door te reizen naar Engeland - zijn studie afmaken, een baan vinden.

Woensdagavond, als de gemoederen zijn bedaard, beloven de autoriteiten op Kos beterschap. Er is een schip onderweg dat als noodaccomodatie moet dienen, zeggen ze, en bij het stadion is een aparte ruimte ingericht voor vrouwen. Donderdag komt er hulp in de vorm van broodjes en extra water.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden